Nowe pomysły na poprawę bezpieczeństwa pieszych – testowane rozwiązania

527 osób. Coś Wam to mówi? Podpowiemy, że nie chodzi o liczbę mieszkańców jakiejś niewielkiej miejscowości, lecz o znacznie bardziej tragiczną statystykę. 527 to liczba ofiar śmiertelnych wypadków, do których doszło na polskich drogach w 2021 roku, ale obejmująca wyłącznie pieszych. Nic dziwnego, że po takim wyniku pojawiają się rozwiązania i pomysły, mające nie dopuścić do jego powtórzenia się. Ale czy są one skuteczne?

Bezwzględne pierwszeństwo i nowe obowiązki pieszych – co zmieniło się w przepisach Kodeksu drogowego w 2021 roku?

Już od kilku lat mówiło się o zmianach w Prawie o ruchu drogowym, które miałyby zbliżyć polskie przepisy do rozwiązań stosowanych w Europie Zachodniej. W ostatnich miesiącach prace nad odpowiednimi zapisami ruszyły mocno naprzód, przyjmując w końcu kształt konkretnej nowelizacji. Dziś, po wielu miesiącach starań, nowe przepisy w końcu funkcjonują.

UWAGA!

1 czerwca 2021 roku weszła w życie nowelizacja Ustawy Prawo o ruchu drogowym, która oprócz przepisów o pieszych zawiera też wyrównanie limitów prędkości w terenie zabudowanym oraz zakaz jazdy na zderzaku.

A na czym te zmiany polegają? Przede wszystkim chodzi o wprowadzenie tzw. bezwzględnego pierwszeństwa dla pieszych. Do tej pory kierowcy zbliżający się do przejścia dla pieszych musieli zachować szczególną ostrożność oraz ustąpić pierwszeństwa osobom znajdującym się na tym przejściu. Nowe przepisy rozszerzają ochronę pieszych, nakazując kierowcom:

  • zmniejszyć prędkość przed przejściem dla pieszych,
  • ustąpić pierwszeństwa również pieszym wchodzącym na przejście.

Zmiana na pierwszy rzut oka wygląda na kosmetyczną, ma jednak bardzo istotne znaczenie i nie bez powodów wzbudza wśród kierujących sporo obaw. Bo czy nie oznacza to, że piesi są zwolnieni z myślenia o ostrożności na przejściach? Otóż nie, ponieważ nowe przepisy wcale nie oznaczają, że pieszy ma bezwzględne pierwszeństwo w każdej sytuacji.

Tak jak do tej pory, pieszy musi zachować ostrożność i upewnić się, że może wejść na zebrę, a w razie potrzeby również zatrzymać się, dając kierowcy czas na reakcję. Nowelizacja nie czyni więc pieszego panem i władcą jezdni, a po prostu zwiększa jego ochronę, nakazując wszystkim uczestnikom ruchu zachowanie zdrowego rozsądku i dbanie o siebie nawzajem. Fakt, że to rozwiązanie działa skutecznie w krajach, gdzie poziom bezpieczeństwa na drogach jest wyższy niż w Polsce, mówi sam za siebie. Więcej o mocnych i słabych stronach nowego przepisu przeczytacie w artykule: „Bezwzględne pierwszeństwo dla pieszych – wady i zalety takiego rozwiązania”.

O tym, że nowelizacja Kodeksu drogowego nie została wymierzona wyłącznie w stwarzających zagrożenie dla pieszych kierowców, świadczy jednak najdobitniej jej kolejny zapis. Jest nim zakaz korzystania z telefonów komórkowych (i innych podobnych urządzeń) w sposób ograniczający możliwość obserwacji otoczenia w trakcie wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię.

Przeczytaj też: Od 1 czerwca 2021 roku nowe obowiązki pieszych i kierowców. Jak zmiany kodeksu drogowego wpłyną na bezpieczeństwo na pasach?

Celem jest oczywiście wyeliminowanie bardzo niebezpiecznego zjawiska, czyli pieszych wchodzących na jezdnię ze wzrokiem utkwionym w ekranie i niezwracających uwagi na wszystko inne. Zakaz ma wymusić na pieszych uważną obserwację otoczenia, w tym sytuacji na jezdni, torowisku lub przejściu. Zmiana wygląda rozsądnie, ale zobaczymy, jak będzie się sprawdzać w praktyce, bo przepis pozostawia duże pole do interpretacji.

