Jak leki mogą wpłynąć na zdolność prowadzenia samochodu?

Jak wiadomo, prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu czy narkotyków jest naganne i stwarza potencjalne zagrożenie, dlatego też może zostać zakwalifikowane jako wykroczenie lub przestępstwo. Co istotne, nie tylko alkohol i narkotyki mogą wprowadzić człowieka w stan odurzenia. Niektóre leki mogą ujemnie oddziaływać na układ nerwowy. Dlatego też osoba zażywająca leki wpływające negatywnie na zdolność koncentracji czy szybkiego reagowania nie powinna siadać za kierownicą. W poniższym artykule wskazujemy, jakie leki mogą wpływać na zdolność do kierowania pojazdem, na jakie leki należy w takim przypadku zwrócić szczególną uwagę, a także jak prowadzenie samochodu pod wpływem niektórych leków może przekładać się na odpowiedzialność karną.

prowadzenie samochodu a leki

Jak leki mogą wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów?

Fakt, że kierowanie samochodem pod wpływem alkoholu lub narkotyków nie powinno mieć miejsca, jest oczywisty. Substancje te w sposób negatywny działają na zdolności psychofizyczne osoby, która je zażyła. Należy jednak podkreślić, że ujemny wpływ na zachowanie kierowcy mogą mieć także środki farmaceutyczne. Niektóre leki mogą negatywnie wpływać na układ nerwowy kierowcy, powodując m.in.:

  • zaburzenie czynności koncentracji,
  • osłabienie refleksu i zdolności oceny sytuacji panującej na drodze,
  • spowolnienie czasu reakcji.

Oczywiście nie wszystkie leki wywołują niepożądane reakcje. Celem zachowania bezpieczeństwa należy stosować się do zaleceń lekarza oraz wskazań na ulotce. Lekarz przepisujący dany lek powinien uprzedzić pacjenta o tym, że środek może mieć wpływ na upośledzenie zdolności do kierowania pojazdem. Czujność należy zachować również podczas stosowania leków dostępnych bez recepty, w szczególności jeśli zażywasz go po raz pierwszy lub zażywasz kilka środków jednocześnie. Wpływ leków na organizm nie powinien być ignorowany, bowiem upośledzenie zdolności psychofizycznych może być przyczyną stłuczki lub wypadku.

Przykład

Matyldę przez cały dzień męczyła wyjątkowo bolesna migrena. Przed wyjściem z pracy zażyła sporo środków przeciwbólowych, sądząc, że w ten sposób łatwiej jej będzie dojechać do domu. Nie wzięła jednak pod uwagę, że zbyt duża dawka leków może znacząco osłabić jej refleks za kierownicą. Gdy podczas jazdy nagle samochód jadący przed nią gwałtownie zahamował, Matylda nie zdążyła odpowiednio szybko zareagować na tę sytuację i uderzyła w jego tył – gdyby nie niepożądane działanie leków, stłuczki dałoby się uniknąć.

Ponadto należy wspomnieć, że prowadzenie samochodu pod wpływem działania niektórych leków może zostać uznane w odpowiednich okolicznościach za wykroczenie lub przestępstwo. Osoba znajdująca się pod wpływem leków działających odurzająco stanowi bowiem potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu.

Czy prowadzenie samochodu po lekach jest karane?

Rozpatrując kwestię karalności w kontekście prowadzenia samochodu po spożyciu leków, należy skupić się na dwóch artykułach Kodeksu karnego oraz Kodeksu wykroczeń.

Kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 złotych.

Art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń

Ponadto, w razie popełnienia powyższego wykroczenia, zgodnie z art. 87 § 3 Kodeksu wykroczeń, orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów.

W cytowanym wyżej przepisie wskazano, że karze podlega nie tylko osoba, która spożywała alkohol, ale również osoba, która zażyła podobnie działający środek. Za taki środek uznaje się nie tylko narkotyki, ale również środki farmaceutyczne, które mogą wpłynąć ujemnie na psychofizyczne zdolności kierowcy. Niektóre leki mogą negatywnie wpłynąć na organizm człowieka. Chodzi tu w szczególności o tego rodzaju wpływ, który osłabia zdolność koncentracji czy refleks.

Co istotne – w założeniu ustawodawcy osoba, która spożywała alkohol lub inne preparaty działające w podobny sposób, stanowi potencjalne zagrożenie dla siebie oraz innych uczestników ruchu drogowego. Dlatego też dla popełnienia wykroczenia uregulowanego w art. 87 Kodeksu wykroczeń wystarczy sam fakt, że osoba kierująca znajdowała się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka. Nie ma potrzeby wykazywać, czy taka osoba faktycznie spowodowała zagrożenie.

Powyżej wskazano, w jakich warunkach kierujący może popełnić wykroczenie. Trzeba jednak zaznaczyć, że spożycie alkoholu lub innych środków odurzających przez kierowcę może zostać zakwalifikowane również jako przestępstwo uregulowane w Kodeksie karnym.

Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art. 178a § 1 Kodeksu karnego

Pierwsza różnica między powyższymi artykułami to rozróżnienie pojęć „stan po użyciu alkoholu” oraz ,,stan nietrzeźwości”. Stan po spożyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 do 0,5‰ albo do obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 do 0,25 mg w 1 dm3. Z kolei stan nietrzeźwości zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila (albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość) lub zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg (albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość). Jeśli chodzi natomiast o pojęcie ,,podobnie działającego środka” oraz ,,pod wpływem środka odurzającego”, to należy odnieść się do orzecznictwa sądów oraz podglądów prezentowanych przez doktrynę.

Sąd Najwyższy uznał, że „stan po użyciu środka podobnie działającego do alkoholu jest równoznaczny jedynie ze znajdowaniem się takiego środka w organizmie”. Natomiast fakt użycia takiego środka nie oznacza jeszcze jego realnego wpływu na zdolności psychomotoryczne kierowcy (postanowienie SN, V KK 398/10). Jeśli chodzi natomiast o stan opisany w Kodeksie karnym, to należy podkreślić, że do przypisania sprawcy odpowiedzialności z art. 178a konieczne jest nie tylko stwierdzenie obecności środka odurzającego w organizmie, ale również stwierdzenie zaburzeń w zachowaniu kierowcy, co jest analogiczne do znajdowania się w stanie nietrzeźwości (wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach, VI Ka 460/16).

Spowodowanie wypadku a przyjmowanie leków

Odpowiedzialność karna za spowodowanie wypadku drogowego została uregulowana w art. 177 Kodeksu karnego. Kolejny artykuł wskazuje, w jakich okolicznościach taka odpowiedzialność może zostać zaostrzona.

Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173, art. 174 lub art. 177 znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, a w wypadku przestępstwa określonego w art. 177 § 2 w wysokości nie niższej niż 2 lata, do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Art. 178 § 1 Kodeksu karnego

Zatem osoba, która spowodowała wypadek i znajdowała się w tym czasie pod wpływem środków odurzających, musi liczyć się z zaostrzeniem kary. Za środek odurzający mogą zostać uznane np. niektóre leki, które zaburzają czynności psychofizyczne, bowiem, jak stwierdził Sąd Najwyższy:

Pojęcie środka odurzającego w rozumieniu art. 178a k.k. obejmuje nie tylko środki odurzające wskazane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485), lecz również inne substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, działające na ośrodkowy układ nerwowy, których użycie powoduje obniżenie sprawności w zakresie kierowania pojazdem.

Uchwała Sądu Najwyższego, I KZP 36/06

Po jakich lekach nie powinno się prowadzić samochodu?

  • Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne

Ogólnodostępne leki przeciwbólowe, które zawierają paracetamol, kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen nie powinny mieć negatywnego wpływu na zdolność do kierowania pojazdem, o ile oczywiście są stosowane w odpowiednich dawkach i nie są mieszane z innymi substancjami. Niebezpieczeństwo mogą np. stanowić środki zawierające mieszankę paracetamolu i leku przeciwhistaminowego.

Ostrożność powinni jednak zachować pacjenci przyjmujący leki zawierające tramadol, kodeinę oraz leki opioidowe. Leki opioidowe zaburzają pracę mózgu, negatywnie wpływają na koncentrację oraz procesy myślowe, ponadto mogą powodować opóźnienie refleksu, jak i również trudność z właściwą oceną sytuacji panującej na drodze.

  • Leki wpływające na napięcie mięśni

Szczególną ostrożność powinni zachować pacjenci przyjmujący leki działające na napięcie mięśni. Działaniem niepożądanym takich leków może być dystonia, tj. zaburzenie pracy mięśni. Co więcej mogą one wpływać ujemnie na czas reakcji pacjenta.

  • Leki uspokajające, barbiturany, benzodiazepiny

Zażywając leki uspokajające, nie powinno się zasiadać za kierownicą. Pacjenci przyjmujący takie środki powinni skonsultować z lekarzem możliwość prowadzenia samochodu. Leki uspokajające oraz nasenne powodują osłabienie i senność, co w sposób negatywny wpływa na refleks, który wymagany jest za kierownicą. Mogą ponadto powodować zawroty głowy.

W szczególności ostrożność powinny zachować osoby zażywające barbiturany lub benzodiazepiny. Substancje te mogą powodować opóźnioną reakcję oraz senność. Dla kierowcy oznacza to przede wszystkim: obniżone zdolności psychofizyczne, zaburzenie koncentracji, opóźniony refleks i zaburzenia widzenia.

  • Inne leki

Na jakie leki należy również zwrócić uwagę? Na pewno pacjenci zażywający leki przeciwdepresyjne powinni skonsultować możliwość prowadzenia auta z lekarzem. Na zdolność prowadzenia samochodu mogą mieć wpływ także leki miejscowo znieczulające. Warto zapytać o tę kwestię dentystę, jeśli przyjmowane będzie znieczulenie.

Powyższa treść zawiera jedynie przykłady. O wpływ konkretnego leku na zdolność do kierowania pojazdem należy zawsze zapytać lekarza. W przypadku leków ogólnodostępnych zapoznaj się ze wskazaniami zawartymi w ulotce.

Zapoznaj się z ulotką lub zapytaj lekarza

Do przedmiotowego tematu należy podejść poważnie, ale i z głową. Jeśli masz wątpliwości, czy lek, który przepisze Ci lekarz, może wpłynąć negatywnie na zdolność do kierowania pojazdem, zapytaj go o to. Jednocześnie jeśli zażywasz inne leki, nie ukrywaj tego faktu. Czasem samo zmieszanie niektórych substancji może mieć wpływ na Twoje reakcje. Jeśli zakupiłeś lek ogólnodostępny, przeczytaj ulotkę. Ponadto pamiętaj, aby stosować się do dawek wskazanych przez lekarza lub zapisanych w ulotce.

Leki uspokajające, po których można prowadzić samochód

Ogólna zasada jest taka, że nie zaleca się prowadzenia samochodu po wszystkich lekach uspokajających, ponieważ wiele z nich obniża zdolność koncentracji, czas reakcji, a nawet koordynacji. Z pewnością za kierownicę nie powinno się wsiadać po przyjęciu silnych leków uspokajających na receptę.

Co jednak ze środkami ziołowymi na uspokojenie bez recepty? Po wypiciu melisy czy naturalnych środków na uspokojenie można prowadzić samochód, choć zawsze należy baczyć na swoje samopoczucie i stan zdrowia – jeśli niepokój jest silny, to lepiej odłożyć podróż autem.

Warto zwrócić uwagę, że naturalne środki na uspokojenie to nie leki. W przypadku przyjmowania jakichkolwiek preparatów należy zapoznać się z ulotką, czy nie ma w niej przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów po zażyciu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o wpływ leków na zdolność do prowadzenia samochodu

Po jakich lekach nie należy prowadzić pojazdów?
Czy można zostać ukaranym za prowadzenie samochodu pod wpływem leków?
Czego dowiedzieć się przed kierowaniem samochodem po zażyciu leków?
PODSUMOWANIE
  • Osoby, które spożywały alkohol, nie powinny wsiadać za kierownicę. Alkohol negatywnie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdu. Ujemny wpływ na reakcje kierowcy mogą wywierać ponadto niektóre leki.
  • Za prowadzenie samochodu po spożyciu alkoholu grozi odpowiedzialność karna. Na wspomnianą odpowiedzialność narażają się ponadto osoby, które prowadzą samochód pod wpływem środka odurzającego lub innej podobnej substancji.
  • Za środek odurzający oraz środek działający w sposób podobny do alkoholu uznaje się nie tylko substancje niedozwolone, ale także leki które mogą w sposób ujemny wpływać na czynność kierowania pojazdem.
  • Pacjenci przyjmujący leki powinni stosować się do zaleceń lekarza lub wskazań zawartych w ulotce. Jeśli masz wątpliwość, czy dany lek może upośledzić zdolność prowadzenia pojazdu, skonsultuj tę sprawę z lekarzem.
Źródła:
  • Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19820350230/U/D19820230Lj.pdf
  • Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19710120114/U/D19710114Lj.pdf
  • Ustawa z dnia z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf
  • Postanowienie SN z dnia 31 maja 2011 r., V KK 398/10
  • Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r., VI Ka 460/16
  • Uchwała SN z dnia 27 lutego 2007 r., I KZP 36/06
  • M. Budyn-Kulik, “Kodeks karny. Komentarz aktualizowany”
  • T. Grzegorczyk, “Kodeks wykroczeń. Komentarz”
  • K. Dymura, J. Woroń, A. Skowroński, “Leki a prowadzenie pojazdów”
Agnieszka Kazimierczak
Autor artykułu: Agnieszka Kazimierczak

Od 2019 roku jest członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu, gdzie odbywa aplikację radcowską. Doświadczenie zawodowe zdobywała we wrocławskich kancelariach, pracując u boku profesjonalistów. Pomagała konsumentom w sporach z ubezpieczycielami. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się z czytelnikami mubi.pl.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

2 komentarze

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
Dzień dobry W dniu 28 10 spowodował kolizję drogową wcześniej zżyłem rano egzystę75 mg przepisaną przez lekarza Czekam na wyniki badań toksykologicznych . Jakie mogę ponieść konsekwencje prawne ? Dzieuję podzrawiam
avatar autora komentarza
Witam szkoda że tak pozno trafilem na artykuł . Jestem osobą chorą na nowotwór złośliwy jezyka z przerzutami na wezły szyi i naciekiem w gardle przeszedłem 9 sesji chemi i 35 naswietleń . poczatek wrzesnia miałem operacje wycięcia jednego z guzów z wezlami na szyi. Poważne problemy z przelykaniem i przewężone gardło z ranami . Doraznie mam zapisany lek przeciwbólowy po ktorym wiem że nie mogę kierować pojazdami i nie brałem przed kontrolą . Cały czas przyjmuje leki wziewne ktore pomagają mi w oddychaniu i przełykaniu oraz sa przeciwzapalne między innymi Tantum Verde( niestety ma enanol w składzie) to najlżejszy z wszystkich jakie przyjmuje .Pojazdem kierowalem przez cały czas leczenia i nikt nie powiedział że niemogę . Ostatnio z samego rana jadąc z trasy umyłem zeby na stacji wypłukałem jame ustną zestawem leków i jak zawsze używałem leków wziewnych po czym wsiadlem do auta i pojechalem . Od momentu powyższych czynności do chwili zatrzymania do kontroli minęło około 2 minut . Zatrzymałem się do kontroli dostaje urzadzenie do sprawdzenia trzeźwości mowie że nie moge wydmuchać z uwagi na chorobe . Opryskliwy policjant zaczyna grozić zażywam lek wziewny i dmucham wykazuje że piłem (niedorzeczność przy tym stanie przełyku) Mówie że nierealne pokazuje dokumenty choroby i legitymacje niepelnosprawności dostaje alkomat uzywam leku i dmucham pokazuje 0,11 mocno zdziwiony jestem . Oryskliwy Policjant pakuje mnie do radiowozu grzeje w nim ile się da rzekomo zebym nie zmarzł . Po około 10-15 min daje mi alkomat ponownie uzywam leku i dmucham pokazuje 0,14 mowie że to niemożliwe że biore leki co widział zresztą ale nie mam mozliwości spożycia alkoholu chyba że dożylnie bym sobie podał . Gość zatrzymuje mi prawo jazdy i twierdzi że to nie jego problem oceniać to bedzie sad i że to jest wykroczenie . Nie chce zgodzić się na 3 dmuchnięcie . Co w tej sytuacji zrobić nie czuje się winny i napewno nie spożywałem alkoholu . Brak praw jazdy jest dla mnie ogromnym problemem w dalszym leczeniu z racji odległosci do ośrodka w ktorym się leczę . Posiadam orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym i karte . Jak z tego wybrnąc oczywiscie posiadam dokumentacje medyczną .

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC