Jakie są skutki nieprzyjęcia mandatu i kiedy mandat się przedawnia?

W poniższym artykule wyjaśniamy, jak w praktyce wygląda postępowanie mandatowe. Z tekstu dowiesz się, ile masz czasu na zapłatę mandatu, po jakim czasie kara się przedawni, a także jakie są skutki nieprzyjęcia mandatu. Wskazujemy również, w jaki sposób odwołać się od mandatu, który został niesłusznie wystawiony.

Kiedy funkcjonariusz może wystawić mandat?

Mandat wystawiany jest w drodze postępowania mandatowego. Zgodnie z przepisami, uprawniony funkcjonariusz może nałożyć w drodze mandatu grzywnę (o ile ustawa nie stanowi inaczej), jeśli:

  • złapie sprawcę na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia,
  • gdy sprawca nie został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio po jego popełnieniu, jednak wykroczenie zostało stwierdzone za pomocą urządzenia rejestrującego lub przyrządu kontrolno-pomiarowego. 

Dodatkowo, jeśli jest taka konieczność, to mandat może zostać nałożony po przeprowadzeniu niezbędnych czynności wyjaśniających podjętych niezwłocznie po popełnieniu wykroczenia.

Zatem w przypadku popełnienia wykroczenia funkcjonariusz może Cię zatrzymać, aby wystawić mandat, ale możesz otrzymać go także, gdy nie zostałeś od razu zatrzymany przez policję, a fakt popełnienia wykroczenia został zarejestrowany, np. przez fotoradar.

Mandat może zostać wystawiony w terminie do 60 dni od dnia ustalenia sprawcy. Po upływie tego czasu służby nie mają podstaw do wystawienia mandatu, co jednak nie oznacza, że sprawca zawsze uniknie kary. Karalność wykroczenia ustaje, jeśli od dnia jego popełnienia upłynął rok, chyba że zostało w tym okresie wszczęte postępowanie. W takiej sytuacji karalność ustaje po 2 latach od zakończenia tego okresu.

Co z tego wynika? Po upływie 60 dni od momentu ustalenia sprawcy wykroczenia funkcjonariusz nie może wystawić mandatu, ale policja może w takiej sytuacji wystąpić z wnioskiem o ukaranie sprawcy do sądu. Upłynięcie 60-dniowego terminu oznacza jedynie, że nie można nałożyć grzywny w drodze postępowania mandatowego.

Przykład

Wyobraź sobie, że przebywasz samochodem bardzo długą trasę, np. z Krakowa do Gdańska, mijając po drodze wiele fotoradarów. Czy jeśli po 60 dniach od przejazdu tą trasą nie otrzymasz mandatu, możesz być spokojny, że ten już nie przyjdzie? Nie! W przypadku wykroczeń zarejestrowanych przez fotoradar, czas na wystawienie mandatu wydłuża się bowiem do 180 dni i choć zwykle upomnienia przychodzą po kilkunastu dniach, okres ten może się z różnych względów przedłużyć.

Oblicz najtańsze OC dla Twojego samochodu

Ile jest czasu na zapłatę mandatu i jak go opłacić?

Funkcjonariusz wystawiający mandat powinien:

  • określić zachowanie stanowiące wykroczenie oraz wskazać kwalifikację prawną,
  • wskazać czas i miejsce popełnienia wykroczenia,
  • wskazać wysokość grzywny,
  • pouczyć o prawie odmowy przyjęcia mandatu, przy jednoczesnym wskazaniu konsekwencji takiej odmowy.

W polskim prawie występują trzy rodzaje mandatów:

Mandat kredytowany, wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Mandat powinien zawierać pouczenie o obowiązku zapłaty kary w ciągu 7 dni od dnia jego przyjęcia, powinny być także wskazane skutki nieuiszczenia grzywny. W mandacie wskazane jest również właściwe konto, na które należy grzywnę uiścić.

Mandat gotówkowy, wydawany osobie ukaranej po uiszczeniu grzywny funkcjonariuszowi, który ją nałożył. Osoba ukarana musi od razu zapłacić funkcjonariuszowi. Taki tryb wystawiania mandatu przewidziany jest wyłącznie dla sytuacji, gdy ukaranym jest osoba przebywająca w Polsce jedynie czasowo lub niemająca stałego miejsca zamieszkania/pobytu w Polsce.

Mandat zaoczny może zostać nałożony, gdy stwierdzono wkroczenie, ale nie zastano sprawcy w miejscu jego popełnienia. W tej sytuacji dochodzi dodatkowy warunek, czyli brak wątpliwości, co do osoby sprawcy. Mandatu zaocznego nie można więc wystawić w sytuacji, gdy osoba wzywana jest do złożenia wyjaśnień. Jeśli sprawca ustalony zostanie w drodze postępowania wyjaśniającego, to powinien zostać wystawiony mandat kredytowany. Mandat zaoczny można wystawić tylko wtedy, kiedy nie ma najmniejszych wątpliwości co do tego, kto jest sprawcą.

Zgodnie z przepisami (art. 98§ 4 i 5 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia) mandat zaoczny doręcza się sprawcy lub pozostawia w takim miejscu, aby sprawca mógł go niezwłocznie odebrać. Na mandacie powinna być wskazana kwota, organ na rzecz którego należy opłatę uiścić oraz pouczenie o obowiązku zapłaty w ciągu 14 dni (jeśli mandat został zostawiony sprawcy w ten sposób, że mógł go niezwłocznie odebrać, to termin liczy się od dnia wystawienia mandatu, jeśli mandat został doręczony, to termin liczy się od dnia doręczenia).

Podsumowując: termin zapłaty zależy od tego, jaki rodzaj mandatu zastosowano w sprawie. Na samym mandacie powinno być wskazane pouczenie, co do terminu zapłaty, organu, na rzecz którego należy uiścić grzywnę oraz informacja o skutkach braku zapłaty.

Skutki nieprzyjęcia mandatu

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, sprawca może odmówić przyjęcia mandatu. W takiej sytuacji policja może wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie sprawcy, zaznaczając, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu. Sąd przeprowadzi odpowiednie postępowanie, aby zbadać, czy obwiniony powinien zostać ukarany.

Policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu także w sytuacji, w której ukarany nie uiścił grzywny nałożonej na niego mandatem zaocznym.

Po jakim czasie przedawnia się mandat?

Mandat, który się uprawomocnił, trzeba zapłacić. W przypadku braku zapłaty w terminie, osoba ukarana naraża się na ściąganie należności w drodze egzekucji. Ukarany może zostać skutecznie pociągnięty do zapłaty grzywny, dopóki mandat się nie przedawni. Informacji dotyczącej przedawnienia mandatu należy szukać w Kodeksie wykroczeń. 

§ 1. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.

§ 3. Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.

Art. 45 Kodeksu wykroczeń

Jak powyższe należy rozumieć w praktyce? W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, kiedy następuje moment uprawomocnienia.

Mandat kredytowany staje się prawomocny w momencie pokwitowania odbioru, tj. przyjęcia mandatu. Od tego momentu ukarany ma 7 dni na uiszczenie grzywny. Jeśli ukarany nie zapłaci, może zostać wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. W drodze egzekucji właściwy organ może dochodzić należności przez 3 lata od momentu przyjęcia mandatu przez ukaranego. Dopiero po upływie 3 lat mandat się przedawnia.

Mandat zaoczny staje się prawomocny dopiero z chwilą uiszczenia grzywny przez ukaranego. Należy jednak pamiętać, że jeśli ukarany nie zapłaci mandatu w terminie (14 dni od momentu odebrania mandatu lub doręczenia – w zależności jak został przekazany sprawcy), to policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 45 §1 Kodeksu wykroczeń. Organ ma rok na wystąpienie z wnioskiem o ukaranie do sądu. Jeśli w tym okresie postępowanie przed sądem zostanie wszczęte, to karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku odmowy przyjęcia mandatu kredytowanego – w tej sytuacji policja ma rok na złożenie odpowiedniego wniosku do sądu.

Oblicz najtańsze OC dla Twojego samochodu

Przyjąłem mandat, czy mogę się odwołać?

Jeśli twierdzisz, że nie popełniłeś wykroczenia, możesz nie przyjąć mandatu. Zgodnie z przepisami, osoba zatrzymana przez funkcjonariuszy może odmówić przyjęcia mandatu, z kolei sytuacji policja może w takiej sytuacji wystąpić do sądu z wnioskiem o ukaranie – to sąd rozstrzygnie, czy kara jest słuszna.

Często zdarza się tak, że osoba zatrzymana, działając pod wpływem stresu, przyjmuje mandat, nie zastanawiając się, czy został on słusznie wystawiony. W takiej sytuacji wciąż istnieje szansa na uniknięcie kary, ponieważ osoba, która otrzymała mandat może się odwołać, składając odpowiedni wniosek do sądu. Oczywiście muszą zajść konkretne przesłanki, aby skutecznie odwołać się od mandatu.

Kto może odwołać się od mandatu?

  • Osoba, która otrzymała mandat, mająca jednocześnie pewność, że otrzymała go niesłusznie.
  • Rodzic lub opiekun prawny osoby, która otrzymała mandat, jeśli ma ona mniej niż 17 lat.
  • Przedstawiciel ustawowy lub kurator osoby ubezwłasnowolnionej, które wystawiono mandat.

Co ciekawe, od mandatu może odwołać się także przedstawiciel służby (policji), która wystawiła niesłusznie mandat, a także przedstawiciel sądu, który dowiedział się, że przedstawiciel służby wystawił mandat niesłusznie. W tych dwóch sytuacjach działanie następuje z urzędu – oznacza to, że wskazane organy mogą wystąpić z odwołaniem bez względu na to, czy ukarany złożył wniosek. 

W jakich sytuacjach możesz odwołać się od nałożonego mandatu?

  • W sytuacji, gdy ukarane działanie nie było wykroczeniem.
  • W sytuacji, gdy otrzymałeś mandat za działanie, które może być karane tylko przez sąd.
  • W sytuacji gdy otrzymałeś mandat za działanie w obronie koniecznej lub obronie dobra chronionego prawem – o ile bezpieczeństwa nie dało się uniknąć w inny sposób.
  • W sytuacji, gdy działanie było spowodowane chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub innym zakłóceniem czynności psychicznych.
UWAGA!

Pamiętaj, że złożenie wniosku o uchylenie mandatu jest obwarowane terminem. Termin wynosi 7 dni od dnia uprawomocnienia się mandatu – co w przypadku mandatów kredytowanych oznacza moment jego przyjęcia.

Jak napisać odwołanie od mandatu i gdzie je wysłać?

Odwołanie należy złożyć na piśmie (nie ma specjalnie dedykowanego wzoru). We wniosku muszą się znaleźć:

  • dane osoby ukaranej mandatem (imię, nazwisko, PESEL, adres);
  • seria i numer mandatu;
  • dokładny opis okoliczności zdarzenia;
  • przesłanki przemawiające za uchyleniem kary.

Wniosek należy wysłać do sądu rejonowego właściwego miejscowo dla terenu, na którym mandat został wystawiony. Sąd przyjmie wniosek, a następnie wyznaczy termin posiedzenia, na którym będzie orzekał w kwestii uchylenia. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności mające na celu weryfikację podstaw do wystawienia mandatu. Sąd uchylając mandat, orzeka jednocześnie o zwrocie uiszczonej kwoty, jeśli grzywna została zapłacona wcześniej.

PODSUMOWANIE
  • Policja może wystawić mandat, jeśli złapie sprawcę na gorącym uczynku lub gdy sprawca nie został zatrzymany, ale wykroczenie zostało zarejestrowane (za pomocą urządzenia rejestrującego lub przyrządu kontrolno-pomiarowego).
  • Funkcjonariusze mają 60 dni na wystawienie mandatu od momentu ustalenia sprawcy. Jeśli w tym terminie mandat nie zostanie wystawiony, policja może wystąpić z wnioskiem o ukaranie do sądu.
  • Karalność ustaje z upływem roku od momentu popełnienia wykroczenia. Jeśli w tym okresie postępowanie zostanie wszczęte, to karalność ustanie z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.
  • Funkcjonariusze mogą wystawić mandat w formie: mandatu kredytowanego, mandatu gotówkowego lub mandatu zaocznego. Mandat kredytowany należy opłacić w ciągu 7 dni od przyjęcia mandatu (pokwitowania). W tej sytuacji mandat przedawnia się z upływem lat 3 od momentu pokwitowania. Jeśli osoba obwiniona odmówi przyjęcia mandatu, odpowiedni organ ma rok na wystąpienie z wnioskiem o ukaranie do sądu.
  • Osoba, która przyjęła mandat, ma prawo złożyć odwołanie w terminie 7 dni od pokwitowania. Wniosek o uchylenie mandatu należy złożyć do sądu rejonowego właściwego miejscowo ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o skutki nieprzyjęcia mandatu

Po jakim czasie od wykroczenia mogę otrzymać mandat?
To, w jakim terminie możesz otrzymać mandat, zależy od rodzaju mandatu, jaki Ci przyznano. Większość tego typu kar powinna zostać wyznaczona w ciągu 60 dni od wykroczenia, chociaż w wypadku przekroczenia prędkości zarejestrowanego przez fotoradar czas na wystawienie mandatu jest dłuższy i wynosi 180 dni.
To, że mandat nie został wystawiony nie oznacza, że kierowcę na pewno ominie kara. Po tym czasie policja może skierować wniosek o ukaranie sprawcy do sądu.
Ile mam dni na zapłacenie mandatu?
Również to zależy od rodzaju mandatu, jaki otrzymałeś. Mandat gotówkowy musisz zapłacić funkcjonariuszowi na miejscu zdarzenia, mandat kredytowany powinieneś opłacić w ciągu 7 dni na wyznaczony numer konta bankowego, a na uiszczenie mandatu zaocznego masz 14 dni od jego otrzymania lub odbioru.
Kiedy mandat się uprawomocni, a kiedy przedawni?
Z jednej strony karalność wykroczenia kończy się z upływem roku od popełnienia go, ale jeśli zostało wszczęte postępowanie sądowe, wykroczenie może być ukarane w ciągu kolejnych dwóch lat. Z drugiej strony, jeżeli od daty uprawomocnienia minęły trzy lata, kara nie może zostać nałożona. Kierowcy powinni wiedzieć, że różne mandaty uprawomocniają się w różnych terminach. Mandat kredytowany jest prawomocny od momentu przyjęcia go przez kierowcę, a mandat zaoczny dopiero w chwili uiszczenia opłaty.
Oceń artykuł:
44,50
Loading...
zdjęcie autora
Autor artykułu: Agnieszka Kazimierczak

Od 2019 roku jest członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu, gdzie odbywa aplikację radcowską. Doświadczenie zawodowe zdobywała we wrocławskich kancelariach, pracując u boku profesjonalistów. Pomagała konsumentom w sporach z ubezpieczycielami. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się z czytelnikami mubi.pl.

Dołącz do dyskusji

1 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.


avatar autora komentarza
Co jeżeli nie przyjmę madnatu, to czy po przegranej sprawie w sądzie mandat zostaję nałożony z dniem wykroczenia czy datą zakończenia sprawy w sądzie?