Kontrola drogowa – jak się zachować?

Z daleka widzisz, że policjant daje sygnał do zatrzymania samochodu. W głowie od razu pojawia się tysiąc myśli – gdzie się zatrzymać, czy to przez niedziałające światła, a może powód zatrzymania jest inny? Na szczęście nie każda kontrola kończy się mandatem. Przeczytaj, jak powinien zachować się kierowca, pasażerowie, a także policjant podczas kontroli drogowej!

kontrola drogowa

Zatrzymanie pojazdu do kontroli – co mówią przepisy?

W jaki sposób funkcjonariusz sygnalizuje chęć przeprowadzenia kontroli drogowej? To zależy… może to zrobić na kilka sposobów, ponieważ jest to związane z warunkami atmosferycznymi i umundurowaniem lub jego brakiem. 

W najprostszej sytuacji, kiedy przejrzystość powietrza jest dobra, a policjant ma na sobie mundur, funkcjonariusz sygnalizuje zatrzymanie pojazdu tarczą lub ręką. Natomiast w przypadku, gdy widoczność jest ograniczona, powinien on użyć latarki z czerwonym światłem lub tarczy ze światłem odblaskowym lub światłem czerwonym

Inaczej sprawa przedstawia się z nieumundurowanym funkcjonariuszem. Po pierwsze ma on prawo zatrzymać pojazd tylko na obszarze zabudowanym! Po drugie nie musisz reagować, jeśli taki policjant będzie nas próbował zatrzymać wskazaniem ręki – możesz nie wiedzieć, że jest to funkcjonariusz publiczny. 

UWAGA!

Samochód policyjny może zatrzymać się w miejscu, w którym jest to zabronione, jeśli nie stanowi to zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego!

Nakaz zatrzymania pojazdu nie musi odbywać się z pozycji statycznej. Funkcjonariusz w samochodzie Policji może użyć urządzeń nagłaśniających, sygnalizujących lub świetlnych – to dość częsty widok!

Warto także podkreślić, że polecenie zatrzymania się powinno być podane dostatecznie wcześnie, by kierowca miał czas zareagować i bezpiecznie zatrzymać się we wskazanym miejscu – może być ono oznaczone znakiem “stój – kontrola drogowa”. 

Trzeba też mieć świadomość, że niezatrzymanie się do kontroli drogowej może, w zależności od sytuacji, zostać sklasyfikowane jako przestępstwo lub wykroczenie. W każdym przypadku kierowcy będą wówczas grozić inne kary. Sięgnijmy do przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń.

Kto, pomimo wydania przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu i kontynuuje jazdę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 178b Kodeksu karnego

O przestępstwie w razie niezatrzymania się do kontroli drogowej mówimy zatem, gdy:

  • funkcjonariusz porusza się pojazdem,
  • wydawane są sygnały dźwiękowe i świetlne,
  • kierowca nie zatrzymuje się niezwłocznie.

Jeżeli natomiast policjant porusza się pieszo lub znajduje się w nieporuszającym się radiowozie, niezatrzymanie się do kontroli będzie tylko wykroczeniem.

Kto w celu uniknięcia kontroli nie stosuje się do sygnału osoby uprawnionej do kontroli ruchu drogowego, nakazującego zatrzymanie pojazdu, podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 92 § 2 Kodeksu wykroczeń

Za tego rodzaju wykroczenie kierowcy grozi mandat w wysokości od 20 do 5000 zł (jeżeli sprawa trafi do sądu – do 30 000 zł), 15 punktów karnych oraz orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów.

Przeczytaj też: 8 ogólnopolskich akcji policyjnych, które są kierowane do uczestników ruchu drogowego

Kontrola drogowa – nie wysiadaj z samochodu!

Jeśli otrzymasz od funkcjonariusza sygnał do zatrzymania pojazdu, to powinieneś zrobić to w wyznaczonym przez policjanta miejscu, które nie zagraża bezpieczeństwu ruchu – poza drogą lub na poboczu (w tym przypadku funkcjonariusz powinien poprosić kierowcę o włączenie świateł awaryjnych). W przypadku, gdy trzeba dojechać do takiego miejsca, policjant może wydać polecenie, byś pojechał za pojazdem Policji. 

Po zatrzymaniu pojazdu w wyznaczonym miejscu kierowca powinien:

  • pozostać w pojeździe,
  • trzymać ręce na kierownicy,
  • wyłączyć silnik i włączyć światła awaryjne na polecenie funkcjonariusza,
  • umożliwić identyfikację pojazdu – dostęp do komory silnika.

Kierowca może wysiąść z auta tylko po otrzymaniu takiego polecenia od policjanta. Również pasażerowie mogą opuścić samochód tylko wtedy, kiedy otrzymają takie pozwolenie od osoby przeprowadzającej kontrolę.

UWAGA!

Za niestosowanie się do poleceń funkcjonariusza można otrzymać mandat w wysokości do 500 zł!

Przeczytaj też: Czy można utracić prawo jazdy za agresywne zachowanie na drodze?

Obowiązki policjanta podczas kontroli drogowej

Co dzieje się dalej? Pojazd Policji zatrzyma się za Twoim samochodem (takie są zalecenia dla funkcjonariuszy). Do zatrzymanego pojazdu podejdzie policjant, a kierowca widząc zbliżającego się funkcjonariusza, powinien opuścić szybę po swojej stronie i spokojnie siedzieć w samochodzie. Policjant ma obowiązek podać:

  • stopień,
  • imię i nazwisko,
  • nazwę jednostki, w której jest zatrudniony,
  • przyczynę zatrzymania (na prośbę kierującego również podstawę prawną).
UWAGA!

Policjant umundurowany na nasze żądanie ma obowiązek okazać legitymację służbową w taki sposób, żeby kierujący mógł odczytać zapisane w niej informacje, a nawet je zanotować.

W przypadku kiedy funkcjonariusz nie ma munduru, to sam z siebie, bez prośby czy wezwania, powinien pokazać legitymację służbową w taki sposób, by kierowca mógł bez problemu odczytać numer służbowy policjanta, jego imię, nazwisko oraz nazwę organu, który wydał dokument. Warto przy tym zanotować numer funkcjonariusza – może on być przydatny później, np. na potrzeby identyfikacji policjanta w sądzie.

Okazania legitymacji służbowej – w jakich przypadkach policjant nie musi tego robić?

Zdarzają się sytuacje, w których policjant może przejść od razu do czynności służbowych, pomijając okazanie legitymacji służbowej. Kiedy tak się dzieje? To zawsze dynamiczne zdarzenia, które miejmy nadzieję, nigdy Ci się nie przytrafią! Należy do nich zatrzymanie pojazdu:

  • po przeprowadzonym pościgu,
  • w przypadku podejrzenia, że auto pochodzi z przestępstwa,
  • gdy występuje uzasadnione podejrzenie, że samochodem poruszają się osoby, które popełniły przestępstwo.

Gdy takie zdarzenie będzie miało miejsce, to po zatrzymaniu pojazdu, policjant nakaże kierowcy bądź pasażerowi (lub im obu) wyjście z auta. Następnie delikwent ów będzie musiał stanąć w rozkroku i oprzeć ręce na dachu lub boku samochodu w celu przeprowadzenia przeszukania bądź położyć się na jezdni na brzuchu.

UWAGA!

Podczas przeprowadzania szybkich testów trzeźwości policjant nie musi okazywać legitymacji służbowej każdemu kierowcy!

Szybkie testy trzeźwości przeprowadza się zazwyczaj na wjazdach do miast czy ruchliwych wyjazdach z osiedli. Podczas takiej akcji funkcjonariusze kontrolują wszystkich przejeżdżających kierowców.

W pojeździe policyjnym – kiedy zostaniesz do niego zaproszony?

Kontrola drogowa może przebiegać w różny sposób. Czasami jest to szybkie sprawdzenie trzeźwości kierowcy bez wysiadania z auta. W innych sytuacjach sprawdzany jest stan techniczny pojazdu. Jednak w kilku przypadkach możesz zostać zaproszony przez policjantów do radiowozu. Kiedy to się dzieje?

W samochodzie Policji możesz znaleźć się, w związku z:

  • udzieleniem Ci pomocy,
  • doprowadzeniem do izby wytrzeźwień, placówki służby zdrowia lub jednostki policji,
  • przeprowadzeniem badania alkomatem,
  • przedstawieniem zarejestrowanego wykroczenia,
  • wykonaniem czynności w sprawie o przestępstwo, wykroczenie lub naruszenie o charakterze administracyjnym,
  • płatnością za mandat kartą płatniczą lub inną formą bezgotówkową,
  • przeciwdziałaniem próbie ucieczki – dotyczy osoby pod kontrolą,
  • ze sprowadzeniem w bezpieczne miejsce, gdy występuje zagrożenie życia lub zdrowia.

Jak wyraźnie widać, przedstawiona lista dotyczy sytuacji, w których albo kierowca dostał mandat, albo ma problemy z prawem lub potrzebuje pomocy.

Przeczytaj też: Jak odebrać samochód z parkingu policyjnego?

Czego nie może policjant podczas kontroli drogowej?

Wiemy już, co może i co powinien zrobić policjant podczas zatrzymania auta do kontroli drogowej. A czego nie może robić?

Jak już wspominaliśmy, poza terenem zabudowanym nie może zatrzymać kierowcy do kontroli policjant bez munduru służbowego. Polecenia takiej osoby, nawet jeśli wydawane lizakiem czy latarką, są dla kierowcy niewiążące i może on je zignorować.

Czasami może się też zdarzyć, że niemożliwe będzie przeprowadzenie samej kontroli. Stanie się tak, jeśli policjant nie dopełni swoich obowiązków, czyli nie przedstawi się we właściwy sposób, a także wtedy, gdy mimo wyraźnej prośby zatrzymanego nie pokaże mu swojej legitymacji służbowej lub tylko “mignie” mu nią przed oczami, uniemożliwiając odczytanie i zapisanie informacji. Oczywiście mowa o funkcjonariuszu w mundurze – ten w “cywilu” musi okazać legitymację nawet bez prośby kierowcy.

Czy policjant może przeszukać auto podczas kontroli drogowej?

Wątpliwości może budzić sytuacja, w której policjant zażąda od kierowcy dostępu np. do bagażnika czy wnętrza pojazdu. Czy zatrzymany może mu tego odmówić? Zajrzyjmy do przepisów.

Policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo (…) dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego (…)

Art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji

Zatrzymany do kontroli kierowca nie tylko musi więc umożliwić policjantowi przeszukanie samochodu – ten będzie miał prawo zajrzeć również do jego bagaży, o ile tylko istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary czy w celu znalezienia broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów. Ważne jednak, aby pamiętać, że przeszukanie nie jest standardową częścią kontroli drogowej. Przesłanki do jego przeprowadzenia muszą być więc wyraźne.

Kontrola ruchu drogowego – kto może ją przeprowadzić?

Od 2019 roku kontrole drogowe mogą przeprowadzać także inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska. Należy jednak podkreślić, że zakres takiej kontroli jest ograniczony i dotyczy transportu odpadów. Inspektorzy swoje działania przeprowadzać mogą w obecności innych wybranych służb, np. policjanta.

Kto jeszcze może zatrzymać samochód do kontroli drogowej? Są to funkcjonariusze lub inspektorzy:

  • Policji,
  • Inspekcji Transportu Drogowego,
  • Żandarmerii Wojskowej,
  • Straży Granicznej,
  • Służby Celno-Skarbowej,
  • straży gminnej,
  • straży leśnej,
  • straży parku,
  • osoby związane z zarządcą drogi w obecności policjanta lub inspektora.

Oczywiście najczęściej zwykli kierowcy mają do czynienia z funkcjonariuszami Policji i inspektorami Inspekcji Transportu Drogowego. 

Kontrola drogowa – jakie dokumenty są potrzebne?

Jeszcze do niedawna kierowcy musieli wozić ze sobą dowód rejestracyjny, polisę OC oraz prawo jazdy. Najpierw zniesiono obowiązek posiadania przy sobie dowodu rejestracyjnego i polisy OC – od 1 października 2018 roku. Natomiast od 5 grudnia 2020 roku nie trzeba mieć przy sobie prawa jazdy.

UWAGA!

Od 1 stycznia 2020 roku policjanci mogą sprawdzać stan licznika, a kierowca ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie takiej kontroli.

Funkcjonariusze kontrolujący kierowcę mogą zweryfikować uprawnienia i dokumenty bezpośrednio w Centralnej Ewidencji Kierowców. Jeśli wystąpią jakieś nieprawidłowości, to dokument, np. prawo jazdy, zostanie zatrzymany wirtualnie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o kontrolę drogową

Czy policjant nieumundurowany może zatrzymać do kontroli?
Jakie uprawnienia związane z kontrolą ruchu drogowego mają strażnicy gminni i miejscy?
Czy kierowca ma prawo zanotować dane policjanta?
PODSUMOWANIE
  • Funkcjonariusz sygnalizuje chęć zatrzymania pojazdu ręką, tarczą lub tarczą z czerwonym światłem i latarką z czerwonym światłem w przypadku niewystarczającej widoczności.
  • Podczas kontroli drogowej nie wolno wysiadać z samochodu. Należy trzymać ręce na kierownicy i wykonywać polecenia funkcjonariusza.
  • Policjant ma obowiązek podać swój stopień, imię i nazwisko oraz przedstawić powód zatrzymania.
  • W przypadku pościgu, podejrzenia przestępstwa lub obecności w pojeździe osób, które dokonały przestępstwa, policjant nie musi okazywać legitymacji służbowej.
  • Policjant może wpuścić kierowcę do radiowozu m.in. w przypadku badania alkomatem, zatrzymania, przewiezienia w bezpieczne miejsce lub udzielenia pomocy.
  • Cały szereg służb ma uprawnienia do przeprowadzania kontroli drogowych.
  • Poruszając się samochodem, nie trzeba już mieć ze sobą fizycznych dokumentów prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego i potwierdzenia ubezpieczenia OC.
Źródła:
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf
  • Ustawa z dnia 20 maja 1997 r. Kodeks wykroczeń: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19710120114/U/D19710114Lj.pdf
  • Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19900300179/U/D19900179Lj.pdf
Tomasz Sowa
Autor artykułu: Tomasz Sowa

Jestem redaktorem, który pisze artykuły związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i podróżami. W swoich tekstach staram się wyjaśniać trudne i problematyczne zagadnienia związane z rynkiem ubezpieczeń. W poradach turystycznych zależy mi na przedstawieniu ciekawych miejsc w lekki oraz inspirujący sposób z nutką humoru.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

15 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
Ładnie napisany artykuł. Tylko nie ma czegoś takiego jak teren zabudowany, jest obszar zabudowany i to jest definicja ustawowa.
Dziękuję za uwagę.
avatar autora komentarza
Ciekawy i pouczający artykuł , dobrze napisany.
avatar autora komentarza
Czy policjant może wystawić mandat za przekroczenie prędkości bez okazania wyniku pomiaru?
Osoba kontrolowana ma prawo żądać okazania nagrania lub wyniku pomiaru, a także świadectwa legalizacji urządzenia. Z kolei policjant ma obowiązek w miarę możliwości okazać, na żądanie osoby kontrolowanej, nagrania lub wyniku pomiaru.
avatar autora komentarza
Co jeśli pojazd posiada system start stop i silnik sam zgaśnie?
avatar autora komentarza
Umundurowany policjant nie ma obowiązku na żądanie okazać legitymacji służbowej. Jest to tylko jego dobra wola. Nie ma żadnego zapisu w Ustawie o Policji, że umundurowany policjant ma taki obowiązek. Stwarza to niepotrzebne zamieszanie i wydłużenie kontroli. Umundurowany policjant ma obowiązek podać tylko stopień, imię i nazwisko oraz powód kontroli, na żądanie podać podstawę prawną, czyli w przypadku kontroli drogowej to art. 129 ust. 2 pkt 1 uprd.
avatar autora komentarza
Wielokrotnie byłem w różnych sytuacjach kontrolowany przez policję , i nigdy nie widziałem żadnej legitymacji , najczęściej nawet się nie przedstawiają . Podczas przeszukania samochodu nie pytają o zgodę , i nie wydają żadnego protokołu z przeszukania . Taki jest obecnie standard w policji , pod nadzorem Komedianta Głównego policji vel Granatnik .
avatar autora komentarza
Przeciez wyraznie pisze kiedy policjant moze kontrolowac punk 14 o policji bez powodu nie moze, prosze sobie przeczytac. Utarlo sie ,ze policja to jest ponad prawem i na widzie mise , moze karzdego zatrzymac
avatar autora komentarza
Witam Punkt 14 o policji wyraznie mowi kiedy moze policjand z kontrolowac i nie podlega to dyskusji chyba ,ze jest inne prawo
avatar autora komentarza
Bardzo dobry artykuł.
avatar autora komentarza
Mam zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów 2 krotny. Kończy się 02.06.2024. Poniedziałek mam zapalenie płuc i muszę odprowadzić syna 8 lat do szkoły. Przy bramie mojej posesji zachowałem się, omal nie upadłem. Stała grupka młodych chłopaków. Jeden zapytał czy może mi pomóc? Zapytałem czy mógłby zawieźć mnie i syna pod szkołę. Zgodził się. Wyprowadziłem samochód z garażu. Usiadłem z tyłu .Przed szkołą pojawił się za nami radiowóz, który sygnalizował aby się zatrzymał. Zjechał na parking. Mój syn wysiadł z samochodu a za nim kierowca.Zbaraniałem wyskoczyłem z auta gość zapadł się pod ziemię. Szedłem do radiowozu aby opowiedzieć co się wydarzyło. Policjant nie miał ochoty słuchać. Kazał mi dmuchać. Mówię że mam zapalenie płuc i będzie problem. Jakimś cudem wydmuchalem 000. Stałem przed radiowozem , policjant spytał o przebieg podszedłem do auta i mu pokazałem . Wszedł do radiowozu. Po 10 min. wyszedł informując mnie , że złamałem podwójny zakaz prowadzenia i że zatrzymuje mi i tak już wcześniej zatrzymane prawo jazdy. Kazał mi znaleźć kierowcę, bo inaczej zadzwoni po pomoc drogowa. Samochód był poprawnie zaparkowany. Po kilku minutach wyszedł jeszcze raz z radiowozu aby sprawdzić trójkąt i gaśnicę, było. Zapytałem idącego obok, również nie znanego mi mężczyznę czy ma prawko. Tak odpowiedział i na pytanie czy pojedzie moim autem ,zgodził się. Policjant sprawdził jedynie jego dowód i facet pojechał pod wskazany adres ja usiadłem z boku. Teraz okazuje się, że będę odpowiadał za złamanie zakazu.Pytam to pasażer też odpowiada? A gdzie domniemanie niewinności.am wyższe wykształcenie i znam trochę prawo. Trzeba być kretynem aby siadać za kierownicę mając 3 miesiące do końca. Policja i prokurator mają inne zdanie. Grozi mi za nic więzienie. Czy ktoś potrafi mi pomóc?
avatar autora komentarza
Bez adwokata się nie obędzie bo to jest przestępstwo.Ja nie jechałem autem i wystarczył rzekomy świadek z którym się dzień wcześniej popsztykałem i zabrali mi kwity bo byłem na bani.Te prawo to zwykły gniot.
avatar autora komentarza
Czy policja podczas rutynowej kontroli ma prawo żądać od pasażera okazania dokumentów? Jaka jest podstawa prawna?
Sprawa dotycząca legitymowania obywateli jest skomplikowana. Dlatego polecam zerknąć na stronę Rzecznika Praw Obywatelskich, gdzie poruszany jest ten temat: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-policja-obywatel-legitymowanie-uniemozliwianie-czynnosci-kgp-odpowiedz.

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC