Niebezpieczny aquaplaning – jak się zachować, gdy opony stracą przyczepność na mokrej drodze?

Chociaż mogłeś nigdy nie słyszeć tej nazwy, jest bardzo prawdopodobne, że podczas jazdy samochodem po mokrej nawierzchni zetknąłeś się już z aquaplaningiem. Na czym polega to zjawisko, kiedy do niego dochodzi i jak się przed nim zabezpieczyć?

Na czym polega i jak dochodzi do aquaplaningu?

Aquaplaning, nazywany też akwaplanacją, to zjawisko polegające na utracie przyczepności przez oponę podczas jazdy po mokrej nawierzchni. W jego wyniku kierowca może utracić kontrolę nad samochodem, który nie reaguje właściwie na manewry układu kierowniczego, hamulców i pedału gazu.

Można zatem powiedzieć, że w wyniku aquaplaningu auto zachowuje się w pewnym stopniu podobnie, jak podczas jazdy po oblodzonej drodze. O ile jednak to drugie dotyczy tylko określonej pory roku, gdy występują przymrozki, aquaplaning wystąpić może praktycznie zawsze – wystarczą do tego nawet niewielkie opady deszczu.

Jak dochodzi do tego zjawiska? Kluczowym zagadnieniem jest kontakt opony z nawierzchnią. Jak wie każdy kierowca, aby zachować optymalną przyczepność samochodu, bieżnik musi utrzymywać stały kontakt z jezdnią. Przy aquaplaningu między oponą a nawierzchnią powstaje warstwa wody, tzw. poduszka wodna, sprawiająca, że opona odrywa się od jezdni, tym samym pozbawiając pojazd przyczepności. Auto zaczyna więc w swoisty sposób „płynąć”.

Ponieważ w związku z tym zjawiskiem kierowca traci kontrolę nad samochodem, skutki aquaplaningu mogą być tragiczne.

  • W przypadku jazdy po prostej drodze, tył samochodu zaczyna uciekać na boki, a auto nie reaguje na ruchy luźno obracającej się kierownicy.
  • W przypadku jazdy po zakręcie, opony tracą przyczepność, a samochód nie jest w stanie podążać za łukiem drogi, w związku z czym wypada z niej po stycznej do zakrętu.

Jakie czynniki mają wpływ na powstanie aquaplaningu?

Technicznie rzecz biorąc, do aquaplaningu dochodzi, gdy ciśnienie wody „pchanej” przez oponę (ciśnienie hydrodynamiczne) przewyższa ciśnienie w ogumieniu. Auto nie jest wówczas w stanie odepchnąć wody i zaczyna się na niej unosić. Wpływ na powstanie tego zjawiska mają jednak różne czynniki, dlatego każdy kierowca może się z nim spotkać w nieco innych okolicznościach.

Kształt opon i ciśnienie w ogumieniu

Ponieważ do aquaplaningu dochodzi, gdy ciśnienie hydrodynamiczne przewyższa nacisk opony na podłoże, łatwo się domyślić, że najbardziej narażone na jego wystąpienie są samochody z niskim ciśnieniem w ogumieniu. Prawidłowa wartość tego parametru zwiększa strefę kontaktu opony z nawierzchnią, istotnie wpływając na jej przyczepność. Duża prędkość przy słabo napompowanych oponach znacznie zwiększa więc ryzyko aquaplaningu.

Znaczenie ma jednak nie tylko ciśnienie w oponach, ale również ich specyfika. Bardzo istotna jest głębokość rowków bieżnika. Im więcej wody będzie mogło dostać się między oponę a jezdnię bez przerwania kontaktu opony z nawierzchnią, tym mniejsze ryzyko utraty przyczepności. Trzeba jednak pamiętać, że bieżnik musi być skonstruowany w sposób proporcjonalny – zbyt dużo rowków wpłynie negatywnie na przyczepność opony do podłoża.

CZY WIESZ, ŻE …

Informacje dotyczące klasy przyczepności opony można znaleźć na etykiecie każdego modelu. Wyróżnia się kategorie od A do F, które oznaczają drogę hamowania na mokrej nawierzchni.

Ponadto na ryzyko wystąpienia aquaplaningu wpływa też kształt śladu opony. Najskuteczniejsze przy tym zjawisku jest ogumienie z bieżnikiem o rzeźbie w kształcie litery V, najsłabiej radzą sobie za to opony o symetrycznym kształcie. Znaczenie ma również stan opon – im bardziej zużyte, tym łatwiej o poślizg.

Aż tak dużego wpływu nie ma natomiast szerokość ogumienia, o ile oczywiście tego opony są odpowiednio przygotowane do przepływu wody. Reguła jest taka, że im szersza opona, tym więcej wody, którą spotka na swej drodze, musi odprowadzić.

Inne czynniki

O ile kształt opony jest parametrem stałym, przez co prawdopodobieństwo wystąpienia aquaplaningu można w każdym przypadku względnie dokładnie oszacować, o tyle inne czynniki mające na niego wpływ są mniej przewidywalne.

Ogromne znaczenie ma np. prędkość. Jeśli kierowca nie dopasuje jej do panujących na drodze warunków i technicznych możliwości swoich opon, ryzyko wystąpienia aquaplaningu jest bardzo wysokie. Pamiętaj, że im szybciej jedziesz po mokrej nawierzchni, tym więcej wody mają do odprowadzenia opony.

Pod uwagę należy też wziąć głębokość tafli wody. Im większa, tym trudniej oponom zachować przyczepność, zwłaszcza przy wjechaniu w nią z nadmierną prędkością. W związku z tym znaczenie ma też stan dróg i rodzaj nawierzchni. Zużyty asfalt czy koleiny, w których zbiera woda, mogą bardzo mocno przyczynić się do aquaplaningu.

Przykład

Maciej jechał autostradą. Droga była mokra, ponieważ przed chwilą przeszła ulewa, ale że opady już ustały, Maciej uznał, że może bezpiecznie zwiększyć prędkość. Zmienił pas na lewy, by wyprzedzić jadący przed nim samochód, jednak mijając go, poczuł, że traci panowanie nad kierownicą i uderzył w bok drugiego auta, spychając je z drogi. Powodem utraty panowania nad autem było zjawisko aqauplaningu wywołane zbyt szybką jazdą po mokrej nawierzchni.

Czy przed aquaplaningiem można się zabezpieczyć?

Skoro aquaplaning jest tak niebezpieczny, pojawia się pytanie: jak się przed nim uchronić? W myśl zasady, że lepiej zapobiegać, niż leczyć, zacząć powinno się od sprawdzenia, w jakim stanie są opony Twojego samochodu. Wytarte ogumienie o płytkich rowkach bieżnika zwiększa prawdopodobieństwo wpadnięcia w poślizg. Podobnie jest ze zbyt niskim ciśnieniem, dlatego warto je regularnie sprawdzać.

Ekspert Mubi radzi:

Jazda na mocno zużytych oponach stwarza niebezpieczeństwo na drodze. Zły stan ogumienia z pewnością wzbudzi zatem wątpliwości funkcjonariusza podczas kontroli drogowej, gdy taka Cię spotka. Nawet jeśli wyjdziesz obronną ręką z poślizgu lub trafisz na korzystne warunki pogodowe, a będziesz jechał na przesadnie startym bieżniku, podczas kontroli drogowej policjant może wystawić Ci mandat nawet do 500 zł, a także zatrzymać dowód rejestracyjny.

Osobną kwestią jest natomiast zachowanie na drodze. Niedopasowanie stylu jazdy i prędkości do panujących warunków są bardzo częstymi przyczynami wypadków, również tych związanych z aquaplaningiem. O czym trzeba pamiętać?

  • Zdejmij nogę z gazu w razie rzęsistego deszczu – jeśli opony nie nadążą z odprowadzaniem wody, wpadniesz w poślizg.
  • Zwolnij, jeśli widzisz stojącą na drodze wodę – nie możesz przewidzieć, jakiej głębokości jest kałuża lub koleina.
  • W miarę możliwości staraj się jechać po śladach opon samochodów przed Tobą – wyparły one sporą ilość wody z powierzchni jezdni.
  • Utrzymuj bezpieczną odległość od jadącego przed Tobą pojazdu – większy dystans niż przy okazji jazdy w lepszych warunkach da Ci czas na reakcję w razie wpadnięcia w poślizg.

Co robić, gdy wpadniesz w poślizg spowodowany aquaplaningiem?

Zapobieganie jest bardzo istotne, ale czasem nawet najlepiej przygotowani kierowcy nie będą w stanie przewidzieć wszystkiego. Dlatego na możliwość wystąpienia aquaplaningu trzeba być gotowym wcześniej, dając sobie tym samym szansę na odpowiednią reakcję.

Jakie są najważniejsze zasady postępowania za kierownicą, gdy auto straci przyczepność w związku z aquaplaningiem?

  1. Po pierwsze: zachowaj spokój! Nerwowe reakcje tylko pogorszą sprawę. Pamiętaj, że najczęściej to nie sam aquaplaning, ale gwałtowne ruchy kierowcy są bezpośrednią przyczyną wypadków.
  2. Trzymaj mocno kierownicę, nie dodając gazu. Gdy odzyskasz kontrolę, wciśnięty pedał gazu sprawi, że ruszysz mocno do przodu – przy skręconych kołach nie będziesz miał czasu na reakcję.
  3. Pozwól, by samochód sam spokojnie wytracił prędkość. Gwałtowne wciśnięcie hamulca nic nie da. Jeśli auto jest wyposażone w system ABS, przyhamuj delikatnie. Jeśli nie, zaleca się hamowanie pulsacyjne aż do momentu, gdy opony przestaną unosić się na wodzie.
PODSUMOWANIE
  • Aquaplaning (akwaplanacja) to zjawisko polegające na utracie przyczepności opony podczas jazdy po nawierzchni pokrytej wodą. Na jego skutek dochodzi do utraty kontroli kierowcy nad samochodem.
  • Na powstanie aquaplaningu mają wpływ takie czynniki, jak m.in. zbyt niskie ciśnienie powietrza w oponie, złe wyprofilowanie bieżnika, zużyte ogumienie i prędkość niedostosowana do warunków na drodze.
  • Aby zapobiec aquaplaningowi, zaleca się regularną kontrolę stanu opon, a także szczególnie ostrożną jazdę przy padającym deszczu.
  • W razie utraty kontroli nad autem w wyniku aquaplaningu, należy zachować spokój i pozwolić samochodowi samemu odzyskać kontakt z podłożem.
  • Nie należy wykonywać gwałtownych ruchów kierownicą, dodawać gazu lub wciskać hamulca. Może się to skończyć tym, że prowadzący pojazd nie zdąży odpowiednio zareagować, gdy opony odzyskają przyczepność.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o aquaplaning

Co to jest aquaplaning?

Aquaplaning to bardzo niebezpieczne zjawisko, do którego dochodzi podczas jazdy po mokrej nawierzchni. Polega ono na utracie przyczepności opony, pod którą wytwarza się warstwa wody (poduszka wodna) odrywająca koło od jezdni. W wyniku tego, auto może przestać reagować na ruchy kierownicy, np. wypadając z drogi na zakręcie.

Kiedy dochodzi do aquaplaningu?

Na powstanie zjawiska aquaplaningu mają wpływ różne czynniki. Bardzo istotnym jest stan ogumienia, ponieważ szczególnie narażone na akwaplanację są słabo napompowane i starte opony. Ponadto ryzyko utraty kontroli nad pojazdem zwiększa zbyt szybka jazda po mokrej nawierzchni, szczególnie podczas przejeżdżania przez głębokie kałuże powstałe w dziurach czy koleinach.

Jak się zachować, gdy dojdzie do aquaplaningu?

Jeśli poczujesz, że tracisz kontrolę nad pojazdem, nie wykonuj gwałtownych ruchów – te tylko pogorszą sprawę. Nie dodawaj gazu, ani nie wciskaj mocno hamulca. Skup się na trzymaniu prosto kierownicy i pozwól, by auto samo stopniowo wytraciło prędkość. Jeśli masz system ABS, możesz delikatnie przyhamować, jeśli nie, zastosuj hamowanie pulsacyjne.

zdjęcie autora
Autor artykułu: Mateusz Piesowicz

Ekspert i doradca w dziedzinie ubezpieczeń oraz autor ponad 100 poradników dotyczących polis komunikacyjnych i turystycznych. W swoich tekstach zwraca uwagę na trudne zagadnienia ubezpieczeniowe, aby przedstawiając je w zrozumiały sposób, ustrzec klienta przed niepotrzebnymi wydatkami i ułatwić mu dopasowanie rodzaju ochrony do indywidualnych potrzeb.

Wystaw ocenę
23,00
Loading...

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


Skomentuj jako pierwszy!