Przykład

Obawy względem zakazu dotyczą np. sytuacji, gdy pieszy przy przechodzeniu przez jezdnię tylko trzyma telefon w ręku. Eksperci uważają, że prawo może w tym przypadku działać na jego niekorzyść, zrzucając na niego winę za spowodowanie wypadku. Inni wymieniają z kolei możliwe kuriozalne sytuacje, np. odpowiedzialność pieszego, który rozmawiał przez telefon podczas przechodzenia przez pasy, a brak winy osoby, która w podobnej sytuacji jest zaczytana w gazecie.

Nie tylko przepisy – jakie są inne pomysły na poprawę bezpieczeństwa pieszych w Polsce?

Opisane wyżej przepisy stanowią już drogową codzienność, więc wkrótce będzie można ocenić ich skuteczność. Na nich jednak próby poprawy bezpieczeństwa pieszych się nie kończą. Zatrważające statystyki dotyczące wypadków z ich udziałem (24% wszystkich zabitych na polskich drogach w 2021 roku to piesi!), każą zastanawiać się nad innymi rozwiązaniami, których wprowadzenie mogłoby zapobiec tragediom. Niektóre z pomysłów są z coraz większym powodzeniem stosowane na polskich drogach.

Ułatwienia dla pieszych i ograniczenia dla kierowców

Senacka analiza dotycząca bezpieczeństwa pieszych w ruchu drogowym wykazała, że najskuteczniejszymi rozwiązaniami w tym zakresie są takie urządzenia, jak:

  • tunele i kładki dla pieszych;
  • drogi dla pieszych (chodniki, trakty, ścieżki) poza jezdnią;
  • wyspy azylu lub zawężenia jezdni.

Powszechne stosowanie tych udogodnień zamiast np. standardowych przejść typu zebra może zredukować wypadki z udziałem pieszych nawet o 70-90%, dlatego nie może dziwić, że są one coraz częściej spotykane. Szczególnie popularne stają się azyle, czyli wysepki na środku jezdni mające pomóc pieszym w pokonaniu jej dwuetapowo. Jednocześnie skracają one drogę pieszych przez jezdnię, jak i skłaniają do zmniejszenia prędkości zbliżających się do nich kierowców.

Innymi skutecznymi rozwiązaniami są m.in. progi zwalniające czy zawężanie jezdni w rejonie przejść. Swego rodzaju połączeniem różnych pomysłów jest natomiast zmiana geometrii drogi w postaci podwyższonych przejść dla pieszych, które zmuszają kierowców do redukcji prędkości.

Oświetlenie przejść

Regularnie podnoszonym przez kierowców problemem jest to, że piesi są słabo widoczni na jezdni lub w jej bezpośrednim otoczeniu. Różnego rodzaju kampanie informacyjne i doraźne działania w tym zakresie (np. zachęcanie do używania odblasków) nie przyniosły rzeczywistego rezultatu, dlatego szuka się trwalszych rozwiązań.

Takimi są działania mające na celu poprawę oświetlenia przejść dla pieszych, które choć kosztowne, to dzięki zastosowaniu najnowszych rozwiązań technologicznych są efektywne. Według przytaczanych już senackich danych, instalacja różnego rodzaju oświetlenia przejść zmniejsza liczbę wypadków z pieszymi o 20-30%. Jakiego rodzaju urządzenia mogą być stosowane?

  • Uliczne lampy LED – emitowane światło jest ostrzejsze i skupione na pieszym, a ponadto technologia LED zmniejsza zużycie energii.
  • Doziemne markery sygnalizacyjne – umieszcza się je w asfalcie przed przejściem dla pieszych, by informowały kierowców o zbliżaniu się do pasów.
  • Czujniki zwiększające natężenie światła (tzw. smart przejście) – inteligentny system, który wykrywa pieszych zbliżających się do przejścia i zwiększa natężenie światła.

Proponowane rozwiązania są z powodzeniem stosowane m.in. w województwie mazowieckim, w Gdańsku czy w Poznaniu. Zdarzają się jednak również próby nieudane, np. w Katowicach nie wypalił pomysł z oświetleniem LED zamontowanym w torowisku (miało informować o zbliżającym się tramwaju).

Nawierzchnia też może mieć znaczenie

Jeszcze inne pomysły dla zwiększenia bezpieczeństwa pieszych dotyczą samej nawierzchni drogi zarówno na pasach, jak i w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Powszechne stało się już np. malowanie zebry na kontrastowym, czerwonym tle, mającym zwrócić na nią uwagę kierowców. Nie tak popularnym i bardziej kosztownym, ale bardzo ciekawym pomysłem jest natomiast pokrywanie jezdni w pobliżu przejścia antypoślizgowym materiałem, który ma skracać drogę hamowania. Taka nawierzchnia pojawiła się m.in. w Legnicy.

Jak dba się o bezpieczeństwo pieszych w różnych krajach świata?

A jak wyglądają kwestie dbania o bezpieczeństwo pieszych poza naszym krajem? Oczywiście na porządku dziennym są wszystkie wymienione wyżej rozwiązania, ale pojawia się też sporo oryginalnych pomysłów.

  1. Strefa Tempo 30 w całym mieście – polega na wprowadzeniu na określonym obszarze ograniczenia prędkości do 30 km/h, które wymusza się znakami, a także trwałymi elementami umieszczonymi na drodze. Strefy pojawiły się w latach 80. w Niemczech, a dziś  występują wszędzie, także w największych polskich miastach. Nowością jest jednak rozciąganie Stref na całe miasto, co zastosowano już w hiszpańskim Bilbao, a planuje się m.in. w Brukseli i Paryżu.
  2. Pasy 3D – malowanie pasów w taki sposób, by wydawały się trójwymiarowe, a tym samym wymuszały większą uwagę kierowców, to pomysł rodem z Indii, ale stosowany z powodzeniem m.in. na Islandii czy w Paryżu. Pojedyncze tego rodzaju przejścia pojawiają się też w Polsce, m.in. w Sanoku czy Miechowie.
  3. Zapadnie zwalniające – rozwiązanie zastępujące tradycyjne progi testuje się m.in. w Norwegii i Szwecji, a polega ono na tym, że w drodze montuje się zapadnie aktywowane wyłącznie wtedy, gdy pojazd przekracza dozwoloną prędkość. Po najechaniu na zapadnię obniża się ona o kilka centymetrów, co nieprzestrzegający przepisów kierowca wyraźnie odczuwa na własnej skórze.
  4. Napisy dla pieszych na drodze – stosuje się je m.in. w Londynie, by informowały pieszych o właściwym kierunku patrzenia na zbliżające się samochody.

Jak inaczej dbać o bezpieczeństwo pieszych?

Wszystkie przedstawione pomysły mają wiele zalet, ale wobec każdego można postawić ten sam zarzut: nie rozwiązuje on problemu na stałe. Do tego trzeba bowiem czegoś więcej – nawet najbardziej błyskotliwa idea lub najgenialniejsze rozwiązanie technologiczne nie ma przecież wpływu na mentalność kierowców i sposób ich jazdy.

Można zatem wymyślać kolejne przymusowe ograniczenia dla prowadzących pojazdy lub metody ochrony pieszych, ale żadne nie zmienią tego, że polscy kierowcy jeżdżą zbyt szybko, a wyłapywanie i karanie piratów drogowych nie jest wystarczająco skuteczne i odstraszające. Potrzebne są zatem rozwiązania systemowe, m.in. bardziej drastyczne ograniczenia prędkości czy wyższe mandaty. To ostatnie udało się zresztą niedawno wprowadzić bo nowy taryfikator mandatów 2022 zawiera surowe kary za wykroczenia związane z bezpieczeństwem pieszych.

WykroczenieMandatPunkty karne
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych lub wchodzącemu na to przejście1500 zł/3000 zł*15 pkt
Nieustąpienie przez kierującego pojazdem, który skręca w drogę poprzeczną, pierwszeństwa pieszemu przechodzącemu na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdża1500 zł/3000 zł*15 pkt
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy przejeżdżaniu przez chodnik lub drogę dla pieszych albo podczas jazdy po placu, na którym ruch pieszych i pojazdów odbywa się po tej samej powierzchni1500 zł/3000 zł*0 pkt
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierującego pojazdem podczas włączania się do ruchu1500 zł/3000 zł*5 pkt
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy cofaniu pojazdem1500 zł/3000 zł*8 pkt
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przez kierującego pojazdem w strefie zamieszkania1500 zł/3000 zł*0 pkt
Niezatrzymanie pojazdu w celu umożliwienia przejścia przez jezdnię osobie niepełnosprawnej, używającej specjalnego znaku lub osobie o widocznej ograniczonej sprawności ruchowej1500 zł/3000 zł*15 pkt
Wyprzedzanie pojazdu na przejściu dla pieszych, na którym ruch nie jest kierowany, lub bezpośrednio przed tym przejściem1500 zł/3000 zł*15 pkt
Omijanie pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu1500 zł/3000 zł*15 pkt
Naruszenie zakazu jazdy wzdłuż po chodniku lub przejściu dla pieszych1500 zł/3000 zł*6 pkt
Naruszenie obowiązku zatrzymania pojazdu w takim miejscu i na taki czas, aby umożliwić pieszym swobodny dostęp do pojazdów komunikacji publicznej – w przypadku braku wysepki dla pasażerów na przystanku300 zł6 pkt
*wysokość mandatu w warunkach recydywy

Przede wszystkim natomiast nie obejdzie się bez zwyczajnego zdrowego rozsądku wszystkich uczestników ruchu i świadomości, że zależy od nich zdrowie i życie innych. Wprowadzane przez rząd zmiany przepisów są znakiem, że coś w kierunku edukowania i próby zmiany myślenia polskich kierowców się dzieje – należy sobie jednak postawić pytanie, czy proces ten nie postępuje zbyt wolno.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o bezpieczeństwo pieszych na drodze

Jakie zmiany dotyczące pieszych weszły w życie w 2021 roku?

Od 1 czerwca 2021 roku obowiązuje przepis nakazujący kierowcom ustąpienie pierwszeństwa również pieszym wchodzącym na przejście, a nie tylko już się na nim znajdującym. Ponadto pieszym zabroniono korzystania z telefonów i innych urządzeń odwracających uwagę podczas wchodzenia i przechodzenia przez przejście.

Do ilu wypadków z udziałem pieszych dochodzi w Polsce?

W 2021 roku w Polsce odnotowano 4831 wypadków z udziałem pieszych, w których zginęło 527 pieszych – to 17% wszystkich ofiar śmiertelnych wypadków w naszym kraju. Do największej liczby wypadków z udziałem pieszych doszło w województwach śląskim, małopolskim i łódzkim.

Jakie rozwiązania stosuje się, żeby zwiększyć bezpieczeństwo pieszych?

Oprócz wprowadzania nowych przepisów Kodeksu drogowego i wyższych kar dla kierowców popełniających wykroczenia związane z pieszymi, skutecznymi rozwiązaniami są m.in. budowy tuneli i kładek dla pieszych, a także wysepek azylu na przejściach dla pieszych. Poprawie bezpieczeństwa może też służyć stosowanie różnego rodzaju nowoczesnego oświetlenia przy przejściach czy oznaczania jezdni w ich pobliżu.

PODSUMOWANIE
  • W 2021 roku w życie weszły przepisy wprowadzające bezwzględne pierwszeństwo dla pieszych wchodzących i przechodzących przez przejście dla pieszych.
  • Ustanowiony został również zakaz korzystania z urządzeń elektronicznych (np. telefonów komórkowych, tabletów) podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych.
  • W Polsce stosuje się różnego rodzaju rozwiązania mające zwiększyć bezpieczeństwo pieszych. Do najskuteczniejszych należą m.in. tunele i kładki, azyle czy podwyższone przejścia dla pieszych.
  • Instalacja oświetlenia przejść dla pieszych może zredukować liczbę wypadków nawet o 20-30%.
  • Wśród rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo pieszych, które są stosowane w różnych krajach świata, znajdują się m.in. Strefy Tempo 30 obejmujące całe miasta, pasy 3D lub zapadnie zwalniające.
  • Wysokość mandatu za większość wykroczeń związanych z bezpieczeństwem pieszych wynosi w 2022 roku 1500 zł (3000 zł w warunkach recydywy). Kierowcy mogą też otrzymać od 5 do 15 punktów karnych.
Źródła:
  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
  • Raport Biura Ruchu Drogowego KGP “Wypadki drogowe w Polsce w 2021 roku”: https://statystyka.policja.pl/download/20/381967/Wypadkidrogowe2021.pdf
  • https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatekspertyzy/5482/plik/oe_288.pdf

zdjęcie autora
Autor artykułu: Mateusz Piesowicz

Ekspert i doradca w dziedzinie ubezpieczeń oraz autor ponad 100 poradników dotyczących polis komunikacyjnych i turystycznych. W swoich tekstach zwraca uwagę na trudne zagadnienia ubezpieczeniowe, aby przedstawiając je w zrozumiały sposób, ustrzec klienta przed niepotrzebnymi wydatkami i ułatwić mu dopasowanie rodzaju ochrony do indywidualnych potrzeb.

Wystaw ocenę
15,00
Loading...

Dołącz do dyskusji

1 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


avatar autora komentarza
Żadne zakazy grzywny priorytety prośby i groźby nie poprawią bezpieczeństwa szczególnie pieszych na polskich drogach, wprowadzają jedynie większy chaos i dezinformację. Dziwne jest dlaczego nikt nie chce odnieść się do nowatorskich pomysłów o krajowym ,europejskim a nawet globalnym wdrożeniu