Konfiskata samochodu – od kiedy, na jakich zasadach, komu grozi?

Pod koniec 2022 roku prezydent podpisał nowe przepisy, które wprowadzają istotne zmiany dla kierowców w Kodeksie karnym. Zgodnie z nimi zaostrzone zostały kary dla pijanych kierowców, którym będzie teraz grozić konfiskata samochodu. Na jakich zasadach będzie mógł zostać orzeczony przepadek pojazdu? Czy nowe zasady weszły już w życie? Wyjaśniamy w artykule.

konfiskata samochodu

Jazda w stanie po spożyciu alkoholu lub nietrzeźwości – konsekwencje dla kierowcy

Według danych policji w 2023 roku na polskich drogach zatrzymano ponad 93 tys. nietrzeźwych kierowców – pokazuje to, że problem z osobami jeżdżącymi po alkoholu jest w dalszym ciągu w naszym kraju ogromny. I to mimo zaostrzenia przepisów od początku października 2023 roku, zgodnie z którym kary dla pijanych kierowców wynoszą aktualnie:

  • za jazdę w stanie po spożyciu alkoholu (od 0,2 do 0,5 promila alkoholu we krwi) – grzywna w wysokości co najmniej 2500 zł, zakaz prowadzenia pojazdów od 6 miesięcy do 3 lat, 15 punktów karnych,
  • za jazdę w stanie nietrzeźwości (powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi) – obligatoryjna kara pozbawienia wolności do 3 lat, zakaz prowadzenia pojazdów od 1 roku do 15 lat, kara pieniężna (5000-60 000 zł) na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej), 15 punktów karnych.
UWAGA!

W przypadku zatrzymania kierowcy za jazdę pod wpływem alkoholu po raz kolejny w okresie 2 lat, czyli w stanie recydywy, kary ulegają zwiększeniu. Przykładowo, grzywna za jazdę w stanie po spożyciu alkoholu wzrasta do minimum 5000 zł, a za jazdę w stanie nietrzeźwości grozi grozi pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Jeszcze większe kary grożą kierowcom, którzy po alkoholu spowodują wypadek. Jest to nawet pozbawienie wolności od 3 lat (nie mniej niż 5 lat w razie śmierci poszkodowanego) do 16 lat, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów i świadczenie pieniężne w wysokości od 10 000 do 60 000 zł.

Przykład

Kierowca będący w stanie nietrzeźwości spowodował wypadek, w wyniku którego jeden z poszkodowanych odniósł ciężkie obrażenia. Przybyłej na miejsce policji sprawca tłumaczył się, że pił alkohol po zdarzeniu, ponieważ był zdenerwowany. Zgodnie z nowymi przepisami nie ma to jednak żadnego znaczenia – poniesie identyczną karę, jak nietrzeźwy kierowa, jeśli pił alkohol po wypadku, ale przed przeprowadzeniem badania alkomatem przez policję.

Konfiskata samochodu – kiedy będzie można stracić auto w myśl nowych przepisów?

Na tym jednak na wskazanych powyżej karach dla pijanych kierowców się nie kończy, ponieważ 2 grudnia 2022 roku prezydent podpisał nowelizację Kodeksu karnego, która wprowadza zmiany w tym zakresie. Zgodnie z nią za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości w określonych okolicznościach kierowcy będzie grozić również przepadek pojazdu.

Konfiskata samochodu zostanie orzeczona w trzech przypadkach:

  1. kierowcy zatrzymanemu za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, jeśli ma nie mniej niż 1,5 promila alkoholu we krwi – sąd może odstąpić od orzeczenia konfiskaty pojazdu ze względu na wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami,
  2. bezwarunkowo kierowcy, który spowodował wypadek w stanie nietrzeźwości – nie ma podwyższonego limitu alkoholu we krwi ani możliwości odstąpienia od konfiskaty pojazdu,
  3. bezwarunkowo kierowcy, który popełnił przestępstwo polegające na jeździe w stanie nietrzeźwości kolejny raz w okresie ostatnich 2 lat (recydywa) – nie ma podwyższonego limitu alkoholu we krwi ani możliwości odstąpienia od konfiskaty pojazdu,
  4. kierowcy, który spowodował wypadek i zbiegł z miejsca zdarzenia – również na trzeźwo, nie ma możliwości odstąpienia od konfiskaty pojazdu.

