3 najciekawsze skanseny w Polsce

Na wstępie warto przedstawić definicję skansenu lub muzeum skansenowskiego. To nic innego jak muzeum stojące na wolnym powietrzu, którego celem jest eksponowanie zabytków kultury materialnej danego regionu. Wyróżnia się dwa rodzaje skansenów: muzea etnograficzne oraz muzea techniki. W niniejszym zestawieniu skupimy się na tych pierwszych.

skansen - najciekawsze w Polsce

Co to jest skansen?

Sam termin pochodzi ze Szwecji. To właśnie tam w 1891 roku powstało pierwsze na świecie muzeum na wolnym powietrzu, które nazwano właśnie Skansenem. Od tamtego czasu minęło ponad 100 lat, a muzealne ekspozycje pod chmurką stały się niezwykle popularne na całym globie, również w Polsce.

I nie ma się czemu dziwić – forma nauki poprzez doświadczanie codzienności ludzi żyjących w minionych epokach jest dalece bardziej interesująca od najlepszych książek. Czy nie lepiej własnoręcznie i przy użyciu historycznych metod ulepić garnek w sercu Muzeum Archeologicznego w Biskupinie, niż czytać o garncarstwie epoki z VIII wieku p.n.e. w domowym zaciszu? 

Odpowiedź na to pytanie wydaje się oczywista, dlatego też przygotowaliśmy listę trzech najciekawszych skansenów w Polsce. Swoją podróż w przeszłość warto zacząć właśnie od nich. 

Jaki jest największy skansen w Polsce?

Największy skansen w Polsce to Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku. Park ten został założony w 1909 roku przez dr. Richarda Dethlefsena. Zajmuje powierzchnię około 100 ha i posiada 68 obiektów architektonicznych. Znajdują się tu ekspozycje rzadkich gatunków zwierząt gospodarskich polskiego pochodzenia.

Muzeum powstało jako ekspozycja architektury ludowej z terenów Prus, na peryferiach ogrodu zoologicznego w Królewcu. W latach 1938–1942 miejsce to przeniesiono do Olsztynka, gdzie znajdowało się już mauzoleum Hindenburga. Nie udało się jednak przetransportować wszystkiego. Z 22 obiektów przeniesiono 14, a jedna stodoła spłonęła przez uderzenie pioruna w 1945 roku.

Po II wojnie światowej opiekę nad skansenem przejął Wojewódzki Konserwator Zabytków w Olsztynie. Do muzeum dołożono nowe obiekty architektury wiejskiej. W 1961 roku miejsce to stało się Parkiem Etnograficznym jako Oddział Muzeum Mazurskiego w Olsztynie, a w 1969 roku skansen zaczął funkcjonować jako Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny w Olsztynku. 

W 2008 roku Muzeum Budownictwa Ludowego zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2009 roku otrzymało honorową nagrodę im. Oskara Kolberga, za dorobek w popularyzacji kultury ludowej i folkloru. 

Przeczytaj też: Centra wiedzy i nauki w Polsce – przewodnik dla turystów

Muzeum Archeologiczne w Biskupinie

Rezerwat archeologiczny w Biskupinie należy do największych tego typu obiektów w całej Europie. Znajduje się tu kompleks zabytków z różnych epok. Najsłynniejszym jest oczywiście osada obronna powstała w latach 747-722 p.n.e, czyli mniej więcej wtedy, kiedy w basenie Morza Śródziemnego tworzyły się słynne ośrodki miejskie, jak Sparta czy Rzym. 

Polskie badania archeologiczne rozpoczęto w tym miejscu w 1934 roku i od razu zorientowano się, że odkrywane w toku prac zabudowania są unikatowe. Archeologom udało się ustalić, że na wyspie istniał otoczony wałem gród, który chronił aż 106 domów. Plan zabudowy całego grodu był bardzo dobrze przemyślany – pomiędzy domostwami poprowadzono 13 wykładanych drewnem ulic, a wzdłuż wewnętrznej strony wału biegła dodatkowa, okalającą wszystkie zabudowania droga, mająca na celu usprawnienie komunikacji i ułatwienie potencjalnej obrony. 

Od zewnętrznej strony umocnienia okładano drewnianymi balami, które chroniły osadę przed podmywaniem, falami, a zimą przed krą. Funkcję obronną pełniła też strzegąca wejścia do osady dwuskrzydłowa brama – by się do niej dostać, należało najpierw pokonać długi drewniany most, który stanowił jedyną drogę do serca wyspy. 

Turyści mogą zwiedzać zrekonstruowane dwa rzędy chat, ulicę, drewniany falochron, bramę z wieżą obserwacyjną oraz pomost. W chatach prowadzone są często pokazowe lekcje muzealne. To właśnie tu można na własnej skórze przekonać się, jak żyli mieszkańcy biskupińskiej osady sprzed ponad 2700 lat. 

Więcej informacji znajdziesz na: https://www.biskupin.pl/

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

Pierwsze w Polsce muzeum etnograficzne i jednocześnie jedno z największych. Na 38 hektarach można podziwiać zachowane świadectwa kultury materialnej polskich i ruskich grup etnograficznych, które do lat 40. XX wieku zamieszkiwały te tereny. Niestety w wyniku działań wojennych i przesiedleńczych większość ludności ruskiej została usunięta z okolicy, pozostawiając jednak po sobie niezwykle liczne i cenne pamiątki. 

I właśnie w trosce o zachowanie tego świadectwa w 1958 roku powołano do życia Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Już w 1961 roku rozpoczęto sprowadzanie pierwszych eksponatów, m.in. XVII-wieczną ruską chałupę. Muzeum otworzyło podwoje dla zwiedzających w 1966 roku. 

Jednym z najciekawszych obiektów jest tzw. Rynek Galicyjski, czyli odtworzony układ urbanistyczny charakterystyczny dla miasteczek południowo-wschodniej Polski na przełomie XIX i XX wieku. Dzięki bardzo wiernej rekonstrukcji entuzjaści historii bez problemu przeniosą się w czasie do habsburskiej monarchii, której Galicja była wówczas integralną częścią, oraz poczują atmosferę małych, drewnianych miasteczek z ich wszystkimi ograniczeniami, problemami i naturalnym pięknem. 

Kolejnym niezwykle ciekawym miejscem sanockiego muzeum etnograficznego jest Sektor Bojkowski, w którym znajdują się chaty bieszczadzkich górali – Bojków – otoczone przez gęstą ścianę buków i dębów. Wśród zgromadzonych w sektorze budynków wyróżnić należy piękny zespół cerkiewny z 1750 roku. 

Miłośnikom dobrej strawy z pewnością spodoba się fakt, że w sanockim skansenie znajduje się karczma z 1732 roku, w której można zjeść regionalny posiłek i ogrzać się podczas chłodnych bieszczadzkich wieczorów. W okresie letnim na terenie skansenu organizowany jest Kiermasz Karpackich Smaków – to wspaniała alternatywa dla kolejnego nudnego festiwalu food trucków w Twoim mieście. W końcu ile można zjeść burgerów, prawda?

Więcej informacji znajdziesz na: http://skansen.mblsanok.pl/a/strona.php?id=strona

Centrum Słowian i Wikingów na wyspie Wolin

Polska nie może poszczycić się licznymi wyspami, ale jak już jakaś znajduje się w naszych granicach, to dzieje się na niej tyle, że mogłaby obdarować atrakcjami co najmniej spory archipelag. 

Na jedynej w całości należącej do Polski wyspie można zanurzyć się w pełną krwi, bitew i szczęku oręża historię wczesnego średniowiecza oraz jego nieustraszonych wojów – Wikingów. Raz do roku Wolin gości bowiem słynny Festiwal Wikingów i…samych wikingów. Tak, na wyspę zjeżdżają setki pasjonatów historii, którzy przybyli tu z całej Europy, by zmierzyć się w inscenizowanych bitwach, wznosić wspólne toasty na chwałę Odyna (i Peruna!) oraz biesiadować do krwawego świtu. 

Scenerię dla tego niezwykłego wydarzenia tworzy 27 zrekonstruowanych chat skansenu wczesnośredniowiecznego Wolina wraz z umocnieniami i nabrzeżem portowym, z którego regularnie kursują rejsy “Orła Jumnie” – słynnej długiej łodzi wikingów. W istocie jest imponujących rozmiarów i liczy sobie ponad 12 metrów długości, prawie 3 metry szerokości i jest wierną kopią swoich średniowiecznych przodków, siejących postrach na wszystkich europejskich wybrzeżach. 

I nawet jeśli nie należysz do żadnej grupy rekonstrukcji historycznej i na co dzień Wikingów widujesz jedynie w telewizji, woliński festiwal nie pozwoli Ci biernie stać z boku. Będziesz mógł przyjrzeć się z bliska różnego rodzaju uzbrojeniu, sprawdzić zręczność podczas strzelania z łuku, czy krzepę, rzucając oszczepem.

Nie jesteś fanem przemocy, choćby tej inscenizowanej? Nie szkodzi. Biorąc udział w licznych warsztatach, będziesz mieć niepowtarzalną okazję, by poznać sekrety średniowiecznych rzemiosł: garncarstwa, złotnictwa, bednarstwa, snycerstwa, wikliniarstwa i wielu innych. 

Smaku, i to dosłownie, dodają tradycyjnie przyrządzane średniowieczne potrawy. Wszystko przy akompaniamencie granej na żywo średniowiecznej muzyki. Na Wolinie przeszłości się nie odgrywa – tam się ją przywraca do życia! Jednak żeby tego wszystkiego doświadczyć, musisz odwiedzić Wolin w terminie festiwalu.  

Więcej informacji znajdziesz na: https://jomsborg-vineta.com/

Planujesz wycieczkę autem? Kup polisę assistance!

Jeśli lubisz jeździć na wycieczki własnym autem, pomyśl o ochronie assistance. Wsparcie na drodze przyda Ci się na wypadek wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń. Ochrona assistance występuje w pakiecie razem z całorocznym OC oraz oddzielnie, w formie krótkoterminowej. 

Cenę pakietu OC i assistance sprawdzimy na przykładzie kalkulacji, której dokonała 30-letnia Monika. Mieszkanka Płocka jeździ autem marki Renault Kadjar z 2015 roku. Pojazd posiada silnik benzynowy o pojemności 1,2 l. Monika od 10 lat posiada prawo jazdy i nie spowodowała dotąd żadnych szkód.

Towarzystwo ubezpieczenioweZakres polisyCena polisy
TrastiOC
Assistance z pomocą po wypadku
529 zł
UNIQAOC
Assistance z pomocą po awarii, wypadku i kradzieży
573 zł
TrastiOC
NNW
Assistance z pomocą po wypadku, awarii i kradzieży
604 zł
LINK4OC
Assistance z pomocą po wypadku i kradzieży
727,70 zł
WienerOC
Assistance z pomocą po wypadku
739 zł
BenefiaOC
NNW
Assistance z pomocą po wypadku i awarii
773 zł
Źródło: kalkulator ubezpieczeń komunikacyjnych Mubi [marzec 2024]

Ubezpieczenie OC i assistance Monika może kupić już od 529 zł. Niektóre towarzystwa, takie jak UNIQA, LINK4 czy Wiener, oferują podstawową ochronę assistance zawsze w pakiecie z samym OC. Jeśli Monika zechce większy zakres ochrony assistance oraz NNW, będzie musiała dopłacić.

najciekawsze skanseny w Polsce

FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat polskich skansenów

Co to jest skansen?
Jaki jest największy skansen w Polsce?
Jakie atrakcje oferują skanseny?
PODSUMOWANIE
  • Skansen to muzeum na wolnym powietrzu, gdzie za pomocą prezentowanej ekspozycji można na własne oczy zobaczyć, jak wyglądało życie w danym regionie przed kilkoma epokami.
  • Muzeum Archeologiczne w Biskupinie to jeden z największych tego typu obiektów w całej Europie. Znajduje się w nim zrekonstruowana osada obronna z VIII wieku p.n.e.
  • Największym skansenem w Polsce jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, zawierające świadectwa kultury polskich i ruskich grup etnograficznych.
  • Słynne na całą Europę jest Centrum Słowian i Wikingów znajdujące się na wyspie Wolin, gdzie raz do roku odbywa się Festiwal Wikingów, podczas którego można m.in. wziąć udział w zainscenizowanych bitwach.
Michal Rosiak
Autor artykułu: Michal Rosiak

Dba, by każdy artykuł poradnikowy pojawiający się w naszym serwisie miał odpowiednią wartość merytoryczną i nie urągał zasadom języka polskiego. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Historia oraz Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu na kierunku Zarządzanie. Posiada sześcioletnie doświadczenie w prasie tradycyjnej i internetowej.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

2 komentarze

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
Coś się Panu pomyliło z tym największym skansenem w Polsce. przykładowo Tokarnia pod Kielcami ma 68 ha powierzchni, kilka osobnych wsi na terenie i nie jestem pewien czy ten będzie największy. https://pl.wikipedia.org/wiki/Park_Etnograficzny_w_Tokarni
Ma Pan rację. Tytuł największego pod względem powierzchni skansenu w Polsce należy się Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku, które jest położone na 95-hektarowej działce. Przepraszamy za błąd.
grafika
grafika

Chcesz czuć się bezpiecznie w podróży za niewielkie pieniądze?
Nie przepłacaj! Kup ubezpieczenie turystyczne od 22 zł na tygodniowy wyjazd!