KNF (Komisja Nadzoru Finansowego) – co to jest?

W mediach można od czasu do czasu usłyszeć o ostrzeżeniach wydawanych przez KNF, czyli Komisję Nadzoru Finansowego. To organ zajmujący się kontrolą rynku finansowego w Polsce. Jakie spoczywają na nim zadania? Jak wygląda organizacja pracy KNF? Kto wchodzi w skład Komisji?

KNF – Komisja Nadzoru Finansowego

Rynki finansowe należą do najbardziej skomplikowanych i rozbudowanych w gospodarkach kapitalistycznych krajów. W Polsce to właśnie KNF, czyli Komisja Nadzoru Finansowego, ma za zadanie sprawować kontrolę nad rynkiem finansowym. Organ ten został powołany w dniu 21 lipca 2006 roku na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym.

Komisja Nadzoru Finansowego przejęła uprawnienia i zadania istniejących do 2006 roku:

  • Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE),
  • Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (KPWiG)

Kolejne rozszerzenie kompetencji KNF nastąpiło w 2008 roku, kiedy Komisja przejęła obowiązki:

  • Komisji Nadzoru Bankowego.

Komisja Nadzoru Finansowego realizuje swoje zadania poprzez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF). 1 stycznia 2019 roku doszło do kolejnych zmian w niektórych ustawach o nadzorze finansowych – UKNF przekształcono w państwową osobę prawną. Czemu ma służyć takie rozwiązanie? Urząd miał stać się bardziej niezależny finansowo, ponieważ jego finansowanie zostało oparte na wpłatach od podmiotów nadzorowanych.

Nadzór KNF – co obejmuje?

W przepisach ogólnych Ustawy z dnia 21 lipca 2006 roku o nadzorze nad rynkiem finansowym możemy znaleźć zakres nadzoru KNF nad rynkiem finansowym. Obejmuje on:

  • nadzór bankowy,
  • nadzór emerytalny,
  • nadzór ubezpieczeniowy,
  • nadzór nad rynkiem kapitałowym,
  • nadzór nad instytucjami płatniczymi, małymi instytucjami płatniczymi, instytucjami pieniądza elektronicznego, biurami usług płatniczych, dostawcami świadczącym wyłącznie usługę dostępu do informacji o rachunku, a także oddziałami zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego,
  • nadzór nad agencjami ratingowymi,
  • nadzór nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi i Krajową Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową,
  • nadzór nad pośrednikami kredytu hipotecznego oraz ich agentami.

W jakim celu KNF sprawuje nadzór nad rynkiem finansowym? Jak już wcześniej wspomnieliśmy finanse to skomplikowana materia. KNF stara się zapewnić nie tylko prawidłowe jego funkcjonowanie, ale także bezpieczeństwo, stabilność i przejrzystość. Dzięki temu rynek finansowy ma być przyjazny dla uczestników i wzbudzać zaufanie.

KNF stawia sobie za cel również ochronę interesów uczestników rynku finansowego. Zadanie to ma być realizowane poprzez wiarygodne informowanie na temat funkcjonowania podmiotów w tym obszarze gospodarki – KNF może wydawać ostrzeżenia dotyczące konkretnego instrumentu finansowego czy podmiotu.

Nie wszystkie instytucje rynku finansowego objęte są nadzorem KNF. Należą do nich ZUS, KRUS, BFG, UFG oraz ubezpieczenia zdrowotne (NFZ) – kontrolę i nadzór sprawują nad nimi ministrowie odpowiednich resortów. 

Zadania KNF – czy to tylko nadzór?

Komisja Nadzoru Finansowego ma wiele zadań, które nie tylko sprowadzają się do nadzorowania. To organ, który dba o działanie rynku finansowego. W przytaczanej wyżej ustawie zawarte są zadania KNF. Oto one:

  • nadzór nad rynkiem finansowym,
  • działania, które mają zapewnić prawidłowe funkcjonowanie rynku finansowego,
  • działania, których celem jest rozwój rynku finansowego i wzrost jego konkurencyjności,
  • wspieranie innowacyjności rynku finansowego,
  • edukowanie i informowanie związane z funkcjonowaniem rynku finansowego, w celu ochrony interesów jego uczestników,
  • współpraca w przygotowywaniu aktów prawnych dotyczących nadzoru nad rynkiem finansowym,
  • umożliwienie rozstrzygania sporów między uczestnikami rynku finansowego,
  • współpraca z Polską Agencją Nadzoru Audytowego,
  • wykonywanie innych zadań, które zapisane są w ustawach.

Komisja Nadzoru Finansowego sporządza coroczne jawne sprawozdanie ze swojej działalności, w ramach której może podejmować uchwały i decyzje administracyjne. KNF ma prawo nakładać kary pieniężne na spółki publiczne, które nie wywiązały się ze swoich obowiązków. 

Organizacja KNF – organy, siedziba, przewodniczący

Siedziba Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego mieści się w Warszawie przy ulicy Pięknej 20 – jest to zapisane w ustawie. Natomiast organami urzędu są:

  • Komisja Nadzoru Finansowego,
  • Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego.

To właśnie ten drugi organ reprezentuje KNF na zewnątrz. Nad działaniem UKNF nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów, który mianuje Przewodniczącego KNF na 5-letnią kadencję. Czy każdy może objąć to stanowisko? 

Kandydat na Przewodniczącego KNF musi spełnić określone warunki:

  • posiada polskie obywatelstwo,
  • ma pełne prawa publiczne,
  • posiada wyższe wykształcenie prawnicze lub ekonomiczne,
  • ma odpowiednią wiedzę na temat nadzoru nad rynkiem finansowym w RP i doświadczenie zawodowe.
  • co najmniej 3 lata zajmował stanowisko kierownicze,
  • nie był karany za przestępstwo skarbowe lub umyślne przestępstwo,
  • cieszy się nieposzlakowaną opinią i daje rękojmię odpowiedniej pracy.

Oczywiście w pewnych okolicznościach Prezes Rady Ministrów może odwołać Przewodniczącego KNF. Dzieje się tak na przykład, kiedy zostanie prawomocnie skazany za przestępstwa skarbowe lub straci obywatelstwo polskie. 

Członkowie KNF – kto zasiada w komisji?

Art. 5  Ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym dokładnie określa skład KNF.  Wchodzi w niego Przewodniczący KNF, jego 3 zastępców i 9 członków, którymi są:

  • minister właściwy do spraw instytucji finansowych albo jego przedstawiciel,
  • minister właściwy do spraw gospodarki albo jego przedstawiciel,
  • minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego albo jego przedstawiciel,
  • Prezes Narodowego Banku Polskiego albo delegowany przez niego członek Zarządu Narodowego Banku Polskiego,
  • przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
  • przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów,
  • przedstawiciel Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,
  • przedstawiciel Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
  • przedstawiciel ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych,a jeżeli nie został wyznaczony – przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów.

Przedstawiciel Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, przedstawiciel Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i przedstawiciel ministra – członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, a jeżeli nie został wyznaczony – przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów pełnią jedynie funkcje doradcze. 

Finansowanie UKNF – nie z budżetu państwa

Jeśli UKNF nie jest finansowany z budżetu państwa, to skąd otrzymuje środki na działalność? Zgodnie z przytaczaną już wcześniej ustawą o nadzorze nad rynkiem finansowym przychodami urzędu są:

  • wpłaty i opłaty otrzymywane od podmiotów podlegających nadzorowi,
  • opłaty za egzaminy (np. dla brokerów, aktuariuszy czy maklerów),
  • opłaty za wydawanie interpretacji,
  • darowizny i zapisy,
  • odsetki za opóźnienie w zapłacie należności,
  • najem,
  • lokaty,
  • inne przychody.

Jak widać, UKNF otrzymuje środki finansowe z różnych źródeł. Jednak ustawa wyraźnie wskazuje, że to z opłat za egzaminy pokrywa się koszty funkcjonowania UKNF i jego organów, czyli KNF i Przewodniczącego. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania o KNF

Nad czym KNF sprawuje nadzór?

Komisja Nadzoru Finansowego odpowiada za kontrolę i nadzorowanie sektora bankowe, emerytalnego i ubezpieczeniowego. Pełni także nadzór nad rynkiem kapitałowym, czyli giełdą oraz nad instytucjami płatniczymi w tym związanymi z pieniędzmi elektronicznymi.

Czy KNF sprawuje nadzór nad Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym?

Nie. Nadzór nad Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym sprawuje minister, który odpowiada za sprawy instytucji finansowych. Jednak działalność samych zakładów ubezpieczeniowych podlega nadzorowi KNF.

PODSUMOWANIE
  • KNF to Komisja Nadzoru Finansowego, która nadzoruje i kontroluje rynek finansowy w Polsce.
  • KNF zajmuje się między innymi nadzorem bankowym, emerytalnym i ubezpieczeniowym.
  • Do zadań KNF-u należy nadzór nad rynkiem finansowym, zapewnienie mu prawidłowego funkcjonowania, wspieranie innowacyjności, informowania i edukowania.
  • Nad działaniem UKNF, czyli Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, nadzór sprawuje Prezes Rady Ministrów.
  • W skład KNF wchodzi 13 osób, w tym Przewodniczący Urzędu i jego 3 zastępców.
  • UKNF nie jest finansowany z budżetu państwa, lecz między innymi z wpłat i opłat podmiotów podlegających nadzorowi i opłat za egzaminy.

Źródła:

  • http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200002059/T/D20202059L.pdf
  • https://bip.knf.gov.pl/?l=/Komisja/030_Zadania_Komisji/000_Zadania_Komisji.html
  • https://www.gov.pl/web/finanse/ochrona-osob-ubezpieczonych
zdjęcie autora
Autor artykułu: Tomasz Sowa

Jestem redaktorem, który pisze artykuły związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i podróżami. W swoich tekstach staram się wyjaśniać trudne i problematyczne zagadnienia związane z rynkiem ubezpieczeń. W poradach turystycznych zależy mi na przedstawieniu ciekawych miejsc w lekki oraz inspirujący sposób z nutką humoru.

Wystaw ocenę
15,00
Loading...

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


Skomentuj jako pierwszy!