W razie przyłapania kierowcy w jednym z wymienionych przypadków jego pojazd zostanie najpierw tymczasowo zajęty przez policję na okres do 7 dni. W następnej kolejności samochód zabezpieczy prokurator, a na koniec sąd obligatoryjnie orzeknie przepadek pojazdu.

CZY WIESZ, ŻE …

Konfiskata samochodu to rozwiązanie stosowane w ustawodawstwie różnych europejskich krajów, m.in. Austrii, Niemczech, Danii, Szwajcarii, Francji czy Słowacji, gdzie nie zawsze ogranicza się tylko do przestępstw związanych z jazdą w stanie nietrzeźwości.

Pijany kierowca nie jechał swoim autem – co z konfiskatą pojazdu?

Zmiany w przepisach obejmują również sytuacje, w których pijany kierowca nie jest właścicielem prowadzonego samochodu (np. leasing, samochód firmowy, współwłasność pojazdu itp.). Czy w takim wypadku również grozi konfiskata pojazdu?

Otóż nie – sąd orzeknie wówczas przepadek równowartości pojazdu. Na jakich zasadach zostanie określona wysokość takiej kary?

  1. Jeżeli samochód posiada ubezpieczenie AC, za jego równowartość zostanie przyjęta wartość pojazdu uwzględniona w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo.
  2. W razie braku ubezpieczenia AC, przyjęta zostanie średnia wartość pojazdu z uwzględnieniem marki, modelu, roku produkcji, typu nadwozia, rodzaju napędu i silnika, pojemności lub mocy silnika oraz przybliżonego przebiegu, na podstawie dostępnych danych (bez powoływania biegłych).
  3. W razie, gdy nie będzie możliwe oszacowanie średniej wartości pojazdu z uwagi na jego cechy szczególne, będzie ona ustalana na podstawie opinii biegłego.
UWAGA!

W sytuacji, gdy prowadzony przez pijanego kierowcę samochód niebędący jego własnością zostanie uszkodzony w wyniku wypadku, nie obniży to kwoty stanowiącej jego równowartość.

Inaczej będzie wyglądać sytuacja w przypadku kierowców zawodowych. Zgodnie ze zmianami w ustawie przepadku pojazdu lub jego równowartości nie orzeka się:

(…) jeżeli sprawca prowadził niestanowiący jego własności pojazd mechaniczny, wykonując czynności zawodowe lub służbowe polegające na prowadzeniu pojazdu na rzecz pracodawcy.

Art. 44b. § 3 Kodeksu karnego (po nowelizacji)

W takiej sytuacji kierowcy grozić będzie jedynie nawiązka w wysokości co najmniej 5000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Przykład

Marek pożyczył od brata jego BMW 320i z 2017 roku (pojemność silnika 1998 cm3), na które ten miał ubezpieczenie AC, i pojechał nim na imprezę firmową, podczas której spożywał alkohol. Gdy wracał do domu zatrzymała go policja, a badanie wykazało u niego 1,5 promila alkoholu we krwi. Za jazdę w stanie nietrzeźwości został ukarany pozbawieniem wolności na rok w zawieszeniu na 3 lata, zakazem prowadzenia pojazdów i 15 punktami karnymi. Nie doszło do konfiskaty pojazdu, ponieważ Marek nie jest jego właścicielem. Została jednak orzeczona wobec niego gigantyczna kara finansowa równa wartości rynkowej samochodu (54 450 zł zgodnie z sumą ubezpieczenia AC według obliczeń w kalkulatorze Mubi z dnia 19.03.2024).

Konfiskata samochodu – od kiedy?

Opisane zmiany w Kodeksie karnym zaczęły już obowiązywać. Przepisy dotyczące konfiskaty samochodu lub przepadku jego równowartości początkowo miały wejść w życie 12 miesięcy po ich ogłoszeniu, czyli pod koniec 2023 roku. Termin został jednak przesunięty przez ustawodawcę na 14 marca 2024 roku. Wcześniej, bo od 1 października 2023 obowiązują wyższe kary dla nietrzeźwych kierowców opisane na początku artykułu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o konfiskatę samochodu nietrzeźwych kierowców

Czy w myśl nowych przepisów każdy nietrzeźwy kierowca straci samochód?
Czy można uniknąć kary w postaci przepadku równowartości pojazdu za jazdę po alkoholu?
Czy można stracić samochód za przestępstwo popełnione przed wejściem nowych przepisów w życie?
Co z ubezpieczeniem OC skonfiskowanego pojazdu?
PODSUMOWANIE
  • Zgodnie z nowelizacją Kodeksu karnego kierowcom popełniającym przestępstwo prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości będą konfiskowane samochody.
  • Konfiskata samochodu będzie możliwa m.in. w przypadku, gdy stężenie alkoholu we krwi kierowcy przekroczy 1,5 promila lub gdy spowoduje on wypadek w stanie nietrzeźwości.
  • Aby mogła zostać orzeczona konfiskata pojazdu, popełniający przestępstwo kierowca musi być właścicielem samochodu, który prowadził.
  • W przypadku, gdy nietrzeźwy kierowca nie będzie właścicielem pojazdu, orzeczony zostanie przepadek równowartości pojazdu.
  • Równowartość pojazdu określać się będzie na podstawie jego wartości określonej w polisie ubezpieczenia AC, średniej wartości rynkowej w dniu popełnienia przestępstwa lub opinii biegłego.
  • Nowelizacja przepisów wprowadza także surowsze kary pozbawienia wolności dla nietrzeźwych kierowców.
  • Zmiany w przepisach dotyczące konfiskaty lub przepadku równowartości samochodu weszły w życie 14 marca 2024 roku.
grafika
Autor artykułu: Mateusz Piesowicz

Ekspert i doradca w dziedzinie ubezpieczeń oraz autor ponad 100 poradników dotyczących polis komunikacyjnych i turystycznych. W swoich tekstach zwraca uwagę na trudne zagadnienia ubezpieczeniowe, aby przedstawiając je w zrozumiały sposób, ustrzec klienta przed niepotrzebnymi wydatkami i ułatwić mu dopasowanie rodzaju ochrony do indywidualnych potrzeb.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

9 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
Ale widać rząd głaszcze po głowie zawodowych jeżdżących po pijaku. Stukniesz nawet na trzeźwo i zbiegniesz z miejsca wypadku? 100 tysięcy kary. Zrobisz to samo ciężarówką? 5 tysięcy kary. Gdzie logika?
avatar autora komentarza
Wszystko ok ale pijani kierowcy w tirach mogą jeździć praktycznie bezkarnie bo zapłacą marne 5tysi bo inne kary są takie same jak dla wszystkich innych ani prawa ani sprawiedliwosci
avatar autora komentarza
Nareszcie. Proponuję jednak poprawkę do ustawy: aby równowartość skonfiskowanego pojazdu była wypłacana ofiarom wypadku, kiedy sprawcą był pijany kierowca.
avatar autora komentarza
Proponuję obcinać kończyny za przejście nie na pasach, zabieranie mieszkań za spożycie cukru i skórowanie za palenie papierosów. Oczywiście dodatkową grzywnę za brak odpowiedniego IQ
avatar autora komentarza
Prawo jest zbyt łagodne dla sprzedawców prowadzenia po alkoholu. 5000zł nie odstrasza prewencyjnie przed pokuszeniem się aby prowadzić w stanie nietrzeźwości. Odstraszająca kara powinna zaczynać się od 50 tyś zł
avatar autora komentarza
No i powoli robimy się Chinolandem wszystko Ci zabiorą teraz auta później wprowadzą że jak awanturę w domu ktoś zrobi po alkoholu to mu mieszczkanie czy dom zabiorą a my obywatele godzmy się na wszystko i końca patrzmy!
avatar autora komentarza
pełna zgoda 100%. Kładzenie ręki na cudzym mieniu to przekracza wszelakie granice.
avatar autora komentarza
Non i pytanie? Jak np Wiesiek zrobi wypadek autem za 5 koła a drugi autem za 200 tyś? To jaka tu będzie opcja jeśli chodzi o wartość? Jeden straci 5tyś drugi 200 za to samo ?
avatar autora komentarza
zabranie samochodu to nie kara, to złodziejstwo. Kara powinna być adekwatna do naruszenia prawa.

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC