Czy rowerzysta ma zawsze pierwszeństwo? Co mówią przepisy ruchu drogowego?

Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu jest najczęstszą przyczyną zarówno wypadków, w których rowerzyści zostali poszkodowani, jak i tych, które sami spowodowali. Może to wynikać z nieostrożności i braku wyobraźni uczestników ruchu, ale też z nieznajomości lub błędnej interpretacji przepisów. Sprawdźmy zatem, co mówi Kodeks drogowy na temat pierwszeństwa dla rowerzystów.

rower

Wypadki z udziałem rowerzystów coraz częstsze na polskich drogach

Zgodnie z policyjnymi statystykami, w 2023 roku na polskich drogach doszło do 3596 wypadków drogowych z udziałem rowerzystów, w których zginęło 154 rowerzystów, a rannych zostało 3264 osoby. Jest to wynik lepszy niż w poprzednich miesiącach – w stosunku do roku 2022 liczba wypadków z udziałem rowerzystów spadła o niemal 2,5%.

Jakie są najczęstsze przyczyny takich zdarzeń? Dane Policji nie pozostawiają wątpliwości. Nieważne, czy rowerzysta był w takiej sytuacji tylko poszkodowanym, czy również jej sprawcą, do największej liczby wypadków doszło w wyniku nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu.

5 głównych przyczyn wypadków drogowych spowodowanych przez kierujących innymi pojazdami, w których poszkodowany został rowerzysta w 2023 roku

Przyczyna wypadkuLiczba wypadkówZabiciRanni
Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu 88412867
Nieprawidłowe przejeżdżanie przejazdu dla rowerzystów6087598
Nieprawidłowe wyprzedzanie 67760
Niezachowanie bezpiecznej odległości711262
Nieprawidłowe skręcanie65164
Źródło: Raport Biura Ruchu Drogowego KGP “Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku”.

5 głównych przyczyn wypadków spowodowanych przez rowerzystów w 2023 roku

Przyczyna wypadkuLiczba wypadkówZabiciRanni
Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu37034347
Niedostosowanie prędkości do warunków ruchu 2295227
Nieprawidłowy manewr skrętu15910 159
Nieprawidłowe wymijanie1127116
Nieprawidłowe zachowanie wobec pieszego94 98
Źródło: Raport Biura Ruchu Drogowego KGP “Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku”.

Na pierwszy rzut oka może to dziwić, bo przynajmniej w teorii ustalenie tego, kto ma pierwszeństwo – rowerzysta czy kierowca – nie jest trudne. W praktyce w wielu przypadkach ustalenie winnego danego zdarzenia wcale nie jest takie oczywiste, a bardzo istotne mogą się okazać drobne szczegóły. Poniżej przyjrzymy się przepisom dotyczącym tej kwestii.

Pierwszeństwo rowerzysty a przepisy ruchu drogowego

Prawo o ruchu drogowym wymienia trzy sytuacje, w których rowerzyści mają pierwszeństwo przejazdu przed kierującymi samochodami. Przyjrzyjmy się im bliżej.

1. Pierwszeństwo na przejeździe dla rowerów

Wczytując się w przepisy Kodeksu drogowego dotyczące rowerzystów i pierwszeństwa przejazdu na przejeździe rowerowym, można przeżyć małe déjà vu. Łatwo tam bowiem dostrzec podobieństwo do obowiązujących jeszcze nie tak dawno temu zasad mówiących o pierwszeństwie pieszych na przejściu. W obydwu przypadkach jest ten sam problem – nieścisłość.

Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejazdu dla rowerów, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego oraz osobie poruszającej się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, znajdującym się na przejeździe.

Art. 27 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym

Zwróćmy uwagę na ostatnie słowa przepisu: znajdującym się na przejeździe. Dlaczego są one tak istotne? Ponieważ decydują o tym, kto w konkretnej sytuacji ma pierwszeństwo przejazdu. Aby pierwszeństwo miał rowerzysta, musi on już znajdować się na przejeździe. Wówczas kierowca samochodu ma obowiązek bezwzględnie ustąpić mu pierwszeństwa.

Inaczej będzie w sytuacji, gdy rowerzysta dopiero zbliża się do przejazdu. Wówczas kierowca może, ale nie musi ustępować pierwszeństwa – nakazywać może mu to tylko zdrowy rozsądek. Gdy więc samochód jako pierwszy znajdzie się na przejeździe dla rowerów, winnym ewentualnego wypadku będzie wjeżdżający mu wówczas w bok rowerzysta.

CZY WIESZ, ŻE …

Rowerzysta może przejechać przez przejście dla rowerów. Nie musi na nim przeprowadzać roweru.

Skąd biorą się problemy? Z sytuacji nieoczywistych. Jak choćby w przypadku, w którym zarówno samochód, jak i rowerzysta wjadą na przejazd jednocześnie. Albo wtedy, gdy rowerzysta dopiero wjeżdża na przejazd. Zmiana przepisów dotyczących pieszych rozstrzygnęła tę kwestię, nakazując ustąpienie pierwszeństwa osobom wchodzącym na przejście, jednak w przypadku rowerzystów takie zasady nie obowiązują – warto o tym pamiętać.

2. Bezwzględne pierwszeństwo rowerzystów – przypadek pierwszy

Kolejne ustępy art. 27 Kodeksu drogowego określają dwie sytuacje, w których rowerzyści mają bezwzględne pierwszeństwo przejazdu przed kierującymi pojazdami. O co chodzi?

Kierujący pojazdem, który skręca w drogę poprzeczną, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego oraz osobie poruszającej się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jadącym na wprost po jezdni, pasie ruchu dla rowerów, drodze dla pieszych i rowerów, drodze dla rowerów lub innej części drogi, którą zamierza opuścić.

Art. 27 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym

Innymi słowy, kierowca skręcający w prawo lub w lewo musi zawsze ustąpić pierwszeństwa przecinającemu mu drogę rowerzyście jadącemu na wprost. Nie ma w tej sytuacji znaczenia, kto pierwszy znalazł się na przejeździe. Rowerzyści mają bezwzględne pierwszeństwo.

CZY WIESZ, ŻE …

Bezwzględne pierwszeństwo rowerzystów podczas jazdy na wprost obowiązuje także podczas poruszania się rowerem po jezdni obok samochodu skręcającego w drogę poprzeczną.

3. Bezwzględne pierwszeństwo rowerzystów – przypadek drugi

Tutaj trzeba dokonać istotnego rozróżnienia. Nie należy mylić drogi dla rowerów (droga lub jej część niebędąca jezdnią, przeznaczona do ruchu rowerów) z przejazdem dla rowerów (powierzchnia jezdni lub torowiska przeznaczona do przekraczania tych części drogi przez rowerzystów). Dlaczego to ważne?

Kierujący pojazdem, przejeżdżając przez drogę dla pieszych i rowerów lub drogę dla rowerów, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego oraz osobie poruszającej się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch.

Art. 27 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym

Różnica jest zatem istotna, ponieważ o ile na przejeździe dla rowerów, jak już wyjaśnialiśmy, rowerzysta nie w każdej sytuacji ma pierwszeństwo, o tyle na drodze dla rowerów ma je zawsze, np. w sytuacji, gdy kierujący pojazdem przejeżdża przez nią podczas dojazdu do parkingu lub posesji.

Rowerzyści i piesi – kto i kiedy ma pierwszeństwo?

Wiemy już, jak wygląda kwestia pierwszeństwa pomiędzy rowerami i samochodami. A co z innymi uczestnikami ruchu, czyli pieszymi? W tym przypadku również konieczne będzie wyszczególnienie kilku przypadków.

  1. Pierwszeństwo na drodze dla rowerów

Jak już było wspomniane, droga dla rowerów jest specjalnie przygotowana i przeznaczona do ruchu tych jednośladów. Oznacza to, że w większości przypadków mają oni na niej bezwzględne pierwszeństwo przed innymi uczestnikami ruchu. Piesi mogą korzystać ze ścieżki rowerowej tylko w określonych sytuacjach (brak drogi dla pieszych lub pobocza albo możliwości korzystania z nich) i mają wówczas obowiązek ustąpić pierwszeństwa rowerzystom.

UWAGA!

Kwestia pierwszeństwa wygląda inaczej na drodze dla pieszych i rowerów. Na niej to piesi mają pierwszeństwo, a rowerzyści mają obowiązek im go ustąpić.

  1. Pierwszeństwo na przejściach dla pieszych na drodze dla rowerów

Wyjątek dotyczący pierwszeństwa rowerzystów na drodze dla rowerów dotyczy przejść dla pieszych. Wówczas:

  • piesi mają pierwszeństwo przed rowerzystami, jeśli przejście jest oznaczone znakiem informacyjnym D-6 (“przejście dla pieszych”),
  • rowerzyści mają pierwszeństwo przed pieszymi, jeśli na ścieżce rowerowej jest namalowana zebra, ale nie ma znaku D-6.
  1. Pierwszeństwo na chodniku

Tak jak piesi mogą tylko wyjątkowo korzystać ze ścieżek rowerowych, tak samo rowerzyści z rzadka mogą poruszać się po chodnikach. Sytuacje takie wymienia Kodeks drogowy.

Korzystanie z drogi dla pieszych przez kierującego rowerem jest dozwolone wyjątkowo, gdy:

1) opiekuje się on osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem;

2) szerokość chodnika wzdłuż drogi, po której ruch pojazdów jest dozwolony z prędkością większą niż 50 km/h, wynosi co najmniej 2 m i brakuje drogi dla rowerów, drogi dla pieszych i rowerów lub pasa ruchu dla rowerów;

3) warunki pogodowe zagrażają bezpieczeństwu rowerzysty na jezdni (śnieg, silny wiatr, ulewa, gołoledź, gęsta mgła), z zastrzeżeniem ust. 6.

– Art. 33 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Jak wygląda wówczas kwestia pierwszeństwa? Zgodnie z art. 33 ust. 6 Kodeksu cywilnego, rowerzysta ma obowiązek ustąpić pierwszeństwa pieszym, a także jechać z prędkością zbliżoną do ich prędkości, zachować szczególną ostrożność i nie utrudniać ich ruchu.

CZY WIESZ, ŻE …

Za nieustąpienie pierwszeństwa pieszym na drodze dla rowerów i pieszych rowerzyście grozi mandat w wysokości 100 zł, a na chodniku 300 zł.

Bezpieczeństwo rowerzystów – jak o nie zadbać?

Rowerzyści, jako słabsi uczestnicy ruchu drogowego, muszą szczególnie uważać na swoje bezpieczeństwo. Nie chodzi tu tylko o znajomość i przestrzeganie obowiązujących przepisów, ale także o: 

  • dbanie o stan techniczny roweru,
  • posiadanie obowiązkowego wyposażenia roweru (oświetlenie przednie i tylne, hamulec, sygnał dźwiękowy),
  • jazdę w kasku,
  • nieużywanie smartfona w trakcie jazdy,
  • sygnalizowanie swoich zamiarów innym uczestnikom ruchu,
  • ograniczone zaufanie do innych uczestników ruchu.
Przykład

Rowerzystka Małgorzata dojeżdżała do przejazdu dla rowerów, gdy zobaczyła zbliżający się szybko samochód. Wiedziała, że w tej sytuacji nie ma bezwzględnego pierwszeństwa, dlatego postanowiła się zatrzymać, nie ryzykując przejazdu przed autem. Miała rację, ponieważ kierowca nie zachował szczególnej ostrożności i nie zwolnił, przejeżdżając przez skrzyżowanie z dużą prędkością.

Ponadto, rowerzysta może również zadbać o bezpieczeństwo, kupując ubezpieczenie roweru. Nie jest ono obowiązkowe, ale może być bardzo przydatne, gdy np. Twój rower zostanie zniszczony lub skradziony, czy gdy podczas jazdy doznasz uszczerbku na zdrowiu lub wyrządzisz szkody innej osobie.

Przeczytaj również: Ciągi pieszo-rowerowe – jak korzystać ze ścieżki? Kto ma pierwszeństwo?

FAQ – najczęściej zadawane pytania o pierwszeństwo rowerzysty

Czy rowerzysta zawsze ma pierwszeństwo na przejeździe rowerowym?
Kiedy rowerzysta ma bezwzględne pierwszeństwo przed samochodem?
Czy rowerzyści mają pierwszeństwo przed pieszymi?
PODSUMOWANIE
  • Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu jest najczęstszą przyczyną wypadków z udziałem rowerzystów.
  • Rowerzyści nie zawsze mają bezwzględne pierwszeństwo na przejeździe dla rowerów. O pierwszeństwie decyduje to, kto pierwszy znajdzie się na przejeździe.
  • Bezwzględne pierwszeństwo rowerzysty obowiązuje w sytuacji, gdy jedzie na wprost drogą poprzeczną, w którą skręca kierujący samochodem.
  • Kierujący samochodem musi ustąpić pierwszeństwa rowerzyście, jeśli przejeżdża przez drogę dla rowerów.
  • Rowerzyści mają pierwszeństwo przed pieszymi na ścieżce rowerowej.
  • Piesi mają pierwszeństwo przed rowerzystami na chodniku oraz na drodze dla pieszych i rowerów.
Źródła:
  • Raport Biura Ruchu Drogowego KGP “Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku”: https://statystyka.policja.pl/download/20/423450/Wypadkidrogowe2023.pdf

  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
grafika
Autor artykułu: Mateusz Piesowicz

Ekspert i doradca w dziedzinie ubezpieczeń oraz autor ponad 100 poradników dotyczących polis komunikacyjnych i turystycznych. W swoich tekstach zwraca uwagę na trudne zagadnienia ubezpieczeniowe, aby przedstawiając je w zrozumiały sposób, ustrzec klienta przed niepotrzebnymi wydatkami i ułatwić mu dopasowanie rodzaju ochrony do indywidualnych potrzeb.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

1 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
Czyli wg przepisów pieszy przecinając drogę dla rowerzystów z "zebrą" [znak poziomy P-10] wchodzi na "pole minowe" !!! Inaczej wpierw pieszy powinien sprawdzić czy rowerzysta na swojej drodze ma znak pionowy "D-6" [obejrzeć przejście z punktu widzenia rowerzysty] żeby wiedzieć kto ma pierwszeństwo ??? Co za bzdurne przepisy !!!! Dlaczego nie jest tak samo jak przejście dla pieszych przez jezdnie??? Pieszy widzi tylko "zebre" a nie znaki które są odwrócone w strone kierujących !!!

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC