Prawo jazdy dla osoby niepełnosprawnej – zasady, przepisy, ograniczenia

Niepełnosprawność, zgodnie z definicją WHO, to ograniczenie lub brak zdolności do wykonywania czynności w sposób lub w zakresie uważanym za normalny dla człowieka, wynikające z uszkodzenia i upośledzenia funkcji organizmu. Osoby niepełnosprawne mogą jednak w zależności od stopnia niepełnosprawności pracować i kierować autem.

Prowadzenia pojazdu i posiadanie prawa jazdy w przypadku niepełnosprawności określają specjalistyczne przepisy. W poniższym artykule opisano warunki, które muszą być spełnione, aby osoba niepełnosprawna mogła uzyskać odpowiednie uprawnienia do prowadzenia pojazdu.

Posiadanie prawa jazdy niewątpliwie daje autonomię i niezależność. Coraz więcej ośrodków szkoleniowych stara się zapewnić możliwość zrobienia prawa jazdy przez osoby niepełnosprawne ruchowo. Niepełnosprawność nie przekreśla szans na uzyskanie prawa jazdy. Osoba taka może zdać egzamin państwowy na prawo jazdy kat. B, który będzie uprawniał ją do prowadzenia pojazdu, którego masa nie przekracza 3,5 tony. O tym, jak zdobyć odpowiednie uprawnienia, piszemy poniżej.

Jakie warunki musi spełnić osoba niepełnosprawna, aby uzyskać prawo jazdy?

Po pierwsze, należy założyć Profil Kandydata na Kierowcę (PKK). PKK to elektroniczny dokument zawierający wszelkie informacje związane z Twoim prawem jazdy. Jest on niezbędny, aby móc starać się o prawo jazdy. PKK możesz uzyskać, udając się do miejskiego Wydziału Komunikacji. W urzędzie należy przedłożyć: zdjęcie, dokument tożsamości oraz orzeczenie lekarza o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdu.

Kluczową kwestią w przypadku osób niepełnosprawnych jest uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia od lekarza. Zgodnie z przepisami, o prawo jazdy może starać się osoba, która posiada przynajmniej dwie sprawne kończyny, z których jedna to ręka. Oznacza to, że amputacja kończyny górnej nie wyklucza możliwości starania się o prawo jazdy, ale może łączyć się z koniecznością specjalnego przystosowania pojazdu do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Kiedy niepełnosprawność jest przeciwwskazaniem do posiadania prawa jazdy?

Tylko niektóre rodzaje niepełnosprawności wiążą się z brakiem możliwości ubiegania się o prawo jazdy. Wszystko zależy oczywiście od stopnia i rodzaju niepełnosprawności. Dlatego w pierwszej kolejności osoba niepełnosprawna powinna udać się do odpowiedniego lekarza, który zweryfikuje, czy istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania do prowadzenia samochodu.

Należy pamiętać, że ograniczenia wynikające z niepełnosprawności nie muszą oznaczać braku możliwości prowadzenia pojazdu. Jednak w przypadku występowania dysfunkcji fizycznych lekarz powinien wskazać w zaświadczeniu tzw. kody ograniczenia. Kody ograniczenia mogą się odnosić np. do ograniczenia możliwości jazdy tylko w określonych porach (od zmierzchu do świtu), mogą też odnosić się do koniecznych modyfikacji pojazdu, np. specjalnego dostosowania układu zmiany biegów do potrzeb kierującego. Kody ograniczeń mają przede wszystkim wskazywać, jakie warunki muszą być spełnione, aby osoba niepełnosprawna mogła prowadzić samochód w sposób niestwarzający zagrożenia na drodze.   

Procedura wynika przede wszystkim z konieczności wprowadzenia szczególnych reguł bezpieczeństwa. Trzeba mieć na względzie, że tak samo ważne jak bezpieczeństwo kierowcy, jest bezpieczeństwo pozostałych uczestników ruchu drogowego. Lekarz powinien więc określić, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne, a także jakie kody ograniczeń mają zastosowanie w przypadku konkretnego kierowcy. Kody ograniczeń mają bowiem za zadanie wskazać, w jakich warunkach ten kierowca jest w stanie prowadzić samochód bezpiecznie, czyli w sposób niestwarzający zagrożenia na drodze.

UWAGA!

W przypadku, gdy choroba osoby starającej się o prawo jazdy jest postępująca, lekarz może wystawić czasowe zaświadczenie. Po upływie wskazanego terminu konieczne będzie ponowne poddanie się badaniom.

Dysfunkcje ruchowe wcale nie muszą oznaczać, że osoba niepełnosprawna nie może prowadzić samodzielnie auta. Jednak trzeba podkreślić, że wszystko zależy od konkretnego przypadku. Należy mieć również na względzie, że czasem stan zdrowia będzie dyskwalifikował osobę chorą do możliwości starania się o prawo jazdy.

Gdzie osoba niepełnosprawna może odbyć kurs na prawo jazdy?

Ograniczenia w możliwości zrobienia prawa jazdy mogą wynikać przede wszystkim z problemu znalezienia odpowiedniej szkoły. Nie każdy ośrodek szkoleniowy zapewnia możliwość zrobienia kursu przez osobę niepełnosprawną. Na pewno łatwiej będzie znaleźć odpowiednią szkołę w większym mieście. Druga problematyczna kwestia związana jest z tym, że WORD (ośrodek egzaminacyjny) nie zawsze dysponuje samochodem dostosowanym do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Dlatego też osoby niepełnosprawne często muszą samodzielnie załatwić samochód na egzamin. Stąd też wynika zwolnienie ich z opłat od egzaminu praktycznego.

W znalezieniu odpowiedniego miejsca może pomóc internetowa baza informacji o ośrodkach szkolenia kierowców niepełnosprawnych. Minister Gospodarki wyznaczył instytucje PIMOT do bycia podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie i aktualizowanie internetowej bazy, zawierającej informacje o pojazdach dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych i przede wszystkim o ośrodkach dysponujących takimi pojazdami.

Sam tok szkolenia nie różni się od tego organizowanego dla osób zdrowych. Jedyną różnicą jest konieczność dostosowania pojazdu do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Czy osoby niepełnosprawne są zwolnione od opłat za egzamin na prawo jazdy?

Osoby niepełnosprawne są zwolnione od opłat za egzamin praktyczny w sytuacji, gdy egzamin jest przeprowadzany przy użyciu specjalnie dostosowanego samochodu tej osoby. Zmiana ta została wprowadzona w 2018 roku, wcześniej osoby niepełnosprawne były zwolnione z opłaty od egzaminu praktycznego tylko w 50%. Zmiana jest wynikiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który słusznie zauważył, że ówczesne przepisy nie wspomagały osób niepełnosprawnych w sposób wystarczający.

Należy przede wszystkim podkreślić, że nie wszystkie ośrodki egzaminacyjne dysponują odpowiednim samochodem, dlatego też osoba niepełnosprawna starając się o prawo jazdy, musiała specjalnie wynająć na ten czas samochód dostosowany do jej potrzeb, co wiązało się oczywiście z dodatkowymi kosztami. W celu zapewnienia wsparcia osobom niepełnosprawnym, zmieniono dotychczasowe przepisy i obecnie osoba niepełnosprawna nie zapłaci za egzamin praktyczny, jeśli stawi się na nim z własnym (lub wypożyczonym) samochodem, dostosowanym do jej indywidualnych potrzeb.

Przykład

Niepełnosprawna Katarzyna, chcąc w przyszłości dojeżdżać do pracy własnym samochodem, postanowiła zdać egzamin na prawo jazdy oraz zakupić i dostosować do swoich potrzeb odpowiedni pojazd. W związku z tym, że wybrany przez nią WORD nie był wyposażony w stosowny samochód, Kasia musiała najpierw kupić auto i dokonać w nim niezbędnych modyfikacji, a dopiero potem zgłosić się na egzamin z własnym samochodem. W związku z tym, że wykorzystywała swój pojazd, została zwolniona z opłaty za egzamin praktyczny.

Dofinansowanie prawa jazdy dla osób niepełnosprawnych

Osoby niepełnosprawne, które chcą zdobyć prawo jazdy, mogą ubiegać się o stosowne dofinansowanie na kurs prawa jazdy, czy też zakup oprzyrządowania do samochodu. Dofinansowanie można uzyskać w ramach program PFRON. Wniosek można złożyć elektronicznie przez tę stronę.

Zanim skorzystasz z programu, sprawdź, czy spełniasz wymagania. Kryteria opisane są na wskazanej wyżej stronie. Osoba, która ma problem z poruszaniem się i przemieszczaniem, a także posiada określony stopień niepełnosprawności (symbol 05-R), może starać się o pomoc finansową. Jeśli dysfunkcja narządu ruchu wynika z innego powodu, konieczne będzie dostarczenie zaświadczenia lekarskiego, które potwierdzi że problem z poruszaniem się wynika z niepełnosprawności. Ponadto musisz mieć ukończone 18 lat. Pomoc nie będzie jednak dostępna dla kobiet, które ukończyły 60 lat i dla mężczyzn powyżej 65. roku życia. Kolejnym warunkiem jest brak wymagalnych zobowiązań wobec PFRON lub wobec realizatora programu.

Przeczytaj też: Ulga rehabilitacyjna na samochód w 2022 roku

FAQ – najczęściej zadawane pytania o prawo jazdy dla osoby niepełnosprawnej

Czy osoba niepełnosprawna może posiadać prawo jazdy?

Tak. Niepełnosprawność nie wyklucza możliwości uzyskania uprawnień do prowadzenia pojazdów. Warunki, jakie musi spełniać osoba z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, by móc się ubiegać o prawo jazdy kategorii B, różnią się jednak od tych narzuconych pozostałym kandydatom i są określone przez specjalistyczne przepisy.

Czy każda osoba niepełnosprawna ma szansę na zdobycie prawa jazdy?

Nie. Niektóre rodzaje niepełnosprawności wykluczają możliwość ubiegania się o prawo jazdy – decyzję w tym względzie podejmuje lekarz, którego orzeczenie jest niezbędne do założenia profilu kandydata na kierowcę. W zaświadczeniu może on też umieścić tzw. kody ograniczenia, które wskazują, jakie warunki muszą być wystąpić, by niepełnosprawny mógł bezpiecznie prowadzić samochód.

Czy każda szkoła jazdy jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych?

Niestety nie. Łatwiej o taką w dużym mieście (można je znaleźć za pomocą internetowej Bazy Ośrodków Szkolenia Kierowców Niepełnosprawnych), ale nawet tam może się okazać, że WORD nie dysponuje samochodem przystosowanym do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Dlatego też często zdarza się, że kandydaci samodzielnie organizują taki pojazd na potrzeby egzaminacyjne.

Ile kosztuje egzamin na prawo jazdy dla osoby niepełnosprawnej?

Jeśli egzamin praktyczny jest przeprowadzany przy użyciu własnego lub wypożyczonego samochodu osoby niepełnosprawnej dostosowanego specjalnie do jej potrzeb, osoba ta jest w całości zwolniona z opłat. Ponadto warto pamiętać, że osoby niepełnosprawne mogą ubiegać się o dofinansowanie kursu na prawo jazdy w ramach programu PFRON.

PODSUMOWANIE
  • Osoba niepełnosprawna może uzyskać prawo jazdy, jeśli: osiągnie odpowiedni wiek, uzyska zaświadczenie od lekarza o braku przeciwwskazań do kierowania samochodem oraz zda pozytywnie egzamin państwowy.
  • Przed założeniem PKK należy uzyskać odpowiednie zaświadczenie od lekarza.
  • Często samochód wymaga specjalnego dostosowania do indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej. W takim przypadku osoba niepełnosprawna najczęściej zdaje egzamin w samochodzie, który musi załatwić w indywidualnym zakresie. Osoba niepełnosprawna, która stawiła się na egzamin z własnym samochodem jest w całości zwolniona z opłaty za egzamin praktyczny.
  • Osoba niepełnosprawna może starać się o dofinansowanie prawa jazdy lub dofinansowanie związane z koniecznością oprzyrządowania samochodu. Dofinansowania udziela PFRON.
zdjęcie autora
Autor artykułu: Agnieszka Kazimierczak

Od 2019 roku jest członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu, gdzie odbywa aplikację radcowską. Doświadczenie zawodowe zdobywała we wrocławskich kancelariach, pracując u boku profesjonalistów. Pomagała konsumentom w sporach z ubezpieczycielami. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się z czytelnikami mubi.pl.

Wystaw ocenę
93,33
Loading...

Dołącz do dyskusji

3 komentarze

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


avatar autora komentarza
A ja uzyskałam informacje że nie otrzyma mój syn na dostosowanie samochodu bo nie ma Prawa jazdy!
avatar autora komentarza
Czy warto próbować starać się o prawo jazdy gdy mam prawa rękę nie sprawna w 80% innych dysfunkcji nie mam
avatar autora komentarza
Czy osoba posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności N 10 może prowadzić auto a jeżeli prowadzi to kto może skierować ja na badania