Pierwsza pomoc na drodze- czy za nieudzielenie pomocy grożą konsekwencje prawne?

Jesteś świadkiem wypadku drogowego. Widzisz ofiary, jednak nie wiesz jak im pomóc, nie znasz procedury udzielania pierwszej pomocy. Co zrobić w takim przypadku? Jak należy zareagować będąc świadkiem wypadku drogowego? W poniższym artykule wyjaśniamy jak kształtuje się prawnie obowiązek udzielenia pierwszej pomocy i jakie konsekwencje wiążą się z niewypełnieniem tego obowiązku.

Obowiązek udzielenia pierwszej pomocy – kogo dotyczy?

Niemal każdy z nas miał do czynienia z procedurą udzielania pierwszej pomocy – w szkole, przy okazji różnych kursów, czy chociażby w pracy podczas szkolenia BHP. Pomimo tego, że większość z nas przeszła takiego szkolenie, teoria może okazać się niewystarczająca w praktyce. Wiele osób obawia się, że nie będzie w stanie udzielić pierwszej pomocy, w sytuacji gdy faktycznie dojdzie do takiej konieczności. Teoria to jedno, praktyka wygląda jednak zupełnie inaczej. Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji zagrożenia życiu lub zdrowia poszkodowanego, dochodzi dodatkowo stres. Z drugiej strony niejednokrotnie słyszy się, że każdy z nas ma obowiązek udzielić pierwszej pomocy, a niezastosowanie się do niego może wiązać się nawet z karą więzienia. Jak więc należy postąpić gdy jest się świadkiem wypadku drogowego, jednak procedura pierwszej pomocy nie jest nam znana? Problem ten poruszam w poniższym artykule.

Przede wszystkim należy zacząć od regulacji prawnych, narzucających obowiązek udzielenia pierwszej pomocy. Kodeks Karny przewiduje karę do 3 lat pozbawienia wolności za nieudzielenie pomocy, wynika to z regulacji art. 162 Kodeksu Karnego, który stanowi:

§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.

Cytowany przepis odnosi się do każdej sytuacji, w której osoba znajduje się w położeniu zagrażającym jej życiu lub zdrowiu – nie tylko do ofiar wypadków drogowych. Niemniej na potrzeby artykułu skupię się na kwestii udzielenia pomocy w związku z wypadkiem komunikacyjnym. Jak wskazuje wyżej wskazany przepis, każdy z nas ma obowiązek udzielenia pomocy, jeśli widzi sytuację zagrażającą życiu lub zdrowiu drugiego człowieka. Omawiana regulacja nie zawęża kręgu osób, których dotyczy obowiązek. Zatem widząc wypadek drogowy, nie możesz przejść obok niego obojętnie, nawet jeśli w nim nie uczestniczyłeś.

Przepisy dotyczące obowiązku udzielenia pierwszej pomocy, znajdziesz również w ustawie Prawo o Ruchu Drogowym. Zgodnie z art. 44 ust. 2 pkt 1 Kodeksu Drogowego, osoba kierująca pojazdem razie uczestnictwa w wypadku drogowym jest zobowiązana:

  • udzielić niezbędnej pomocy ofiarom wypadku lub rannym
  • wezwać policję i zespół ratownictwa medycznego

Dodać należy, że art. 44 ust. 3 Kodeksu Drogowego rozciąga powyższy obowiązek na wszystkich uczestników zdarzenia.

Nieudzielenie pierwszej pomocy ofierze wypadku drogowego, a konsekwencje prawne.

Gdy osoba poszkodowana w wypadku drogowym walczy o życie, każda sekunda się liczy, dlatego szybka reakcja jest niezwykle ważna. Osoba, która nie udzieli pomocy poszkodowanemu znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Co istotne warunkiem odpowiedzialności karnej na podstawie art. 162 kk nie jest zaistnienie jakiegokolwiek skutku, a w szczególności wymienionych w tym przepisie: utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu człowieka. Oznacza to, że jeśli świadek zdarzenia przejdzie obojętnie obok osoby poszkodowanej i nie udzieli jej pomocy, to narażony będzie na odpowiedzialność karną z art. 162 kk nawet jeśli finalnie nie dojdzie do śmierci poszkodowanego, ani ciężkiego uszczerbku na zdrowiu tej osoby. Warunkiem odpowiedzialności jest świadomość sprawcy- świadomość tego, że inna osoba znajduje się w położeniu, które zagraża jej życiu lub zdrowiu i nieudzieleniu pomimo tej świadomości pomocy.

Kiedy świadek wypadku drogowego jest zwolniony z obowiązku udzielenia pierwszej pomocy?

Zgodnie z cytowanym wcześniej art. 162 § 1 kk:

Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 

Z powyższego wynika, że obowiązek udzielenia pomocy nie będzie odnosił się do osób, które same musiałyby narazić się na niebezpieczeństwo. Oznacza to, że osoba dla której udzielenie pomocy również wiązałoby się z niebezpieczeństwem utraty życia lub doznania ciężkiego uszczerbku, będzie zwolniona z odpowiedzialności karnej.

Po drugie, zgodnie z art. 162 § 2 kk:

Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.

Oznacza to, że jeśli na miejscu zdarzenia pojawiła się już służba ratownicza, to świadek jest zwolniony z obowiązku udzielenia pomocy. Przepis dodatkowo podkreśla, że przestępstwa nie popełni osoba, która nie była w stanie udzielić pomocy, ponieważ wiązała się ona z koniecznością poddania poszkodowanego zabiegowi lekarskiemu.

Co grozi za nieumiejętne udzielenie pierwszej pomocy

Wiele osób obawia się, że ze względu na brak odpowiednich umiejętności, nie będzie w stanie udzielić poprawnie pierwszej pomocy, a co gorsza że podjęte działania pogorszą stan poszkodowanego. Należy w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca nie wymaga od obywateli wiedzy lekarskiej czy zaawansowanych umiejętności ratowniczych. Jeśli jesteś świadkiem wypadku i widzisz osobę poszkodowaną, niezwłocznie powiadom odpowiednie służby. Postaraj się określić stan poszkodowanego, tak aby dyspozytor uzyskał już podczas samej rozmowy jak najwięcej informacji. Kontaktując się z pogotowiem, możesz liczyć na to, że otrzymasz niezbędne wskazówki, jeśli będzie taka konieczność. Niemniej trzeba podkreślić, że w odniesieniu do obowiązku udzielenia pomocy osobie znajdującej się w położeniu zagrażającym jej życiu lub zdrowiu, najważniejsza jest postawa osoby, która widzi zagrożenie. Tak jak wspomniano wyżej, warunkiem odpowiedzialności karnej nie jest skutek zaniechania, a świadomość zagrożenia i nieudzielenie pomocy pomimo tej świadomości. Tak samo to działa w drugą stronę – jeśli podejmiesz wszelkie właściwe kroki, a mimo to osoby poszkodowanej nie uda się uratować, nie można Ci zarzucić, że nie udzieliłeś pomocy. Ważne jest aby osoba widząca zagrożenie zareagowała, zatem istotna jest postawa takiej osoby, a nie to jaki skutek odniosły jej działania.

Obowiązki uczestnika wypadku drogowego

Omawiany art. 162 kk odnosi się do sytuacji gdy poszkodowany narażony jest na ciężki uszczerbek na zdrowiu lub utratę życia. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z Kodeksem Drogowym (art. 44) kierujący oraz inne osoby uczestniczące w wypadku mają obowiązek udzielenia poszkodowanym niezbędnej pomocy oraz wezwania pogotowia. Oznacza to, że nawet jeśli poszkodowany kontaktuje i nie jest narażony na ciężki uszczerbek na zdrowiu, uczestnicy wypadku i tak są zobowiązani udzielić niezbędnej pomocy. Nieudzielenie pomocy stanowi wykroczenie, zgodnie z art. 93 Kodeksu Wykroczeń osoba prowadząca samochód, uczestnicząca w wypadku drogowym podlega karze aresztu lub grzywny, jeśli nie udzieli niezwłocznej pomocy ofiarom wypadku. Ponadto wobec takiej osoby orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów.

Jak zatem należy zachować się, jeśli dojdzie do wypadku drogowego? Przede wszystkim trzeba wezwać odpowiednie służby (policję i pogotowie), jeśli wiąże się to z koniecznością oddalenia z miejsca wypadku, należy niezwłocznie powrócić na to miejsce po złożeniu zawiadomienia. Dodatkowo nie można podejmować żadnych czynności, które mogłyby ustalić przebieg wypadku.

PODSUMOWANIE
  • Jeśli jesteś świadkiem wypadku drogowego, nie możesz przejść obok niego obojętnie.
  • Każdy ma obowiązek udzielić pomocy osobie, która znajduje się w położeniu narażającym ją na utratę życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu. Za nieudzielenie pomocy grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
  • Osoba widząca zagrożenie, jest zwolniona z obowiązku udzielenia pomocy, jeśli wiązałoby się to zagrożeniem jej życia lub narażałoby na ciężki uszczerbek. Z obowiązku zwalnia Cię również pojawienie się służb ratowniczych na miejscu wypadku.
  • Bez względu na to, jak duże jest zagrożenie, każdy uczestnik wypadku (zarówno kierowca, jak i pasażer) ma obowiązek udzielić niezbędnej pomocy osobie poszkodowanej w wypadku.
  • Nie obawiaj się pomóc, Twoja szybka reakcja może mieć olbrzymie znaczenie. Samo wezwanie pogotowia jest uznawane za pomoc.
Oceń artykuł:

Loading...
zdjęcie autora
Autor artykułu: Agnieszka Kazimierczak

W 2014 roku ukończyła kierunek Europeistyka na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. W międzyczasie rozpoczęła studia na kierunku prawo, na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, które ukończyła w 2018 roku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *