Jakie są skutki nieprzyjęcia mandatu i kiedy mandat się przedawnia?

W poniższym artykule wyjaśniamy jak praktyce wygląda postępowanie mandatowe. Z poniższego tekstu dowiesz się, ile masz czasu na zapłatę mandatu, po jakim czasie kara się przedawni, a także jakie są skutki nieprzyjęcia mandatu. Wskazujemy również w jaki sposób odwołać się od mandatu, który został niesłusznie wystawiony.

Kiedy funkcjonariusz może wystawić mandat?

Mandat wystawiany jest w drodze postępowania mandatowego. Zgodnie z przepisami, uprawniony funkcjonariusz może nałożyć w drodze mandatu grzywnę (o ile ustawa nie stanowi inaczej), jeśli : złapie sprawcę na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia, lub – gdy sprawca nie został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio po jego popełnieniu, jednak wykroczenie zostało stwierdzone za pomocą urządzenia rejestrującego lub przyrządu kontrolno-pomiarowego. Dodatkowo jeśli jest taka konieczność, to mandat może zostać nałożony po przeprowadzeniu niezbędnych czynności wyjaśniających, podjętych niezwłocznie po popełnieniu wykroczenia.

Zatem w przypadku popełnienia wykroczenia, funkcjonariusz może Cię zatrzymać, aby wystawić mandat, ale możesz otrzymać go także, gdy nie zostałeś od razu zatrzymany przez policję, a fakt popełnienia wykroczenia został zarejestrowany np. przez fotoradar. Mandat może zostać wystawiony w terminie do 60 dni od dnia ustalenia sprawcy. Po upływie tego okresu, służby nie mają podstaw do wystawienia mandatu – co jednak nie oznacza, że sprawca zawsze uniknie kary. Karalność wykroczenia ustaje, jeśli od dnia jego popełnienia upłynął rok, chyba że zostało w tym okresie wszczęte postępowanie, w takiej sytuacji karalność ustaje po 2 latach od zakończenia tego okresu.

Co z tego wynika? Po upływie 60 dni od momentu ustalenia sprawcy wykroczenia, funkcjonariusz nie może wystawić mandatu, w takiej sytuacji policja może jednak wystąpić z wnioskiem o ukaranie sprawcy do sądu. Upłynięcie 60-dniowego terminu oznacza, że nie można nałożyć grzywny w drodze postępowania mandatowego.

Ile jest czasu na zapłatę mandatu i jak go opłacić?

Funkcjonariusz wystawiający mandat powinien:

  • Określić zachowanie stanowiące wykroczenie oraz wskazać kwalifikację prawna
  • Wskazać czas i miejsce popełnienia wykroczenia
  • Wskazać wysokość grzywny
  • Pouczyć o prawie odmowy przyjęcia mandatu, przy jednoczesnym wskazaniu konsekwencji takiej odmowy

W polskim prawie występują trzy rodzaje mandatów:

Mandat kredytowany, wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Mandat powinien zawierać pouczenie o obowiązku zapłaty kary w ciągu 7 dni od dnia przyjęcia mandatu, powinny być także wskazane skutki nieuiszczenia grzywny. W mandacie wskazane jest również właściwe konto, na które należy grzywnę uiścić.

Mandat wydawany osobie ukaranej po uiszczeniu grzywny funkcjonariuszowi, który ją nałożył. Jest to tzw. mandat gotówkowy. Osoba ukarana musi od razu zapłacić funkcjonariuszowi. Taki tryb wystawiania mandatu, przewidziany jest jedynie dla sytuacji gdy ukaranym jest osoba przebywająca w Polsce jedynie czasowo lub niemająca stałego miejsca zamieszkania/pobytu w Polsce.

Mandat zaoczny może zostać nałożony, gdy stwierdzono wkroczenie, ale nie zastano sprawcy w miejscu jego popełnienia. W tej sytuacji dochodzi dodatkowy warunek, mianowicie nie ma wątpliwość co do osoby sprawcy. Z powyższego wynika, że mandatu zaocznego nie można wystawić w sytuacji, gdy osoba wzywana jest do złożenia wyjaśnień. Jeśli sprawca ustalony zostanie w drodze postępowania wyjaśniającego, to powinien zostać wystawiony mandat kredytowany, mandat zaoczny można wystawić tylko wtedy, kiedy nie ma wątpliwości co do tego kto jest sprawcą. Zgodnie z przepisami (art. 98§ 4 i 5 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia) mandat zaoczny doręcza się sprawcy lub pozostawia w takim miejscu, aby sprawca mógł go niezwłocznie odebrać. Na mandacie powinna być wskazana kwota, organ na rzecz którego należy opłatę uiścić, pouczenie o obowiązku zapłaty w ciągu 14 dni (jeśli mandat został zostawiony sprawcy w ten sposób, że mógł go niezwłocznie odebrać to termin liczy się od dnia wystawienia mandatu, jeśli mandat został doręczony to termin liczy się od dnia doręczenia).

Reasumując: termin zapłaty zależy od tego jaki rodzaj mandatu zastosowano w sprawie, na samym mandacie powinno być wskazane pouczenie co do terminu zapłaty, organu na rzecz którego należy uiścić grzywnę oraz pouczenie o skutkach braku zapłaty.

Skutki nieprzyjęcia mandatu

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, sprawca może odmówić przyjęcia mandatu. W takiej sytuacji policja może wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie sprawcy, zaznaczając że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu. Sąd przeprowadzi odpowiednie postępowanie, aby zbadać czy obwiniony powinien zostać ukarany.

Policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu, także w sytuacji, w której ukarany nie uiścił grzywny nałożonej na niego mandatem zaocznym.

Po jakim czasie przedawnia się mandat?

Mandat, który się uprawomocnił trzeba zapłacić, w przypadku braku zapłaty w terminie osoba ukarana naraża się na ściąganie należności w drodze egzekucji. Ukarany może zostać skutecznie pociągnięty do zapłat grzywny, dopóki mandat się nie przedawni. Informacji dotyczącej przedawnienia mandatu, należy szukać w Kodeksie wykroczeń. Przedawnienie karalności zostało uregulowane w art. 45 Kodeksu wykroczeń, zgodnie z §1: Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.

Z kolei w §3 zaznaczono: Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.

Jak powyższe należy rozumieć w praktyce? W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, kiedy następuje moment uprawomocnienia.

Mandat kredytowany staje się prawomocny w momencie pokwitowania odbioru, tj. przyjęcia mandatu. Od tego momentu ukarany ma 7 dni na uiszczenie grzywny. Jeśli ukarany nie zapłaci, może zostać wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. W drodze egzekucji właściwy organ może dochodzić należności przez 3 lata od momentu przyjęcia mandatu przez ukaranego. Dopiero po upływie 3 lat mandat się przedawnia.

Mandat zaoczny staje się prawomocny dopiero z chwilą uiszczenia grzywny przez ukaranego. Należy jednak pamiętać, że jeśli ukarany nie zapłaci mandatu w terminie (14 dni od momentu odebrania mandatu lub doręczenia – w zależności jak został przekazany sprawcy), to policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 45 §1 Kodeksu wykroczeń. Organ ma rok na wystąpienie z wnioskiem o ukaranie do sądu. Jeśli w tym okresie postępowanie przed sądem zostanie wszczęte to karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Analogicznie sytuacja wygląda, w przypadku odmowy przyjęcia mandatu kredytowanego – w tej sytuacji policja ma rok na złożenie odpowiedniego wniosku do sądu.

Przyjąłem mandat, czy mogę się odwołać?

Jeśli twierdzisz, że nie popełniłeś wykroczenia możesz nie przyjąć mandatu. Zgodnie z przepisami, osoba zatrzymana przez funkcjonariuszy, może odmówić przyjęcia mandatu, w takiej sytuacji policja może wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie – w opisywanym przypadku to sąd rozstrzygnie, czy kara jest słuszna. Często zdarza się tak, że osoba zatrzymana działając pod wpływem stresu przyjmuje mandat, nie zastanawiając się czy został on słusznie wystawiony. W takiej sytuacji wciąż istnieje szansa na uniknięcie kary, osoba która otrzymała mandat może się bowiem odwołać, składając odpowiedni wniosek do sądu. Oczywiście muszą zajść konkretne przesłanki, aby skutecznie odwołać się od mandatu.

Kto może odwołać się od mandatu:

  • Osoba, która otrzymała mandat, mająca jednocześnie pewność, że otrzymała go niesłusznie
  • Rodzic lub opiekun prawny osoby, która otrzymała mandat, jeśli ma ona mniej niż 17 lat
  • Przedstawiciel ustawowy lub kurator osoby ubezwłasnowolnionej, które wystawiono mandat

Co ciekawe od mandatu może odwołać się także przedstawiciel służby (policji), która wystawiła niesłusznie mandatu, a także przedstawiciel sądu, który dowiedział się, że przedstawiciel służby wystawił mandat niesłusznie. W tych dwóch sytuacjach, działanie następuje z urzędu – oznacza to, że wskazane organy mogą wystąpić z odwołaniem bez względu na to, czy ukarany złożył wniosek. 

W jakich sytuacjach możesz odwołać się od nałożonego mandatu?

  • W sytuacji, gdy ukarane działanie nie było wykroczeniem
  • W sytuacji, gdy otrzymałeś mandat za działanie, które może być karane tylko przez sąd
  • W sytuacji gdy otrzymałeś mandat za działanie w obronie koniecznej lub obronie dobra chronionego prawem – o ile bezpieczeństwa nie dało się uniknąć w inny sposób.
  • W sytuacji, gdy działanie było spowodowane chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub innym zakłóceniem czynności psychicznych.
UWAGA!

Pamiętaj, że złożenie wniosku o uchylenie mandatu jest obwarowane terminem. Termin wynosi 7 dni od dnia uprawomocnienia się mandatu – co w przypadku mandatów kredytowanych oznacza moment jego przyjęcia.

Jak napisać odwołanie od mandatu i gdzie je wysłać?

Odwołanie należy złożyć na piśmie (nie ma specjalnie dedykowanego wzoru). We wniosku należy podać swoje dane (imię, nazwisko, PESEL, adres), serię i nr mandatu oraz opisać dokładnie okoliczności zdarzenia, wskazując oczywiście przesłanki przemawiające za uchyleniem kary.

Wniosek należy wysłać do sądu rejonowego, właściwego miejscowo dla terenu na którym mandat został wystawiony. Sąd przyjmie Twój wniosek, a następnie wyznaczy termin posiedzenia na którym będzie orzekał w kwestii uchylenia. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności, mające na celu weryfikację podstaw do wystawienia mandatu. Sąd uchylając mandat orzeka jednocześnie o zwrocie uiszczonej kwoty – jeśli grzywna została zapłacona wcześniej.

PODSUMOWANIE
  • Policja może wystawić mandat, jeśli złapie sprawcę na gorącym uczynku lub gdy sprawca nie został zatrzymany, ale wykroczenie zostało zarejestrowane (za pomocą urządzenia rejestrującego lub przyrządu kontrolno-pomiarowego).
  • Funkcjonariusze mają 60 dni na wystawienie mandatu od momentu ustalenia osoby sprawcy. Jeśli w tym terminie mandat nie zostanie wystawiony, policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu – karalność ustaje z upływem roku od momentu popełnienia wykroczenia. Jeśli w tym okresie postępowanie zostanie wszczęte, to karalność ustanie z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.
  • Funkcjonariusze mogą wystawić mandat w formie: mandatu kredytowanego, mandatu gotówkowego lub mandatu zaocznego. Mandat kredytowany należy opłacić w ciągu 7 dni od przyjęcia mandatu (pokwitowania). W tej sytuacji mandat przedawnia się z upływem lat 3 od momentu pokwitowania. Jeśli osoba obwiniona odmówi przyjęcia mandatu, odpowiedni organ ma rok na wystąpienie z wnioskiem o ukaranie do sądu.
  • Osoba, która przyjęła mandat, ma prawo złożyć odwołanie w terminie 7 dni od pokwitowania. Wniosek o uchylenie mandatu należy złożyć do sądu rejonowego, właściwego miejscowo ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia.
Oceń artykuł:
15,00
Loading...
zdjęcie autora
Autor artykułu: Agnieszka Kazimierczak

W 2014 roku ukończyła kierunek Europeistyka na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. W międzyczasie rozpoczęła studia na kierunku prawo, na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, które ukończyła w 2018 roku.

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy
Skomentuj jako pierwszy!