Dostosowanie infrastruktury drogowy do osób niewidomych i słabowidzących

Przestrzeń publiczna powinna być tak zorganizowana, by nie wykluczać nikogo bez względu na jej niepełnosprawność. Jest to szczególnie istotne dla osób niewidomych i słabowidzących, których zaburzenia wzroku utrudniają lub uniemożliwiają samodzielne przemieszczanie się i funkcjonowanie poza domem. Dlatego przyjazna infrastruktura, w której umieszcza się sygnalizację akustyczną i wibracyjną na przejściach, tworzy ścieżki dotykowe, pasy ostrzegawcze oraz kontrastowe oznaczenia, jest tak ważna!

Osoby z zaburzeniami wzroku – z jakimi problemami mierzą się na ulicach?

Nie będzie przesadą, jeśli stwierdzimy, że wzrok to nasz najważniejszy zmysł. To dzięki niemu uzyskujemy aż 80% informacji o otaczającej nas rzeczywistości. Nie powinno więc dziwić, że jego poważny ubytek lub utrata, całkowicie zmienia życie. Osoby, które doznają zaburzeń wzroku lub go tracą, muszę na nowo uczyć się funkcjonować i adaptować do otoczenia. 

CZY WIESZ, ŻE …

Art. 42 Kodeksu drogowego wskazuje, że niewidomy podczas samodzielnego poruszania się po drodze ma obowiązek nieść białą laskę, w taki sposób, by była ona widoczna dla innych uczestników ruchu.

Pamiętajmy jednak, że przestrzeń publiczna także powinna się dostosować do osób niewidomych i słabowidzących. Dlaczego? Każdy obywatel bez względu na kondycję zdrowotną powinien mieć takie same możliwości korzystania z niej – oczywiście ma również do tego prawo!

Zaburzeń wzroku jest wiele. Od lekkich wad, przez obniżoną ostrość wzroku, zawężenie pola widzenia po różnego rodzaj mroczki. Zależnie od schorzenia osoby nimi dotknięte muszą mierzyć się z problemami związanymi z:

  • orientacją w przestrzeni,
  • ostrością widzenia,
  • zaburzeniami postrzegania przestrzeni, głębi, odległości,
  • zaburzeniami widzenia w słabym oświetleniu,
  • zaburzeniami adaptacji (złe widzenie po przejściu z obszaru ciemnego do jasnego lub z jasnego do ciemnego),
  • zaburzeniami widzenia barw,
  • całkowitym brakiem zmysłu wzroku.

Trudności te prowadzą do problemów z samodzielnym funkcjonowaniem. Samo zejście ze źle oznakowanych i zaprojektowanych schodów zewnętrznych czy rozpoznanie końca chodnika przy przejściu dla pieszych – krawężniki są obniżane dla osób na wózkach – jest sporym wyzwaniem. Dlatego tak ważne jest dostosowanie infrastruktury drogowej do potrzeb osób dotkniętych tego typu schorzeniami!

Szczególnie niebezpieczne miejsca dla osób niewidomych i słabowidzących – schody, przystanki i przejścia!

Osoby niewidome i z poważnymi zaburzeniami wzroku narażone są na ulicach na wiele zagrożeń. Newralgicznymi miejscami w infrastrukturze miejskiej (drogowej), są:

  • przejścia dla pieszych,
  • granice chodnik-ulica,
  • przystanki
  • schody zewnętrzne,
  • dworce,
  • wejścia do budynków użyteczności publicznej.

Oczywiście przejście dla pieszych jest niebezpiecznym miejscem dla wszystkich pieszych. Z raportu Komendy Głównej Policji Wypadki drogowe w Polsce w 2021 roku wynika, że w zeszłym roku doszło na nich aż do 2 349 wypadków, w których zginęło 153 osoby, a 2 275 zostało rannych – dokument nie wskazuje, ilu wśród nich było osób niewidomych i słabowidzących.  

Infrastruktura drogowa przyjazna osobom niewidomym i słabowidzącym – oznaczenia i sygnały to podstawa!

Osoby, które nie mają problemów ze wzrokiem, analizują, to co widzą i na bieżąco dostosowują zachowanie do sytuacji. Niewidomi często uczą się tras, którymi najczęściej się poruszają, tak, by zapamiętać charakterystyczne obiekty w przestrzeni. Dlatego tak ważne jest, by przestrzeń była zaprojektowana logicznie, w sposób czytelny i nie pojawiały się w niej niespodziewane przeszkody.

UWAGA!

Porzucane na chodnikach hulajnogi elektryczne są dużym zagrożeniem dla osób niewidomych i o poważnym ubytku wzroku. Nie zostawiaj ich na środku ciągów komunikacyjnych!

Wzrok osób słabowidzących może wprowadzić w błąd, zwłaszcza w ruchliwym mieście, gdzie wiele obiektów porusza się jednocześnie. Potrzebują oni dodatkowych informacji, by poprawić swoją orientację w przestrzeni – korzystają ze zmysłu dotyku i słuchu. Dlatego w newralgicznych miejscach powinny być montowane pasy kontrastowe i wypukłe, ścieżki dotykowe, a także sygnalizacja akustyczna i dotykowa.

Chodniki powinny być zaprojektowane tak, by podpory znaków drogowych i słupy oświetleniowe nie utrudniały ruchu użytkownikom, w tym osobom niepełnosprawnym – nie mogą się więc znajdować na środku ciągów komunikacyjnych.

Przepisy dotyczące sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 3 lipca 2015 roku wskazuje, jak powinna działać sygnalizacja dźwiękowa (akustyczna) na przejściach dla pieszych. W myśl zapisów w dokumencie:

  • sygnalizatory akustyczne powinny nadawać dźwięk, który pozwala na przechodzenie przez jezdnię lub torowisko tramwajowe, tylko wtedy, gdy nadawany jest sygnał zielony,
  • sygnały dźwiękowe powinny być zróżnicowane, tak jak sygnały świetlne (zielony ciągły, migający),
  • sygnały dźwiękowe powinny być różne dla przejść przez jezdnię i przez torowisko tramwajowe,
  • pomocniczy sygnał przy czerwonym świetle wyraźnie musi różnić się od tych nadawanych przy zielonych sygnałach,
  • przy przejściu dzielonym wysepką, gdzie są różne fazy sygnalizacji, sygnały dźwiękowe powinny być różne,
  • poziom sygnały podstawowego powinien być dostosowany do poziomu hałasu na ulicy,
  • sygnał podstawowy powinien być nadawany z urządzenia zamontowanego na wysokości co najmniej 2,20 m, a pomocniczy z przycisku,
  • w przypadku awarii sygnalizacji świetlnej niepełnosprawny pieszy powinien być o tym powiadomiony komunikatem słownym, np. “sygnalizacja uszkodzona”, “sygnalizacja wyłączona” czy “awaria sygnalizacji”.

Rozporządzenie określa także częstotliwości nadawanych dźwięków i inne dane techniczne, które powinny być stosowane w sygnalizacji akustycznej na przejściach dla pieszych.

Przepisy dotyczące sygnalizacji wibracyjnej na przejściach dla pieszych

Sygnalizacja wibracyjna jest dodatkową formą informowania o możliwości przejścia przez jezdnię. To uzupełnienie sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej. Sygnalizatory wibracyjne powinny być montowane na takich samych zasadach jak przyciski dla pieszych. Dodatkowo sygnały powinny być wyraźnie wyczuwalne. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju wskazuje także, że:

  • podstawowy sygnał wibracyjny (odpowiednik zielonego ciągłego) powinien być powtarzany co 200 ms,
  • sygnał wibracyjny odpowiadający sygnałowi zielonemu migającemu co 100 ms,
  • pomocniczy sygnał wibracyjny (czerwone) co 1 s.

Tak więc sygnalizacja świetlna, dźwiękowa i wibracyjna są zsynchronizowane ze sobą. Ważnym elementem w przestrzeni, który bardzo ułatwia osobom niewidomym lub słabowidzącym są informacje głosowo na przystankach komunikacji miejskiej. To istotne, by po zatrzymaniu pojazd informował on o swoim numerze, a w środku pojazdu, podczas jazdy, o kolejnych przystankach. 

Oznaczenia na chodnikach – ścieżki dotykowe, pasy ostrzegawcze, kontrasty barwne

Zastanawiałeś się, dlaczego przy niektórych przejściach dla pieszych i na większości przystanków tramwajowych znajdują się pasy o innej strukturze i kolorze? Są one bardzo ważnymi elementami infrastruktury drogowej, które odpowiednio wcześniej ostrzegają osoby niewidome i słabowidzące o wejściu na jezdnię lub torowisku. 

