Najczęstsze awarie ręcznej skrzyni biegów – objawy, przyczyny i zapobieganie

W Polsce zdecydowana większość samochodów wyposażona jest w manualne skrzynie biegów. Awaria tego mechanizmu łatwo jest zauważalna nawet przez niedoświadczonego kierowcę. Po czym poznać, że ze skrzynią biegów dzieje się coś złego? Jak uniknąć jej uszkodzenia?

skrzynia biegów - awaria

Manualna skrzynia biegów – zasada działania

We współczesnych pojazdach montuje się automatyczne, półautomatyczne, bezstopniowe i manualne skrzynie biegów. Wszystkie one pełnią dwie podstawowe funkcje:

  • pozwalają na efektywne wykorzystania mocy silnika,
  • umożliwiają zmianę kierunku ruchu.

Mechanizm skrzyni biegów pozwala na dostosowanie prędkości obrotowej do prędkości i obciążenia podczas jazdy. Z kolei zmiana kierunku to nic innego jak bieg wsteczny, który umożliwia poruszanie się pojazdowi do tyłu. Trudno wyobrazić sobie korzystanie z samochodu bez tych dwóch rozwiązań.

Przykład

Pan Jacek jechał samochodem 90 km/h po płaskiej drodze na piątym biegu. Przed nim pojawiło się strome wzniesienie. Pan Jacek zredukował bieg do trójki i dzięki temu bez spadku prędkości wjechał na szczyt. Gdyby tego nie zrobił, to miałby problemy z pokonaniem wzniesienia, ponieważ auto potrzebowało większej mocy, którą uzyskał, zmieniając bieg na niższy.

Aby zmieniać biegi manualną skrzynią, potrzebne jest sprzęgło, które rozłącza i łączy wały, co pozwala na zmianę przełożenie. Każdy kierowca wie, że zmiana jednego biegu oznacza rozłączenie poprzedniego, ponieważ następuje sprzężenie ze sobą innych kół zębatych na wałach. Zmiana biegów na siłę bez wciśnięcia sprzęgła może zniszczyć mechanizm. Do prawidłowego działania manualnej skrzyni biegów niezbędna jest prawidłowa ilość oleju. 

Awarie manualnej skrzyni biegów – najczęstsze objawy

Szczęściem w nieszczęściu związanym z awarią manualnej skrzyni biegów jest to, że nawet początkujący kierowca bez problemu zorientuje się, że z mechanizmem dzieje się coś złego. Uszkodzenie może objawiać się nietypowymi dźwiękami, trudnością, a nawet niemożnością, zmiany biegów, a także nietypowym poruszaniem się drążka. 

Najczęściej awaria manualnej skrzyni biegów objawia się:

  • charakterystycznym metalicznym zgrzytaniem w momencie zmiany biegu,
  • stukaniem,
  • oporem przy próbie zmiany biegu,
  • luzami na drążku,
  • szarpnięciami drążka przy wciskaniu pedału gazu, 
  • wypadaniem biegów z pozycji.

Wszystkich powyższych objawów nie powinno się bagatelizować, gdyż grozi to poważniejszą, a więc kosztowniejszą naprawą. Oczywiście części symptomów awarii nie da się zignorować, ponieważ bardzo utrudniają prowadzenie samochodu bądź całkowicie je uniemożliwiają.

Przykład

Pan Tomasz jechał swoim samochodem. W pewnym momencie chciał wrzucić wyższy bieg po wyjeździe z drogi podporządkowanej. Niestety skrzynia biegów odmówiła współpracy – zablokowała się i jedyne co mógł zrobić Pan Tomasz, to zjechać do zatoczki autobusowej. Mimo wciskania sprzęgła nie można było zmienić biegu i kontynuować jazdy. Samochód został odholowany do warsztatu, gdzie stwierdzono konieczność wymiany skrzyni biegów na nową.

Przyczyny awarii ręcznej skrzyni biegów – olej i uszkodzenia mechaniczne

Jedną z przyczyn problemów ze skrzynią biegów jest zużycie oleju, który smaruje mechanizm. Jego niski poziom powoduje opór podczas próby zmiany biegu. W takim przypadku przeciętny kierowca będzie musiał udać się do serwisu, ponieważ wlew jest w miejscu, do którego trudno się dostać.

Z kolei wypadanie biegów z wybranych pozycji najprawdopodobniej świadczy o wytarciu kół zębatych – taka sytuacja wymaga gruntownego remontu skrzyni biegów. Każdy niepokojący dźwięk wydobywający się podczas jazdy ze skrzyni biegów powinien wzbudzić czujność kierowcy. Metaliczne zgrzytanie podczas zmiany biegów może być związane z uszkodzeniem synchronizatora skrzyni biegów bądź sprzęgła, a głośna praca z awarią dwumasowego koła zamachowego. 

Natomiast dźwięki podczas hamowania silnikiem mogą zwiastować problemy z łożyskami lub układem różnicowym. Ignorowanie takich objawów i dalsze używanie pojazdu może skończyć się zniszczeniem skrzyni biegów i koniecznością wymiany jej na nową. 

Dbanie o manualną skrzynię biegów – co robić, a czego unikać?

Skrzynia biegów powinna bez problemów wytrzymać przynajmniej 100 tys. km. Jednak nieprawidłowe użytkowanie samochodu oraz niedobór oleju może uszkodzić ten mechanizm – pamiętajmy, że w niektórych skrzyniach biegów nie wymienia się oleju (nie mają nawet wlewu, więc w razie potrzeby można go wymienić przez korek spustowy). 

Zazwyczaj jednak można wymienić olej w skrzyni biegów. Jeśli drążek zacznie pracować ciężko, to należy udać się do serwisu. W przypadku gdy sami zdecydujemy się na wymianę oleju, to musimy pamiętać o odpowiednim jego doborze – zgodnym z zaleceniami producenta. Niewłaściwy wybór może spowodować, że skrzynia biegów będzie pracować ciężej, co będzie wiązać się z dyskomfortem podczas jazdy. 

Aby uniknąć awarii skrzyni biegów, należy także odpowiednio jej używać podczas jazdy samochodem. Przede wszystkim należy pamiętać, by:

  • unikać jazdy na zbyt niskich obrotach – mocniej obciąża skrzynię biegów i silnik,
  • unikać wrzucania biegu na 1, gdy pojazd jest w ruchu,
  • nie redukować biegu, gdy auto porusza się prędkością zbyt dużą do niższego biegu,
  • wciskać sprzęgło do końca,
  • nie jeździć zbyt często na półsprzęgle,
  • nie “piłować” samochodu.

Warto także delikatnie korzystać z drążka zmiany biegów, a nie szarpać go i próbować zmieniać biegi na siłę bez wciśnięcia pedału sprzęgła. 

Ubezpieczenie pojazdu od awarii – rozwiązanie to assistance

Do awarii skrzyni biegów w samochodzie może dojść w każdej chwili, choć prawidłowo użytkowany mechanizm powinien wytrzymać minimum 100 tys. km. Część uszkodzeń nie wynika z błędów kierowcy, ale z wad produkcyjnych. Rozwiązaniem zapewniającym ochronę kierowcy jest ubezpieczenie assistance

Gdy dojdzie do wypadku, awarii lub kradzieży pojazdu, to ubezpieczony może liczyć na pomoc ubezpieczyciela w naprawie auta na miejscu (do kwoty określonej w OWU), holowanie do warsztatu i samochód zastępczy. Poważna awaria skrzyni biegów może wymagać jej wymiany, a więc zatrzymanie w serwisie auta na dobrych kilka dni – jeśli ubezpieczony posiada odpowiedni wariant assistance (ten bogatszy), to otrzyma pojazd zastępczy o podobnej charakterystyce. 

Ubezpieczenie assistance w pakiecie z OC, a także z autocasco (także polecamy) znajdziesz w kalkulatorze ubezpieczeń OC AC Mubi. Pamiętaj, by przed podjęciem decyzji o wariancie assistance zapoznać się z warunkami ubezpieczenia.

Dla przykładu obliczyliśmy składkę ubezpieczenia dla 45-letniego mężczyzny z Opola, który jeździ Volvo V70 (rocznik: 2014, pojemność silnika: 1596 cm3). Ma on prawo jazdy od 23 lat i na koncie jedną szkodę, która przydarzyła mu się 4 lata temu. Do porównania wybraliśmy najtańsze oferty poszczególnych firm zawierające pakiet assistance.

Firma ubezpieczeniowaPakiet ubezpieczeńWarunki assistanceCena polisy
TrastiOC + AssistancePomoc po wypadku w Europie,
holowanie do najbliższego warsztatu,
naprawa na miejscu zdarzenia
605 zł
UNIQAOC + AssistancePomoc po awarii, wypadku i kradzieży w Polsce,
holowanie do 75 km,
samochód zastępczy,
naprawa na miejscu zdarzenia,
pomoc serwisowa: uruchomienie pojazdu przy awarii akumulatora
678 zł
LINK4OC + AssistancePomoc po wypadku i kradzieży w Polsce,
holowanie do 100 km,
samochód zastępczy,
naprawa na miejscu zdarzenia,
pomoc serwisowa: wymiana koła,
uruchomienie pojazdu przy awarii akumulatora
681,14 zł
BeesafeOC + NNW + AssistancePomoc po wypadku w Europie,
holowanie do najbliższego warsztatu,
samochód zastępczy,
naprawa na miejscu zdarzenia
862,66 zł
BenefiaOC + NNW + AssistancePomoc po awarii i wypadku w Europie,
holowanie do 150 km,
naprawa na miejscu zdarzenia
1001 zł
mtu24.plOC + AssistancePomoc po wypadku w Polsce,
holowanie do 100 km
1051 zł
ERGO HestiaOC + AssistancePomoc po wypadku w Polsce,
holowanie do 150 km
1247 zł
Źródło: kalkulator ubezpieczeń komunikacyjnych Mubi [luty 2024]

FAQ – najczęściej zadawane pytania o awarię ręcznej skrzyni biegów

Po czym poznam, że coś złego dzieje się ze skrzynią biegów w samochodzie?
Jak dbać o manualną skrzynię biegów?
Czy można się ubezpieczyć na wypadek awarii skrzyni biegów?
PODSUMOWANIE
  • Skrzynia biegów umożliwia pełne wykorzystanie mocy silnika i zmianę kierunku ruchu samochodu.
  • Nietypowe dźwięki, luzy lub problemy ze zmianą biegów to niektóre objawy awarii skrzyni biegów.
  • Przyczyną awarii manualnej skrzyni biegów może być niski poziom oleju, a także uszkodzenia mechaniczne elementów układu.
  • Dbanie o poziom oleju i prawidłowe użytkowanie skrzyni biegów to sposoby na uniknięcie jej awarii.
  • Ubezpieczenie assistance zapewnia wsparcie ubezpieczyciela w razie awarii skrzyni biegów.
Tomasz Sowa
Autor artykułu: Tomasz Sowa

Jestem redaktorem, który pisze artykuły związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i podróżami. W swoich tekstach staram się wyjaśniać trudne i problematyczne zagadnienia związane z rynkiem ubezpieczeń. W poradach turystycznych zależy mi na przedstawieniu ciekawych miejsc w lekki oraz inspirujący sposób z nutką humoru.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Skomentuj jako pierwszy!

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC