Uprawnienia Straży Miejskiej – co wolno strażnikowi względem obywatela i kierowcy?

Straż Miejska nie cieszy się wśród obywateli, a zwłaszcza kierowców jeżdżących po polskich miastach zbyt dużą popularnością – delikatnie rzecz ujmując. Być może wynika to po części z nieznajomości przepisów, dlatego pora rozwiać wszelkie wątpliwości i odpowiedzieć sobie na proste pytanie: co właściwie może strażnik miejski?

uprawnienia straży miejskiej

Straż Miejska – podstawowe zadania

Straż Miejska działa na podstawie Ustawy o strażach gminnych, która określa tę jednostkę jako samorządową umundurowaną formację utworzoną do ochrony porządku publicznego. Oznacza to nie tylko, że głównym obowiązkiem strażników jest pilnowanie spokoju i porządku w społecznościach lokalnych, ale także, że podlegają oni lokalnym władzom, co automatycznie ogranicza ich uprawnienia względem centralnie sterowanej Policji.

Jest to o tyle ważne, że kompetencje tych dwóch organów często są ze sobą mylone, co prowadzi do nieporozumień na linii strażnik-obywatel. Warto zatem zapamiętać, że choć Straż Miejska tylko wspomaga pracę Policji, jej funkcjonariusze mogą posiadać szereg uprawnień, które przysługują również policjantom, choćby tych dotyczących nakładania mandatów karnych.

CZY WIESZ, ŻE …

Nie każdy strażnik miejski (gminny) ma prawo do wystawienia mandatu. Upoważnienie takie posiadają jedynie ci funkcjonariusze, którzy otrzymali je od komendanta Straży Miejskiej (Gminnej), który z kolei z może je dostać na imienny wniosek od właściwego wójta, burmistrza czy prezydenta miasta.

Zanim jednak przejdziemy do szczegółowego omówienia uprawnień strażników miejskich, warto wiedzieć, jakie są zadania Straży Miejskiej wymienione w przepisach (art. 11 ust. 1. Ustawy o strażach gminnych):

  • dbanie o spokój i porządek w miejscach publicznych;
  • w określonym zakresie czuwanie nad porządkiem i kontrolą ruchu drogowego oraz kontrolą publicznego transportu zbiorowego;
  • współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania zdrowia i życia obywateli oraz pomocy przy usuwaniu różnego rodzaju zagrożeń;
  • zabezpieczanie miejsce przestępstwa, katastrofy lub innego zdarzenia do czasu przybycia właściwych służb;
  • ochranianie obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej;
  • współdziałanie z organizatorami zgromadzeń i imprez publicznych w zakresie ochrony porządku;
  • doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca zamieszkania, jeśli zachodzi taka potrzeba;
  • informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń;
  • konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla gminy.

Co wolno strażnikowi miejskiemu?

Jak widać po powyższym wyliczeniu, zakres zadań strażnika miejskiego jest naprawdę szeroki. Czy równie duże są jego uprawnienia? Spójrzmy ponownie do przepisów, a konkretnie art. 12 ust. 1 Ustawy o strażach gminnych, zgodnie z którym strażnik miejski może:

  • udzielać pouczeń, tj. zwracać uwagę, ostrzegać, itp.
grafika
  • legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości w uzasadnionych przypadkach;
grafika
  • ująć osobę stwarzającą bezpośrednie zagrożenie i przekazać ją najbliższej jednostce policji;
grafika
  • dokonać kontroli osobistej lub przeszukać bagaż w razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego;
grafika
  • nałożyć grzywnę za określone wykroczenia;
grafika
  • usuwać pojazdy lub blokować ich koła w określonych przypadkach.
grafika

Oczywiście przy pełnieniu każdego z wymienionych zadań strażnik miejski ma obowiązek przestrzegać prawa i zachować bezstronność oraz życzliwość w kontaktach z obywatelami. Ponadto, przy dokonywaniu czynności jest zobowiązany do podania imienia i nazwiska, a na żądanie również do okazania legitymacji służbowej.

UWAGA!

Podczas wykonywania czynności służbowych strażnik miejski musi nosić umundurowanie, legitymację służbową, znak identyfikacyjny oraz emblemat gminny.

W przypadkach określonych w Ustawie o strażach gminnych oraz Ustawie o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, strażnik może użyć środków przymusu bezpośredniego. Zaliczają się o nich m.in. siła fizyczna, kajdanki lub pałka służbowa. Stosowanie broni palnej przez strażnika miejskiego jest ograniczone tylko do uprawnionych jednostek straży i sytuacji, w której zajdzie konieczność odparcia bezpośredniego zamachu na życie lub zdrowie, ważne obiekty czy konwój.

Mandat od strażnika miejskiego – za co można go dostać?

Zdecydowanie najczęstszymi przypadkami, w których dochodzi do kontaktu ze Strażą Miejską, są wystawiane przez jej funkcjonariuszy mandaty. Zakres sytuacji, w jakich strażnicy miejscy mogą użyć tego środka wobec obywateli, jest bardzo szeroki, ale też dokładnie określony prawnie (w Rozporządzeniu w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego).

Oczywiście nie będziemy wymieniać wszystkich tego rodzaju sytuacji – podamy jednak kilka szczególnie często spotykanych. Mandat od Straży Miejskiej można dostać m.in. za:

  • zakłócanie ciszy nocnej,
  • picie alkoholu w miejscach publicznych,
  • niszczenie mienia (np. malowanie graffiti na budynkach),
  • nieobyczajne zachowanie,
  • śmiecenie w miejscach publicznych,
  • łamanie zakazu palenia (np. w miejscach publicznych).
UWAGA!

Nawet jeśli strażnik miejski nie jest uprawniony do ukarania za dany czyn, może jego sprawcę ująć i przekazać w ręce policji.

Straż Miejska a kierowcy – jakie uprawnienia mają strażnicy na drogach?

Poza wspomnianymi sytuacjami, strażnicy miejscy kojarzą się z pewnością z faktem nakładania mandatów na kierowców. I rzeczywiście, duża część działalności Straży Miejskiej dotyczy właśnie osób zmotoryzowanych, a właściwie karania ich za określone wykroczenia. Jakie?

Katalog tychże wymienia Rozporządzenie, sięgając po określone przepisy Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z nimi, mandat od Straży Miejskiej można otrzymać m.in. za:

  • prowadzenie lub pozostawienie pojazdu bez wymaganego oświetlenia,
  • tamowanie lub utrudnianie ruchu na drodze publicznej,
  • niestosowanie się do znaku drogowego lub polecenia osoby kierującej ruchem,
  • prowadzenie pojazdu bez uprawnień lub dopuszczenie do prowadzenia pojazdu osobę bez uprawnień.

Wniosek z tego taki, że najczęstszą przyczyną wystawiania mandatów przez Straż Miejską jest niewłaściwe parkowanie, w razie którego strażnicy mają także prawo założyć blokadę lub zlecić odholowanie pojazdu. Warto natomiast pamiętać, że Straż Miejska nie ma prawa do nakładania mandatów z fotoradarów. Straciła je w 2016 roku w wyniku interwencji Najwyższej Izby Kontroli, która stwierdziła, że przenośne radary używane przez strażników, zamiast zwiększać bezpieczeństwo na drogach, służyły do szybkiego napełniania gminnych kas pieniędzmi od kierowców.

UWAGA!

Straż Miejska ma prawo karać także łamiących przepisy ruchu drogowego rowerzystów.

Uprawnienia Straży Miejskiej 2021 i 2023 – mandaty dla kierujących jednośladami

Uprawnienia Straży Miejskiej dotyczące kierowców nie wydają się może bardzo duże, ale warto je regularnie sprawdzać, ponieważ często pojawiają się wśród nich zmiany. Mowa tu o modyfikacjach, które weszły w życie 31 sierpnia 2021 roku i dotyczą coraz popularniejszych w Polsce urządzeń do transportu w mieście.

O co dokładnie chodzi? O przepis Kodeksu wykroczeń, który od niedawna dotyczy również funkcjonariuszy Straży Miejskiej.

Kto, kierując rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego albo poruszając się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch na chodniku lub drodze dla pieszych, nie porusza się z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego lub nie ustępuje pierwszeństwa pieszemu, podlega karze grzywny albo karze nagany.

Art. 86a Kodeksu wykroczeń

W teorii przepis wydaje się jasny, w praktyce rodzi jednak pewne problemy. Bo jak właściwie określić “prędkość zbliżoną do pieszego”? Konkretnych zapisów na ten temat brak, a zresztą nawet gdyby istniały, strażnicy miejscy i tak nie mogą korzystać z urządzeń służących do pomiaru prędkości, więc zatrzymań musieliby dokonywać “na oko”.

W efekcie nowe uprawnienia pozwolą skutecznie interweniować strażnikom praktycznie tylko w przypadkach drastycznego złamania przepisów, czyli narażania pieszych na niebezpieczeństwo przez kierujących hulajnogami lub innymi pojazdami. W pozostałych wypadkach, np. pozostawiania hulajnóg w niedozwolonych miejscach czy przewożenia na nich pasażerów, strażnicy będą tylko mogli pouczać na temat właściwych zachowań.

Kolejne zmiany dotyczące uprawnień dla Straży Miejskiej weszły w życie 20 października 2023 roku. Po wprowadzeniu  zmian strażnicy mogą nałożyć mandat za jazdę jednośladami po drogach dla pieszych i jazdę bez uprawnień. 

Ponadto Straż Miejska może także karać za niezłożenie w terminie deklaracji o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw oraz za brak numeru porządkowego na ścianie budynku lub ogrodzeniu posesji.

FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat uprawnień Straży Miejskiej

Czy Straż Miejska może karać kierowców?
Co zrobić w razie założenia blokady na koło lub odholowania pojazdu przez Straż Miejską?
Czy Straż Miejska może wystawić mandat z fotoradaru?
PODSUMOWANIE
  • Straż Miejska to podlegająca samorządom formacja służąca ochronie porządku publicznego.
  • Do głównych zadań Straży Miejskiej należy m.in. dbanie o spokój w miejscach publicznych, czuwanie nad porządkiem i kontrolą ruchu drogowego (w określonym zakresie) oraz doprowadzanie osób nietrzeźwych na izbę wytrzeźwień.
  • Uprawnienia strażników miejskich obejmują m.in. wystawianie mandatów karnych, udzielanie pouczeń czy legitymowanie osób.
  • Rodzaje wykroczeń, za jakie mandatami mogą karać strażnicy miejscy, określa rozporządzeniem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
  • Mandat od strażnika miejskiego można dostać m.in. za zakłócanie ciszy nocnej i niszczenie mienia.
  • Kierowcy mogą zostać ukarani przez Straż Miejską np. za niewłaściwe parkowanie lub jazdę bez uprawnień.
  • Nowe uprawnienie strażników miejskich obejmują m.in. karanie mandatami kierujących hulajnogami elektrycznymi.
Źródła:
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971230779/U/D19970779Lj.pdf
  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20032082026/O/D20032026.pdf
grafika
Autor artykułu: Mateusz Piesowicz

Ekspert i doradca w dziedzinie ubezpieczeń oraz autor ponad 100 poradników dotyczących polis komunikacyjnych i turystycznych. W swoich tekstach zwraca uwagę na trudne zagadnienia ubezpieczeniowe, aby przedstawiając je w zrozumiały sposób, ustrzec klienta przed niepotrzebnymi wydatkami i ułatwić mu dopasowanie rodzaju ochrony do indywidualnych potrzeb.

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

33 komentarze

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

avatar autora komentarza
SUPER CZYTELNA STRONA!! TO JEST TO!
avatar autora komentarza
CZY MOGA STRAZNICY MIE ZATRZYMAC MIE JADE NA ROWERZE PO CHODNIKU NIE MA ŚCIESZKI ? MOGA UKARAĆ MANDATEM NAWET ŻELI JESTEM NIEPEŁNOSPRAWNY RUCHOWO JESTEM PO PORAZENIU MOZGOWYM PO MPD JESTEM DOROSŁY JUŻ MA 31 LAT SKONCZNE JA MA JESTEM PEŁNOLETNI OBWATELEM POLSKI JA
Rowerem po chodniku można się poruszać, jeśli biegnie on obok drogi z dopuszczalną prędkością ponad 50 km/h i ma szerokość co najmniej 2 m, a obok nie znajduje się ścieżka rowerowa lub kontrapas. Poruszanie się po chodniku jest dopuszczalne również przy trudnych warunkach atmosferycznych (np. ulewa, silny wiatr, deszcz). W przypadku pozostałych wątpliwości najlepiej będzie skontaktować się z Wydziałem Ruchu Drogowego miejscowej Policji, gdzie powinien Pan uzyskać wszelkie informacje.
avatar autora komentarza
Podobno nie istnieje takie pojęcie, jak "cisza nocna". Zakłócanie spokoju dotyczy chyba każdej pory doby - czy tak ?
Pojęcie "ciszy nocnej" rzeczywiście nie funkcjonuje na poziomie prawa powszechnie obowiązującego w Polsce. Przedział godzinowy między 22:00 a 6:00 jest umowny, jednak może pojawiać się w przepisach porządkowych w prawie miejscowym i w takim kontekście użyto tego pojęcia w artykule. Zakłócanie spokoju dotyczy natomiast oczywiście każdej sytuacji bez względu na porę doby.
avatar autora komentarza
Mam pytanie czy Straż Miejska może ukarać za parkowanie na drodze leśnej należącej do Lasów Państwowych?
avatar autora komentarza
czy straż miejska może zatrzymać rowerzystę kierowce jadacego w ruchu drogowym mogą straznicy miejscy zatrzymać drodze miejskiej czy mogą użyć przymusu bezpośredniego stosunku osob niepełnosprawnych poniżej 13 roku życia osob mogą użyć przymusu bezpośredniego czyli siły fizycznej kajdanki mogą założyć na ręce osobie niepełnosprawnej dorosłej osobie skonczła 18 rok życia wygladjącom 18 rok życia ? żeli graża życiu lub zdrowiu sobie lub innym ludziom w otoczniu mają uprawnienia funcjonarusz sm
avatar autora komentarza
Czy strażnik miejski może zatrzymać pojazd w czasie jazdy, nawet gdy wjedzie się w zakaz i czy strażnik ma uprawnienia do kierowania ruchem i posługiwanie się tarczką tz.(LIZAK)
Strażnik miejski jest uprawniony do dawania poleceń i sygnałów na drodze.
avatar autora komentarza
czy straznicy miejscy mogą wejść do mieszkania ma pytanie mogą wejść mieszkania stuacji grożnia życia lub zdrowia lokatorów ma pytanie czy strażnicy miejscy mogą wejść do mieszkania jakich stuacjach mogą wejść strażnicy miejscy do mieszkania
avatar autora komentarza
Czu moze Straz brac do ronk moje osobiste dokumenty?
Tak, jeżeli chodzi o uzasadniony przypadek, w którym trzeba ustalić tożsamość danej osoby.
avatar autora komentarza
Dzień dobry Czy podczas interwencji SM ma obowiązek włączenie sygnałów świetlnych jeśli stoi w niedozwolonym miejscu?
avatar autora komentarza
CZY STRAZ MIEJSKA FUNCJONARUSZ STRAZ MIEJSKIEJ MOŻE ZATRZYMAĆ ROWERZYSTĘ W RUCHU DROGOWYM np. JAZDA PO ULICY CZY PO CHODNIKU MAJĄ PRAWO MIE UKARAĆ MANDTEM ZA JAZDĘ ROWERM PO CHODNIKU JEST ROWER TROJ KOŁOWY ROWER REHABLITACJNY JESTEM NIEPEŁNOSPRAWNY CZY STRAZNIK MIEJSKI MOŻE UKARAĆ MIE MADATEM ZA JAZDĘ PO CHODNIKU . MOGE ODMOWIĆ PRZYJECIA MANDATU OD FUNCJONARUSZ STRAŻ MIEJSKIEJ.
Tak, Straż Miejska może ukarać rowerzystę za jazdę po chodniku, jeżeli ten stwarza zagrożenie dla poruszających się po nim pieszych.
avatar autora komentarza
Witam, Czy Straż Miejska może wystawić mandat (grzywna + punkty karne) na podstawie materiału z monitoringu miejskiego? Chodzi o niedostosowanie się do znaku zakazu jazdy. dziękuję
Tak, Straż Miejska ma uprawnienia do kontroli ruchu drogowego na podstawie zapisów kamer monitoringu miejskiego wobec kierującego pojazdem niestosującego się do zakazu ruchu w obu kierunkach (określonego odpowiednim znakiem drogowym) oraz wobec uczestnika ruchu naruszającego przepisy o zatrzymaniu lub postoju pojazdów.
avatar autora komentarza
Czy straż miejska może ukarać kierowcę pod zakaz i jaka kwota i czy może też dać punkty
Strażnicy miejscy mogą ukarać kierowcę mandatem oraz punktami karnymi w przypadku złamania zakazu ruchu, zakazu postoju lub zakazu zatrzymywania się. Wysokość mandatu za nieprawidłowe parkowanie może wynieść od 100 zł do 1200 zł. Szczegółowe informacje znajdują się w artykule "Mandat za nieprawidłowe parkowanie. Jaka kara grozi?".
avatar autora komentarza
Dziś - 1.06.2023, ta sama lokalizacja, około 12:00, znowu " dzielni straźnicy "robią polowanie na parkujących w lesie kierowców, dyskusja jednego z nich, wiozącego chorą kobietę, skończyła się gazem po oczach, pobiciem (we 3ech) i skuciem w kajdanki. Zamiast rozwiązać problem brakującego parkingu, najlepiej od 3 lat, jest karać chorych ludzi, za fakt parkowania przy poradni. Brawo Miasto Nowa Sól... Straźnicy Miejscy zawsze dzielni i silnie wobec słabszych. Na pocieszenie za pierwszym podejściem, we 2ójkę "dostali wpierdziel... i Tylko to jest pozytywne..
avatar autora komentarza
jak nie masz pojęcia to nie zabieraj głosu, wojowniku kałkwiatury....
avatar autora komentarza
Czy zastosowanie środka oddziaływania wychowawczego w postaci pouczenia można stosować bez żadnych ograniczeń ,pomimo że do wykroczeń dochodzi wielokrotnie i sprawcą jest ta sama osoba ? Na dodatek trzy z wielu zawiadomień zostały podpisane jednego dnia,a komendant sm twierdzi,że ma takie prawo.
avatar autora komentarza
Czy strażnik miejski może ukarać tylko część kierowców źle zaparkowanych aut przy danej ulicy? Przykład: 10 aut stoi nielegalnie na chodniku. Strażnicy założyli blokady i nałożyli mandaty tylko 3. Czy zrobili to legalnie? Czy powinni ukarać wszystkich czy nikogo?
avatar autora komentarza
Ta instytucja powinna być zlikwidowana oni nie pilnują porządku oni polują na jeleni którym wlepiają mandaty w większości za roztargnienie i nigdy ich nie ma tam gdzie powinni być ...
avatar autora komentarza
Czy straznik miejski moze zakladac kartke z informacja za wycieraczke na szybie samochodu skoru samochod jest moja prywatna wlasnoscia ?
Tak, jest to powszechnie stosowana przez Straż Miejską praktyka.
avatar autora komentarza
czy strażnicy miejscy moga użyć przymusu bezpośredniego stosunku osoby niepełnosprawnej osoby dorosłej ? nie stosuje poleceń strażnik miejskiego my pytanie mogą domie użyć siły fizycznej funkcjonariusze straż miejskiej mogę skarżyć strażników miejskich ja osoba niepełnosprawna ? jestem porażeniu mózgowym dziecięcym
Tak, strażnicy miejscy mogą stosować środki przymusu bezpośredniego odpowiadające potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia podporządkowania się wydawanym poleceniom. W przypadku osób o widocznej niepełnosprawności mogą jednak stosować tylko siłę fizyczną w postaci chwytów obezwładniających.
avatar autora komentarza
Pierwsze słyszę, żeby straż zdejmowała blokadę za darmo!
Zdjęcie blokady oraz przyjazd strażników na miejsce zdarzenia są bezpłatne. Oczywiście mogą oni nałożyć mandat, który będzie już kosztował.
avatar autora komentarza
czy straż miejska może ukarać mandatem za przeklinanie miejscu publicznym moga strażnicy miejscy ukarać mandatem
Tak, na podstawie art. 141 Kodeksu wykroczeń. Kara za to wykroczenie może wynosić od 50 do 100 zł, a nawet do 500 zł, jeśli strażnik uzna zachowanie za zakłócanie spokoju i porządku.
avatar autora komentarza
Czy straz miejska moze ukarac mandatem wspołwlasciciela lokalu handlowo-uslugowego za zakrecenie wody ?

Chcesz wydawać mniej na ubezpieczenie OC/AC nawet o 50%? To proste!
Oblicz ceny w 3 minuty!

Porównaj ceny OC/AC