Kupno samochodu na fakturę czy umowę. Jak udokumentować kupno używanego samochodu?

Przy zakupie samochodu sen z powiek spędza nam tyle kwestii technicznych pojazdu, że często bagatelizujemy formalną stronę finalizowanej transakcji i nie zastanawiamy się, jaki sposób udokumentowania zakupu będzie dla nas najlepszy. A przecież do wyboru jest co najmniej kilka rozwiązań: faktura VAT, faktura VAT-marża i umowa kupna/sprzedaży. Które z tych rozwiązań będzie dla nas najkorzystniejsze?

kupno samochodu bez OC

Zakup używanego samochodu – na jakiej podstawie?

Kupując nowy samochód w salonie, sprawa jest prosta. W zdecydowanej większości przypadków sprzedawca wystawia fakturę, która obejmuje także podatek VAT, więc nam pozostaje jedynie zapłacić podaną cenę i wszystko gotowe – zostaniemy właścicielami samochodu. W przypadku zakupu używanego pojazdu sytuacja się jednak komplikuje. Pojawia się bowiem kwestia formy, w jakiej dokonamy nabycia samochodu. Zwykle istnieje kilka możliwości:

  • umowa kupna-sprzedaży,
  • faktura VAT,
  • faktura VAT-marża,
  • umowa darowizny,
  • spadek.

Która z nich jest najlepsza? To zależy od konkretnej sytuacji. Każda z wymienionych form ma bowiem swoje uwarunkowania, każda wywołuje też nieco inne konsekwencje, a co za tym idzie – w różnych przypadkach może okazać się najkorzystniejszą. Poniżej przyjrzymy się bliżej trzem najpopularniejszym formom udokumentowania nabycia samochodu, podpowiadając, która będzie dla Ciebie najkorzystniejsza.

Umowa kupna/sprzedaży

Czasy, kiedy zadowalającego dla obu stron targu dobijało się, potwierdzając wszystko radosnym potrząśnięciem splecionych w uścisku dłoni, dawno już minęły. Dzisiaj wszystkie znaczące transakcje, a za taką musimy przecież uznać zakup lub sprzedaż samochodu, muszą być sporządzone na piśmie. Korzysta na tym nabywca, sprzedający i…fiskus, bo przecież po zakupie samochodu należy uiścić we właściwym Urzędzie Skarbowym podatek od czynności cywilno-prawnych, czyli niezbyt lubiany podatek PCC w wysokości 2% wartości pojazdu.

CZY WIESZ, ŻE …

Sprzedający samochód ma 30 dni od daty podpisania umowy na zgłoszenie w wydziale komunikacji sprzedaży auta oraz 14 dni na powiadomienie o tym ubezpieczyciela. Natomiast kupujący musi w ciągu 30 dni zgłosić nabycie pojazdu. Zgłoszenie kupna i sprzedaży samochodu można wykonać drogą elektroniczną, korzystając z profilu zaufanego. Za brak zgłoszenia grożą kary od 200 do 1000 zł. Nabywca może zdecydować, czy chce kontynuować polisę OC do wygaśnięcia umowy ubezpieczeniowej, czy wypowiedzieć ją i znaleźć ubezpieczenie u innego ubezpieczyciela.

Nabywca ma na to 14 dni od daty zakupu, chyba że wartość nabytego samochodu jest niższa niż 1000 zł. Nie będziemy wchodzić w dyskusję o to, kto i dlaczego kupuje samochody w cenie niezbyt drogiego garnituru, ale tak stanowi litera prawa i trzeba ją szanować. 

Jak powinna wyglądać umowa kupna/sprzedaży samochodu? Zacznijmy od tego, że należy przygotować dwa identycznie brzmiące egzemplarze – po jednym dla nabywcy i sprzedającego. Warto również skrupulatnie sprawdzić dane sprzedającego, czy faktycznie jest tym, za kogo się podaje i czy ma prawo do sprzedaży interesującego nas pojazdu. Zdarza się bowiem, i to wcale nierzadko, że prowadzimy negocjacje z osobą inną niż ta, której nazwisko widnieje w umowie, a ów negocjator nie posiada uprawnienia notarialnego do reprezentowania właściciela samochodu w procesie sprzedaży. 

Na umowie kupna/sprzedaży samochodu powinny znaleźć się następujące dane:

  • data i miejsce sporządzenia dokumentu kupna/sprzedaży samochodu,
  • dane osobowe zbywcy samochodu wraz z danymi potencjalnego współwłaściciela, o ile takowy jest – imię, nazwisko, seria i numer dowodu osobistego, dane kontaktowe,
  • najważniejsze informacje o kupowanym pojeździe – marka, model, unikalny numer VIN (jak sprawdzić numer VIN i historię używanego samochodu, dowiesz się z tego artykułu: https://mubi.pl/poradniki/historia-pojazdu-jak-sprawdzic/),
  • oświadczenie zbywcy o tym, że jest on rzeczywistym właścicielem pojazdu,
  • cena, data, i sposób wykonania transakcji (rozliczenie gotówkowe, bezgotówkowe itp.),
  • informacja o podatku PCC (która strona transakcji zobowiązuje się do opłacenia),
  • wykaz wszystkich załączników do umowy.

Z tak sformułowanym dokumentem masz pewność, że wszystkie formalności zostaną dopełnione, a na możliwe uchybienia sprzedającego, wynikające ze złej woli lub nie, pozostawisz naprawdę małą przestrzeń prawną.

Ekspert Mubi radzi:

Bardzo możliwe, że zbywca będzie nalegał na umieszczenie w dokumencie informacji, że zapoznałeś się ze stanem technicznym samochodu i nie zgłaszasz w tej materii żadnych zastrzeżeń. Jeśli zdecydujesz się na umieszczenie takiego zapisu w tekście umowy, bądź pewny, że naprawdę dobrze sprawdziłeś stan techniczny samochodu, w innym razie podczas wykrycia usterki będziesz miał utrudnioną drogę dochodzenia swoich praw.

Jak widać, sporządzenie umowy kupna/sprzedaży samochodu nie jest żadnym wyzwaniem. Ba, druki i formularze, które zawierają wszystkie wymienione punkty (a czasem zdecydowanie więcej!), znajdziesz bez problemu w sieci. Możesz wykorzystać jeden z gotowych wzorów lub zainspirować się takowym podczas przygotowania własnego dokumentu.

Dobrze przygotowana umowa kupna/sprzedaży jest zatem zabezpieczeniem dla obu stron. Pomaga ona zarówno kupującemu, jak i sprzedającemu, w ochronie ich interesów oraz ułatwia dochodzenie ewentualnych roszczeń w razie jakichkolwiek problemów. 

Plusy i minusy zakupu samochodu na umowę

Zakup używanego samochodu na umowę kupna-sprzedaży to najczęstsza forma tego rodzaju transakcji zawierana pomiędzy dwiema osobami fizycznymi. Dlaczego? Ponieważ jest ona najprostsza, a prawo (dokładnie – Kodeks cywilny) dopuszcza pewną swobodę w formułowaniu jej zapisów. Strony umowy mogą więc uzgodnić, co chcą, żeby się w niej znalazło, tym samym zabezpieczając swoje własne interesy. A czy to jej wszystkie plusy?

Zalety kupna samochodu na umowę kupna-sprzedaży:

  1. Prosta forma.
  2. Elastyczna konstrukcja umowy umożliwiająca wprowadzenie do niej dodatkowych zapisów.
  3. Skutecznie zabezpiecza interesy zarówno kupującego, jak i sprzedającego.
  4. Mogą ją zawrzeć zarówno osoby fizyczne, jak i prawne (np. firmy).

Widać zatem, dlaczego umowa kupna-sprzedaży cieszy się taką popularnością. Wymaga po prostu najmniej formalności i jest najbardziej dogodnym sposobem przeprowadzenia transakcji pomiędzy dwiema osobami fizycznymi. Ma ona jednak również pewne minusy, które trzeba wziąć pod uwagę, zanim zdecydujemy się na wybór właśnie takiego sposobu udokumentowania sprzedaży.

Wady kupna samochodu na umowę kupna-sprzedaży:

  1. Trzeba od niej zapłacić podatek PCC (najczęściej robi to kupujący, ale strony mogą umówić się inaczej).
  2. W razie zakupu/sprzedaży samochodu przez firmę, konieczne jest obliczenie podatku VAT.
  3. Należy bardzo uważnie przestudiować wszystkie zapisy umowy, ponieważ jest to forma najczęściej stosowana przez oszustów.
Przykład

Mateusz długo szukał samochodu używanego i w końcu znalazł ofertę, która wydawała się idealna. Problem w tym, że cena upatrzonego przez niego Opla wynosiła 20 000 zł, a on był w stanie zapłacić maksymalnie 15 000 zł. Miał jednak szczęście, bo właścicielowi zależało na szybkim dobiciu targu, więc przystał na niższą cenę. Mateusz ucieszył się, że dzięki temu zapłaci też niższy podatek, ale nie miał racji. PCC wylicza się bowiem od wartości rynkowej samochodu, nie od ceny zakupu. Mateusz musiał więc zapłacić 400 zł podatku (2% z 20 000 zł).

Faktura VAT

Zazwyczaj zakup samochodu na fakturę VAT proponują sprzedający, którzy prowadzą działalność gospodarczą. Kryje się w tym jednak pewien haczyk, bo z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy założyć, że ogłoszenie sprzedaży auta będzie zawierać tylko cenę netto, do której należy jeszcze doliczyć właśnie podatek VAT. Przypomnijmy dla jasności, że wynosi on 23%, co przy zakupie samochodu daje niezłą sumkę. 

Na pewno sporym plusem udokumentowania zakupu samochodu fakturą VAT jest możliwość uniknięcia znienawidzonego podatku PCC. Nie jest natomiast prawdą, że przy zakupie samochodu przez osoby prowadzące swoją firmę, które nabywany pojazd będą wykorzystywać nie tylko w celach służbowych, można liczyć na odliczenie kwoty VAT od podatku. 

Przepisy jasno określają, że pojazd użytkowany w sposób mieszany, co należy interpretować jako wykorzystywanie go zarówno na potrzeby działalności, jak i prywatnie, daje prawo do odliczenia jedynie połowy (50%) podatku VAT. Wszystkie chwytliwe hasła o tym, że nie ma się co przejmować tym VAT-em, bo i tak go sobie odliczysz, należy włożyć między bajki, przynajmniej w połowie. Chyba że planujesz zakupić samochód tylko i wyłącznie w celach służbowych – w takim przypadku ustawodawca pozwala na odliczenie 100% VAT-u od wszystkich kosztów (nabycie, leasing, paliwo, eksploatacja). 

Chyba że planujesz zakupić samochód tylko i wyłącznie w celach służbowych. W takim przypadku ustawodawca pozwala na odliczenie 100% VAT-u od wszystkich kosztów (nabycie, leasing, paliwo, eksploatacja), o ile spełnione zostaną warunki. Jakie?

  • Firmowy pojazd należy zgłosić do Urzędu Skarbowego za pomocą deklaracji VAT-26.
  • Należy sporządzić regulamin użytkowania auta w firmie, wykluczający jego używanie do celów prywatnych.
  • Należy prowadzić ewidencję przebiegu samochodu, tzw. kilometrówkę.

Plusy i minusy zakupu samochodu na fakturę

Trzeba pamiętać, że chociaż fakturowanie zakupu/sprzedaży samochodu jest rozwiązaniem powszechnie stosowanym w stosunkach pomiędzy firmami lub firmą a osobą prywatną, wybór tej formy przeprowadzenia transakcji nie jest wcale obowiązkowy. Firmy również mogą być stronami umowy kupna-sprzedaży, po prostu trzeba wówczas pamiętać o doliczeniu podatku VAT.

Zalety kupna samochodu na fakturę VAT:

  1. Nie trzeba odprowadzać podatku PCC.
  2. Istnieje możliwość odliczenia połowy, a nawet całości kwoty VAT od podatku.
  3. Forma daje mniej możliwości oszustwa niż umowa kupna-sprzedaży.

Wady kupna samochodu na fakturę VAT:

  1. Konieczność doliczenia do ceny netto 23% podatku VAT.
  2. Użytkowanie samochodu w celach mieszanych (prywatnych i służbowych) nie pozwala na odliczenie pełnego VAT-u od podatku.
  3. Sztywna forma niepozwalająca na wprowadzenie dodatkowych zapisów.

Faktura VAT-marża

Jeśli zależy Ci na absolutnej transparentności i uczciwości drugiej strony transakcji, możesz zdecydować się na udokumentowanie zakupu samochodu fakturą VAT-marża. Skąd takie ufne podejście do tego dokumentu? W powszechnym mniemaniu na tę formę rozliczenia decydują się sprzedawcy uczciwi, którzy nie mają nic do ukrycia i odprowadzają podatek od sprzedaży. 

Jeśli zdecydujesz się na VAT-marżę, unikniesz podatku od czynności cywilno-prawnych (PCC), ale nie będziesz mógł odliczyć żadnej części VAT od podatku. Dlaczego? W przypadku faktury VAT-marża opodatkowaniu podlega właśnie marża sprzedającego, czyli różnica pomiędzy ceną, za jaką zakupił on dany towar, w tym przypadku pojazd, a ceną jego sprzedaży, czyli sumą pieniędzy, którą uzyska od Ciebie jako potencjalnego nabywcy. Dlatego jest to bardzo popularne rozwiązanie wśród przedsiębiorców handlujących używanymi samochodami oraz wśród komisów samochodowych, które jednak powoli stają się melodią przeszłości. 

Co wybrać?

Która z powyższych form jest najlepsza, która pozwoli Ci na największe oszczędności? W przypadku osób prywatnych, które nie prowadzą działalności gospodarczej, sytuacja jest klarowna – należy postawić na umowę kupna/sprzedaży, która kompleksowo chroni nasze prawa i nie pozostawia przestrzeni do oszustw (choć ich nie wyklucza). 

W innej sytuacji znajdują się osoby prowadzące działalność gospodarczą. W ich sytuacji należy dobrze przemyśleć obraną drogę udokumentowania zakupu, ponieważ wybór faktury VAT lub VAT-marży może w konsekwencji obniżyć koszty całej operacji. Najlepiej jednak operować na konkretnych liczbach i wykonać kalkulacje, wiedząc, ile kosztuje wybrany przez nas samochód, a co za tym idzie, ile wyniosą potencjalne oszczędności. 

Kiedy nie zapłacisz podatku PCC w Urzędzie Skarbowym?

Podatek PCC to prawdziwy “ulubieniec” wszystkich kierowców. Zwany podatkiem od wzbogacenia, musi on zostać odprowadzony w przypadku, gdy zdaniem Urzędu Skarbowego pomnożyliśmy swój majątek – a tak właśnie, według dość pokrętnej logiki, dzieje się, gdy częścią tego majątku staje się samochód. Nic to, że wydaliśmy na niego własne pieniądze. “Wzbogaciliśmy się”, zatem zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych, musimy za to zapłacić. Ale czy zawsze?

Otóż nie. Podatek PCC odprowadza się bowiem tylko w określonych przypadkach, a mianowicie wtedy, gdy do transakcji dochodzi pomiędzy osobami fizycznymi. Kwotę w wysokości 2% wartości pojazdu odprowadzimy zatem wtedy, gdy sprzedający nie jest płatnikiem VAT. Innymi słowy, podatek nie obowiązuje przy zakupie auta na fakturę. A to nie jedyny wyjątek.

Kiedy nie trzeba płacić podatku PCC od kupna samochodu?

  1. Gdy kupujemy auto od osoby prawnej (od firmy lub w komisie, jeśli jest on właścicielem samochodu, a nie tylko pośrednikiem).
  2. Gdy kupujemy nowy samochód w salonie (VAT wliczony w koszt).
  3. Gdy dokonujemy zakupu poza granicami Polski i tam zawieramy umowę (trzeba zapłacić akcyzę po sprowadzeniu pojazdu do kraju).
  4. Gdy rzeczywista wartość kupionego samochodu nie przekracza 1000 zł.

Gdy kupującym samochód jest osoba niepełnosprawna (auto kupione na własne potrzeby).

Gdzie znaleźć korzystne ubezpieczenie samochodu?

Oczywiście odprowadzenie podatku PCC (jeśli wymagane), nie jest jedyną formalnością, jaka czeka nowego właściciela samochodu po jego zakupie. Tych będzie więcej, począwszy od zgłoszenia nabycia pojazdu, przez jego rejestrację, po zakup ubezpieczenia OC. Wszystkie te obowiązki niosą ze sobą konsekwencje finansowane w razie ich niedopełnienia, dlatego lepiej nie zwlekać i zająć się nimi od razu.

Niestety, większość z nich będzie się też wiązać z wydatkami, co po doliczeniu kosztów zakupu i utrzymania auta da nam już naprawdę sporą kwotę. Kierowcy szukają zatem oszczędności, gdzie tylko mogą, także przy zakupie obowiązkowego ubezpieczenia samochodu. W tym pomóc może porównywarka ubezpieczeń OC AC Mubi, dzięki której obliczysz najkorzystniejszą dla siebie składkę oferowaną przez różne firmy ubezpieczeniowe.

Jak tanie może być OC? To zależy od wielu czynników – koszt ubezpieczenia wyliczany jest zawsze indywidualnie na podstawie cech właściciela i parametrów jego pojazdu, dlatego nie da się sporządzić uniwersalnego cennika. Można jednak porównać ceny, biorąc pod uwagę istotne z punktu widzenia ubezpieczyciela czynniki. Tak właśnie działa kalkulator OC AC Mubi, w którym przeprowadziliśmy przykładowe wyliczenie dla 45-letniego kierowcy z Poznania, nowego właściciela używanego Fiata Tipo z 2016 roku (benzyna, 1598 cm3). Mężczyzna ma prawo jazdy od 1999 roku i jedną szkodę w historii ubezpieczenia, ale wyrządzoną już przeszło 10 lat temu.

Oto najtańsze polisy zaoferowane mu przez poszczególnych ubezpieczycieli:

Towarzystwo ubezpieczeniowePakiet ubezpieczeńCena polisy
TrastiOC + Assistance605 zł
mtu24.plOC726 zł
UNIQAOC + Assistance770 zł
LINK4OC + Assistance770 zł
BeesafeOC945 zł
BenefiaOC1062 zł
WienerOC + Assistance1365 zł
Dane na podstawie obliczeń w kalkulatorze OC AC Mubi (25.03.2024).

Przeczytaj też: Leasing konsumencki – na czym polega? Czy warto tak sfinansować zakup auta?

PODSUMOWANIE
  • Kupując używany samochód, mamy do wyboru różne formy udokumentowania transakcji.
  • Najpopularniejszym jest umowa kupna-sprzedaży, którą warto wybrać w przypadku transakcji między osobami prywatnymi. Zabezpiecza ona interesy obu stron i jest łatwa do przygotowania, trzeba jednak pamiętać przy niej o konieczności zapłaty podatku PCC.
  • Od podatku PCC zwolnieni są m.in. przedsiębiorcy, osoby nabywające nowe auta w salonie czy kupujący samochód za granicą.
  • Faktura VAT to lepsze rozwiązanie dla przedsiębiorców, szczególnie tych, którzy mogą odliczyć sobie całe 23% podatku VAT. Ale uwaga, takie rozwiązanie dotyczy tylko aut używanych wyłącznie w celach służbowych.
  • Faktura VAT-marża jest najbezpieczniejszą formą transakcji, popularną szczególnie w komisach i u przedsiębiorców handlujących używanymi autami.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o udokumentowanie zakupu używanego auta

Jakie obowiązki mają sprzedawca i kupujący używanego samochodu?
Czy kupując auto na fakturę, można odliczyć VAT od podatku?
Czym różnią się faktura VAT i faktura VAT-marża?
Czy lepiej kupić samochód na fakturę, czy umowę kupna/sprzedaży?
Michal Rosiak
Autor artykułu: Michal Rosiak

Dba, by każdy artykuł poradnikowy pojawiający się w naszym serwisie miał odpowiednią wartość merytoryczną i nie urągał zasadom języka polskiego. Absolwent Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku Historia oraz Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu na kierunku Zarządzanie. Posiada sześcioletnie doświadczenie w prasie tradycyjnej i internetowej.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Skomentuj jako pierwszy!

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC