Przedawnienie mandatu karnego – kiedy następuje w 2024 roku?

Za wykroczenia drogowe może zostać nałożony mandat karny gotówkowy, kredytowany lub zaoczny. Kierowca ma określony czas na uiszczenie grzywny. Czy jeśli tego nie zrobi, to może liczyć na przedawnienie mandatu? Tak, ale tylko w przypadku jednego rodzaju mandatu, jednak szansa na egzekucję długu będzie niewielka! Wyjaśniamy, dlaczego uprawomocnienie w kontekście przedawnienia mandatu jest istotne oraz wskazujemy na jeszcze inną możliwość uniknięcia grzywny, a więc przedawnienie wykroczenia.

mandat

Rodzaje mandatów karnych – trzy możliwości

Postępowanie mandatowe w Polsce prowadzi Policja, a także inne organy, które są wskazane w przepisach szczególnych (np. Inspektor Pracy). Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie wskazuje, że grzywna na drodze mandatu może zostać nałożona przez funkcjonariusza, tylko wtedy gdy:

  • sprawca został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia;
  • zostanie stwierdzone wykroczenie za pomocą urządzenia kontrolno-pomiarowego lub rejestrującego, nie ma wątpliwości co do sprawcy czynu, a dodatkowo nie został on schwytany na gorącym uczynku lub zaraz po nim.

W związku z powyższym wyróżnia się 3 rodzaje mandatów karnych:

  • gotówkowy,
  • kredytowany,
  • zaoczny.

Czym się one od siebie różnią? Mandat gotówkowy wydawany jest na miejscu wykroczenia bezpośrednio przez funkcjonariusza, po tym jak sprawca zapłaci grzywnę. Taki mandat może być nałożony jedynie na osoby, które nie mają stałego miejsca pobytu lub zamieszkania (np. bezdomni) czy przebywają czasowo na terytorium RP (np. turyści, osoby przejeżdżające tranzytem).

Z kolei mandat kredytowany to rodzaj mandatu, który najczęściej otrzymują kierowcy. Jak wskazuje art. 98 Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie, wydawany on jest za potwierdzeniem odbioru wszystkim innym osobom niż wskazane do przyjmowania mandatów gotówkowych, czyli osobom, które mają stałe miejsce zamieszkania w Polsce bądź na stałe przebywają w naszym kraju.

Natomiast mandat zaoczny, jak sama nazwa wskazuje, dotyczy sytuacji, w których sprawcy nie przyłapano na gorącym uczynku, ale nie ma wątpliwości co do jego tożsamości. Mandat powinien być zostawiony w widocznym miejscu, aby sprawca mógł go natychmiast odebrać. Może być on także doręczony. Mandat zaoczny dostaje się na przykład za zaparkowanie samochodu w niedozwolonym miejscu.

CZY WIESZ, ŻE …

W postępowaniu mandatowym w sprawach o wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji funkcjonariusz może nałożyć grzywnę w wysokości do 5 000 zł.

Opłacenie mandatu karnego – ile jest czasu?

Sprawca wykroczenia ma określony w przepisach Kodeksu postępowania w sprawie wykroczeń czas na zapłacenie grzywny. Zależy on od rodzaju nałożonego mandatu:

  • gotówkowy – płaci się go od razu na miejscu,
  • kredytowany – 7 dni od daty przyjęcia mandatu,
  • zaoczny – 14 dni od wystawienia lub doręczenia mandatu.

Na mandacie kredytowanym powinno znaleźć się pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny we wskazanym terminie oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Z kolei na mandacie zaocznym powinien być wskazany także organ, na rzecz którego należy zapłacić karę. 

Uprawomocnienie się mandatu karnego – bardzo ważna kwestia!

Aby mandat karny nabrał mocy prawnej, musi zostać uprawomocniony, ponieważ dalsze kwestie związane z konsekwencjami prawnymi są liczone właśnie od tego momentu. Musimy więc wiedzieć, kiedy to się dzieje w przypadku różnego rodzaju mandatów:

  • gotówkowy – po uiszczeniu grzywny,
  • kredytowany – w chwili pokwitowania jego przyjęcia,
  • zaoczny – w momencie uiszczenia grzywny w określonym miejscu i terminie.

Widzimy wyraźnie, że tylko mandat kredytowany staje się prawomocny przed uiszczeniem grzywny, co ma decydujące konsekwencje dla dalszych rozważań dotyczących przedawnienia.

Przedawnienie mandatu karnego – co to jest?

W artykule tym zajmujemy się mandatami drogowymi, które nakładane są między innymi na kierowców samochodów osobowych. Wyobraźmy sobie, że funkcjonariusz zatrzymuje osobę, która przekroczyła prędkość w terenie zabudowanym o 30 km/h. Sprawca wykroczenia dostaje mandat – zakładamy, że to kierowca z Polski, więc dostaje ten kredytowany. W którym momencie może on zastanawiać się nad jego przedawnieniem?

Po przyjęciu mandatu sprawca ma określony czas na zapłacenie grzywny – w oczywisty sposób nie dotyczy to mandatu gotówkowego, ponieważ uprawomocnia się on dopiero po uiszczeniu opłaty. Co w takim razie z mandatem kredytowanym?

Jeśli kierowca przyjmie mandat kredytowany, ale nie zapłaci grzywny, to ściągnięciem należności zajmie się odpowiedni organ, czyli Naczelnik Urzędu Skarbowego właściwy dla miejsca zamieszkania sprawcy. 

Przedawnienie mandatu jest sytuacją, kiedy we wskazanym okresie od uprawomocnienia się mandatu odpowiedniemu organowi nie udało się wyegzekwować grzywny, co prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Czy w takim razie można liczyć na przedawnienie mandatu kredytowanego?

Teoretycznie tak, ale jest to mało prawdopodobne. Dlaczego? Skarbówka posiada cały wachlarz możliwości egzekucji długu od podatnika – od rozliczenia nadpłaty podatku po zajęcie środków z konta bankowego. Dodatkowo naliczane są koszty egzekucji.

Przedawnienie mandatu karnego – kiedy następuje?

Teraz musimy połączyć dwie kwestie prawne poruszane we wcześniejszych częściach artykułu:

  • uprawomocnienie mandatu gotówkowego i zaocznego następuje po uiszczeniu grzywny, a kredytowanego po podpisaniu jego odbioru,
  • przedawnienie to zaprzestanie egzekucji grzywny po wskazanym czasie od uprawomocnienia mandatu.

Z powyższego możemy łatwo wyciągnąć wniosek – przedawnieniu może ulec jedynie mandat kredytowany! Gotówkowy i zaoczny stają się prawomocne dopiero po zapłaceniu grzywny, więc nie ma możliwości ich przedawnienia.

UWAGA!

Przedawnienie mandatu kredytowanego następuje po 3 latach od jego uprawomocnienia!

Przedawnieniem mandatu a przedawnieniem wykroczenia – równie ważna sprawa!

Gdy kierowca odmówi przyjęcia mandatu kredytowanego lub nie zapłaci mandatu zaocznego, to jedynym sposobem jego ukarania jest skierowanie sprawy do sądu. Wskazuje na to art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia:

W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. We wniosku tym należy zaznaczyć, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu albo nie uiścił grzywny nałożonej mandatem zaocznym, a w miarę możności podać także przyczyny odmowy.

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

W tym momencie możemy mówić już nie o przedawnieniu mandatu, ponieważ nie został on prawomocnie nałożony, ale o przedawnieniu wykroczenia. Ile więc czasu ma sąd na wydanie wyroku?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy zajrzeć do Kodeksu wykroczeń  To tam znajdziemy w Rozdziale V zatytułowanym Przedawnienie orzekania, wykonania kary oraz zatarcia ukarania art. 45 § 1 wskazanie:

Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.

Oznacza to, że wykroczenie ulegnie przedawnieniu po roku, gdy w jego sprawie prowadzone są czynności wyjaśniające. Natomiast gdy trafi do sądu, czyli zostanie skierowana na rozprawę lub posiedzenie, to przedawnienie nastąpi po 2 latach od daty wszczęcia!

UWAGA!

Gdy od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia (skazania kierowcy za wykroczenie) miną 3 lata, to orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu!

Mandat z fotoradaru – czy się przedawnia?

Sprawa z fotoradarami jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ po przyłapaniu samochodu na przekroczeniu prędkości, do właściciela pojazdu trafia wezwanie, a nie mandat. Zawiera ono obowiązek wskazania kierującego, który dopuścił się wykroczenia. Właściciel pojazdu ma teraz kilka możliwości:

  • przyznanie się do wykroczenia i przyjęcie mandat;
  • przyznanie się do wykroczenia i nieprzyjęcie mandatu;
  • wskazanie osoby, której powierzył pojazd lub używała w czasie wykonania rejestracji wykroczenia;
  • niewskazanie osoby kierującej i przyjęcie mandatu za niewskazanie bądź odmowa przyjęcia mandatu.

Jeśli w oświadczeniu wskażemy, że przyjmujemy mandat, to GITD wyśle mandat kredytowany, a nie zaoczny, który może się przedawnić – oczywiście osoby legalnie zatrudnione i płacące podatki raczej nie unikną egzekucji grzywny.

Gdy sprawa trafi do sądu, to teoretycznie może dojść do przedawnienia wykroczenia. Więcej informacji na temat fotoradarów znajdziemy w poradniku: Otrzymałem mandat z fotoradaru – co dalej?

UWAGA!

Właściciel pojazdu za niewskazanie uprawnionemu organowi kierowcy, który prowadził lub używał jego pojazd, może otrzymać mandat nawet w wysokości 8 000 zł!

FAQ – najczęściej zadawane pytania o przedawnienie mandatu

Czy niezapłacony mandat ulega przedawnieniu?
Po jakim czasie mandat ulega przedawnieniu?
Co dzieje się w przypadku niezapłacenia mandatu zaocznego lub odmowy przyjęcia mandatu kredytowanego?
PODSUMOWANIE
  • Przepisy prawa wskazują trzy rodzaje mandatów karnych: gotówkowy, kredytowany i zaoczny.
  • Mandat gotówkowy płaci się od razu funkcjonariuszowi.
  • Mandat kredytowany trzeba zapłacić w ciągu 7 dni.
  • Mandat zaoczny należy opłacić w ciągu 14 dni od jego wystawienia lub doręczenia.
  • Mandat gotówkowy i zaoczny uprawomocnia się po uiszczeniu grzywny, a mandat kredytowany po pokwitowaniu przyjęcia.
  • Przedawnieniu może ulec jedynie mandat kredytowany.
  • Przedawnienie następuje po 3 latach od uprawomocnienia mandatu, czyli podpisania jego przyjęcia.
  • Przedawnienie wykroczenia następuje po roku lub po 2 latach od wszczęcia postępowania sądowego.
Źródła:
  • https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19710120114/U/D19710114Lj.pdf
  • https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20011061148/U/D20011148Lj.pdf
Tomasz Sowa
Autor artykułu: Tomasz Sowa

Jestem redaktorem, który pisze artykuły związane z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i podróżami. W swoich tekstach staram się wyjaśniać trudne i problematyczne zagadnienia związane z rynkiem ubezpieczeń. W poradach turystycznych zależy mi na przedstawieniu ciekawych miejsc w lekki oraz inspirujący sposób z nutką humoru.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Skomentuj jako pierwszy!

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC