Zielona Stolica Europy – tytuł dla miasta ery eko. Na czym polega konkurs?

Komisja Europejska organizuje wydarzenie, w którym co roku wyłania miasto wyróżniające się na tle pozostałych pod kątem myślenia o ekologii. Jurorzy oceniają m.in. osiągnięty wzrost gospodarczy, poprawę jakości życia i poziom ochrony środowiska. Nagrodą jest tytuł przyznawany najbardziej przyjaznemu dla natury miastu, czyli Zielonej Stolicy Europy.

Albania - starożytne miasto

Konkurs na Zieloną Stolicę Europy – co to takiego?

Zielona Stolica Europy to tytuł nadawany metropoliom, które wykorzystują innowacyjne rozwiązania na drodze do zrównoważonego rozwoju. Uhonorowane w ten sposób miasta łączy zielona, czyli ekologiczna strategia rozwoju na najbliższe lata. Mają inspirować i motywować do osiągnięcia życia w zgodzie z naturą. Komisja Europejska patrzy na wszystkie działania, które sprawiają, że miejski organizm rozwija się z myślą o zachowaniu środowiska w jak najlepszej kondycji dla przyszłych pokoleń. Takie podejście ma zapewnić kolejnym generacjom warunki do wzrastania w kontakcie i zgodzie z naturą. Chodzi m.in. o podstawowe kwestie, takie jak:

  • dostęp do terenów zielonych (np. skwerów, parków miejskich, ogrodów botanicznych),
  • poprawa jakości powietrza,
  • zrównoważona gospodarka wodno-kanalizacyjna,
  • umiejętne zarządzanie odpadami,
  • odpowiedzialna konsumpcja.

Europejski Zielony Ład

Konkurs na Zieloną Stolicę Europy to jeden z projektów powstałych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, który stanowi zbiór inicjatyw Komisji Europejskiej zmierzających do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Umożliwić ma to transformacja europejskiej gospodarki i przejście od modelu tradycyjnego do nowoczesnego z zachowaniem jego konkurencyjności i oszczędnego sposobu dysponowania zasobami naturalnymi.

Główne założenia Europejskiego Zielonego Ładu:

  • zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych w 2050 r.,
  • oddzielenie wzrostu gospodarczego od zużywania zasobów,
  • solidarność klimatyczna – żaden z regionów europejskich ani jego mieszkaniec mają nie odstawać od reszty i być pozostawione same sobie.
CIEKAWOSTKA

Europejski Zielony Ład zakłada wsparcie w wyjściu z zapaści gospodarczej po pandemii COVID-19 w Europie. Budżet programu wynosi blisko 600 miliardów euro, które pochodzą z unijnego funduszu odbudowy Next Generation EU, a także z budżetu Unii Europejskiej na lata 2021–2027.

Plan zakłada proekologiczne zmiany unijnej polityki w dziedzinach, takich jak:

  • klimat,
  • energetyka,
  • transport,
  • emisyjność.
CIEKAWOSTKA

Wszystkie 27 państw członkowskich przyjęło Europejski Zielony Ład. Tym samym zadeklarowały się zrobić wszystko, co w ich możliwości, aby Europa stała się pierwszym kontynentem na świecie neutralnym dla klimatu. Aby osiągnąć ten cel, poszczególne kraje muszą ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu do poziomu zanotowanego 40 lat wcześniej, czyli w roku 1990.

Geneza konkursu na Zieloną Stolicę Europy

Pomysł stworzenia nagrody Zielonej Stolicy Europy zrodził się po spotkaniu w Tallinnie w maju 2008 r., do którego doszło z inicjatywy byłego burmistrza estońskiej stolicy Jüri Ratasa. Wówczas przedstawiciele 15 europejskich miast podjęli inicjatywę utworzenia i prowadzenia konkursu dla metropolii przyjaznych środowisku. Następnie pomysł poparło ponad 40 miast, w tym 21 unijnych stolic.

Mam nadzieję, że ta nagroda zachęci samorządy i władze lokalne do działań na rzecz poprawy warunków życia w europejskich miastach. Już teraz wiele miast jest bardzo zaangażowanych w ochronę środowiska. Ufam, że nagroda przekona kolejne do pójścia w ich ślady.

Stavros Dimas, komisarz UE ds. środowiska

Miasta-założyciele konkursu:

  • Tallinn (Estonia),
  • Tartu (Estonia),
  • Helsinki (Finlandia),
  • Kotka (Finlandia),
  • Berlin (Niemcy),
  • Kilonia (Niemcy),
  • Ryga (Łotwa),
  • Wilno (Litwa),
  • Warszawa (Polska),
  • Praga (Czechy),
  • Lublana (Słowenia),
  • Wiedeń (Austria),
  • Madryt (Hiszpania),
  • Dartford (Wielka Brytania),
  • Glasgow (Szkocja).
CIEKAWOSTKA

W konkursie o tytuł Zielonej Stolicy Europy mogą brać udział miasta z 27 państw członkowskich oraz z krajów kandydujących (Albania, Czarnogóra, Macedonia Północna, Mołdawia, Serbia, Turcja, Ukraina) i terenu państw wchodzących w skład Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Norwegia i Liechtenstein).

Zielona Stolica Europy – od kiedy przyznawany jest tytuł?

Konkurs na Zieloną Stolicę Europy organizowany jest od 2008 r., jednak sam tytuł nadawany jest nie w tym samym roku, tylko później. Zgłoszenie konkursowe wysyła się z kilkuletnim wyprzedzeniem – w 2008 r. kapituła przyjmowała kandydatury na lata 2010 i 2011.

Początkowo o tytuł mogły rywalizować tylko miasta liczące powyżej 200 tys. mieszkańców. Później zmieniono ten warunek w taki sposób, że aglomeracje zamieszkałe przez więcej niż 100 tys. osób brały udział w konkursie głównym, natomiast miejscowości z mniejszą liczbą mieszkańców mogły walczyć o inny tytuł – Europejskiego Zielonego Liścia.

Dotychczasowi zwycięzcy konkursu na Zieloną Stolicę Europy

Tytuł Zielonej Stolicy Europy powędrował już do 15 miast. W gronie laureatów znajdują się zarówno wielkie metropolie, jak i mniej znane miejscowości. Oprócz nobilitującego tytułu i dotacji na ekologiczne projekty, miasta te zasłynęły jako ambasadorowie ruchu zielonych miast na Starym Kontynencie. Sprawdź poniższą listę laureatów tytuł Zielonej Stolicy Europy w poszczególnych latach.

Zielone Stolice Europy:

  • 2010 – Sztokholm (Szwecja),
  • 2011 – Hamburg (Niemcy),
  • 2012 – Vitoria (Hiszpania),
  • 2013 – Nantes (Francja),
  • 2014 – Kopenhaga (Dania),
  • 2015 – Bristol (Wielka Brytania),
  • 2016 – Lublana (Słowenia),
  • 2017 – Essen (Niemcy),
  • 2018 – Nijmegen (Holandia),
  • 2019 – Oslo (Norwegia),
  • 2020 – Lizbona (Portugalia),
  • 2021 – Lahti (Finlandia),
  • 2022 – Grenoble (Francja),
  • 2023 – Tallin (Estonia),
  • 2024 – Walencja (Hiszpania).
CIEKAWOSTKA

Zgodnie z tradycją laureat jest gospodarzem wydarzenia, podczas którego ogłaszane są wyniki konkursu w kolejnych edycjach.

Czy miasta z Polski mogą starać się o tytuł Zielonej Stolicy Europy?

Zważając na dotychczasowe osiągnięcia, Polska ma szanse zajść daleko w konkursie. Kraków przed laty ubiegał się o tytuł Zielonej Stolicy Europy na rok 2024. Dawna stolica Polski znalazła się wśród 8 finalistów konkursu. Odpadła dopiero na przedostatnim etapie. W rywalizacji oprócz miasta Kraka brały udział metropolie, takie jak: włoskie Cagliari, Florencja i Prato, hiszpańskie Walencja i Murcia, słowackie Koszyce i bułgarska Sofia. Podczas ogłoszenia wyników w Grenoble w 2022, okazało się, że na końcowym etapie Walencja pokonała Cagliari, zdobywając tytuł.

Europejski Zielony Liść

Miasta, które nie są na tyle duże, aby startować w konkursie głównym o tytuł Zielonej Stolicy Europy, mogą ubiegać się o nagrodę poboczną. Europejski Zielony Liść przyznawany jest miejscowościom liczącym od 20 do 100 tys. mieszkańców.

Celem konkursu, tak jak w pierwotnym zamyśle, jest docenienie i nagłośnienie osiągnięć laureatów pod względem usprawniania ekozarządzania i korzyści dla środowiska. Zwycięska miejscowość otrzymuje dotacje na wsparcie prośrodowiskowej działalności w roku, w którym wygrała nagrodę. Przejrzyj listę miejscowości, które otrzymały ten tytuł w ubiegłych latach. Od 2018 roku nagroda trafia ex aequo do dwóch różnych miast.

Europejski Zielony Liść otrzymały dotychczas:

  • 2015 – Mollet del Vallès (Hiszpania),
  • 2016 – Torres Vedras (Portugalia),
  • 2017 – Galway (Irlandia),
  • 2018 – Leuven (Belgia) i Växjö (Szwecja),
  • 2019 – Cornellà de Llobregat (Hiszpania) i Horst aan de Maas (Holandia),
  • 2020 – Limerick (Irlandia) i Mechelen (Belgia),
  • 2021 – Gabrovo (Bułgaria) i Lappeenranta (Finlandia),
  • 2022 – Valongo (Portugalia) i Winterswijk (Holandia).

Zasady konkursu o tytuł zielonego miasta Europy

Już samo zakwalifikowanie się do jednego z europejskich eko-konkursów jest dla danego miasta wyróżnieniem. Proces selekcji jest dość rygorystyczny. Władze miast ubiegających się o tytuł muszą przedstawić obszerną dokumentację dotychczasowych działań podjętych w celu ochrony środowiska naturalnego. W trakcie wnikliwej oceny weryfikowane są także plany przyszłych zmian w tym kierunku.

Co muszą zrobić kandydaci do tytułu eko-miasta?

Kandydaci muszą dostarczyć wiele danych, statystyk i zestawień dotyczących sytuacji w 12 różnych obszarach związanych z ochroną środowiska. Na podstawie ocen uzyskanych w tych kategoriach wyłaniani są zwycięzcy.

12 obszarów ocenianych w konkursie:

  1. Lokalny wkład na rzecz zapobiegania globalnej zmianie klimatu.
  2. Zarządzania transportem miejskim.
  3. Tereny zieleni miejskiej.
  4. Zwalczanie hałasu.
  5. Wytwarzanie odpadów i zarządzania nimi.
  6. Ochrona przyrody i różnorodności biologicznej.
  7. Jakość powietrza.
  8. Zużycie wody.
  9. Oczyszczanie ścieków.
  10. Eko-innowacje i trwałe zatrudnienie.
  11. Zarządzanie środowiskiem na poziomie władz lokalnych.
  12. Sprawność energetyczna.

Skład konkursowego jury jest międzynarodowy. Zasiadają w nim eksperci w poszczególnych dziedzinach ochrony środowiska. Są to przedstawiciele unijnych instytucji i organizacji pozarządowych odpowiedzialnych za niniejsze kwestie.

Jury składa się z przedstawicieli organizacji, takich jak:

  • Komisja Europejska,
  • Europejska Agencja Ochrony Środowiska,
  • Europejski Komitet Regionów,
  • inicjatywy:
    • Samorządy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (ICLEI – Local Governments for Sustainability),
    • Europejska Federacja Transportu i Środowiska (T&E),
    • Związek Stolic Unii Europejskiej.

Zgłoszenie miast do obu konkursów odbywa się online. Wystarczy, że uprawnione do tego podmioty miejskie wypełnią formularz i złożą wniosek przez internet.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o tytuł Zielonej Stolicy Europy

Czy trudno jest zdobyć tytuł zielonego miasta?
O co chodzi w konkursie na Zieloną Stolicę Europy?
Czy Kraków to Zielona Stolica Europy?
PODSUMOWANIE
  • Tytuł Zielonej Stolicy Europy to jeden z elementów nagrody w konkursie na najbardziej ekologicznie nastawione miasto na Starym Kontynencie. Wiąże się również z funduszami pozwalającymi na realizację projektów prośrodowiskowych i organizacją następnej gali ogłoszenia wyników.
  • Konkurs związany jest z Europejskim Zielonym Ładem, którego głównym celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.
  • Miasta, które starają się o tytuł Zielonej Stolicy Europy, muszą wykazać, że mają ambicje i długofalowe plany dające realne korzyści mieszkańcom, planecie i gospodarce.
  • Oprócz konkursu na Zieloną Stolicę Europy i Europejski Zielony Liść, Komisja Europejska organizuje również rywalizację o inne tytuły. Otrzymały je także miasta w Polsce: Europejska Stolica Kultury (Wrocław, 2016 r.) i Europejska Stolicy Młodzieży (Lublin, 2023 r.).
Rafał Gliński Mubi
Autor artykułu: Rafal Glinski

Redaktor z 5-letnim stażem pracy w mediach. Jest autorem kilkuset publikacji o charakterze informacyjnym i publicystycznym. W swoich tekstach na Mubi stara się wyjaśnić wszystkie zawiłości świata ubezpieczeń. Jako czynny użytkownik dróg opisuje realia drogowe kierowców. 

Wystaw ocenę

Dołącz do dyskusji

0 komentarzy

avatar autora komentarza

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub informacje niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Skomentuj jako pierwszy!
grafika
grafika

Chcesz czuć się bezpiecznie w podróży za niewielkie pieniądze?
Nie przepłacaj! Kup ubezpieczenie turystyczne od 22 zł na tygodniowy wyjazd!