Instytut Tyflologiczny Polskiego Związku Niewidomych w Warszawie stworzył definicje takich elementów. Poznajmy je!

  • Ścieżki dotykowe – to dodatkowe oznakowanie trasy, na której nie ma przeszkód stojących i wiszących. Powinna mieć szerokość ruchu laski, czyli co najmniej 90 cm. Ścieżki dotykowe powinny być trwałe i mieć inną fakturę niż pozostała część nawierzchni. Pomagają one w dotarciu do wybranych miejsc, takich jak przejścia, schody, budynki użyteczności publicznej czy toalety. Ścieżki składają się z pasa prowadzącego i pół uwagi (umieszcza się je na zakrętach, rozgałęzieniach i punktach docelowych).
  • Pasy ostrzegawcze – kontrastowe pod względem faktury elementy w nawierzchni, których umieszcza się przed przejściami dla pieszych, schodami, budynkami, na przystankach tramwajowych i autobusowych czy peronach. Informują one o niebezpiecznych miejscach.
  • Oznaczenia kontrastowe – określa się je na podstawie różnicy współczynnika odbicia światła. Najniższy taki współczynnik ma kolor idealnie czarny, a najwyższy biały. Jednak to kolor żółty jest podstawą oznaczeń bezpieczeństwa. Dlaczego? Badania wskazują, że to ostatni kolor widziany przez tracący wzrok oko. Dodatkowo ma bardzo wysoki współczynnik odbicia. Nie powinno więc dziwić, że uchwyty w komunikacji miejskiej czy sygnalizatory dotykowe na przejściach dla pieszych są koloru żółtego.

Oznakowanie na chodniku przy przejściach dla pieszych przeznaczone dla osób niewidomych i słabowidzących może być zastosowane bezpośrednio przy krawędzi chodnika – pas ostrzegawczy powinien mieć szerokość od 50 do 100 cm. Jeśli zostanie on położony w odległości 50 cm od jezdni, to może być węższy i mieć około 50-60 cm. 

PODSUMOWANIE
  • Zaburzenia wzroku utrudniają lub uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie osobom, które są nimi dotknięte.
  • Najbardziej niebezpiecznymi miejscami dla osób z poważnymi wadami wzroku są przejścia dla pieszych, schody zewnętrzne, perony, przystanki i wejścia do budynków.
  • Odpowiednio zaadaptowana infrastruktura drogowa do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących powinna być logiczna, czytelna i pozbawiona niepotrzebnych przeszkód.
  • W skład przyjaznej infrastruktury dla osób niewidzących i słabowidzących wchodzą: sygnalizacja akustyczna i wibracyjna, ścieżki dotykowe, pasy ostrzegawcze i oznaczenia kontrastowe.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o infrastrukturę drogową przyjazną osobom niewidomym i słabowidzącym

Jak powinny być oznaczone przejścia dla pieszych dla osób niewidomych?

Przejścia przyjazne osobom niewidomym powinny mieć dodatkową sygnalizację dźwiękową i wibracyjną, która nadaje sygnały zgodne z tymi świetlnymi. Dodatkowo przed jezdnią na chodniku powinien znajdować się pas ostrzegawczy stworzony z pól o innej fakturze powierzchni, który można wyczuć laską.

Które miejsca są najbardziej niebezpieczne dla osób z wadami wzroku?

Przede wszystkim są to przejścia dla pieszych, schody, przystanki, dworce i wejścia do budynków. Powinny być one oznakowane w ten sposób, by osoby niewidome i słabowidzące mogły samodzielnie bezpiecznie z nich korzystać.

Źródła:
  • https://pzn.org.pl/znaczenie-wzroku-w-zyciu-czlowieka/
  • https://www.gunb.gov.pl/sites/default/files/pliki/projektowanie_i_adaptacja_przestrzeni_do_potrzeb_osob_niewidomych_i_slab_0.pdf?805
  • https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150001314/O/D20151314.pdf
  • https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20160000124/O/D20160124.pdf
zdjęcie autora
Autor artykułu: Tomasz Sowa

Jestem redaktorem, który pisze artykuły związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i podróżami. W swoich tekstach staram się wyjaśniać trudne i problematyczne zagadnienia związane z rynkiem ubezpieczeń. W poradach turystycznych zależy mi na przedstawieniu ciekawych miejsc w lekki oraz inspirujący sposób z nutką humoru.

Wystaw ocenę
Loading...

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


Skomentuj jako pierwszy!