Czy za słup energetyczny na działce można otrzymać odszkodowanie?

Słup energetyczny na działce – co teraz?

Słupy energetyczne stojące na prywatnych ziemiach to na tyle powszechny widok, że wielu nie zwraca na niego uwagi, przynajmniej dopóki sprawa nie zaczyna ich bezpośrednio dotyczyć. Gdy jednak jesteś właścicielem takiego terenu, przymierzasz się do jego zakupu lub otrzymałeś go w spadku albo w wyniku darowizny, przebiegające przez niego linie wysokiego napięcia z pewnością Cię zainteresują. I tu może pojawić się problem.

Często zdarza się bowiem, że właściciel nieruchomości nie wie nic o znajdującym się tam słupie energetycznym, ani nie posiada na ten temat żadnych dokumentów. Tego rodzaju obiekty nieraz mają nawet po kilkadziesiąt lat, a dotarcie do źródeł ich pochodzenia ma kluczowe znaczenie przy możliwościach dalszego działania właściciela gruntu.

Co zatem powinien zrobić właściciel terenu, na którym znajduje się słup energetyczny? Przede wszystkim trzeba ustalić jego stan prawny, co pozwoli na podjęcie dalszych kroków. Mogą do nich należeć:

• wypłata odszkodowania za korzystanie z działki bez umowy,
• ustanowienie służebności przesyłu,
• żądanie usunięcia słupów.

W tym artykule przyjrzymy się pokrótce różnym opcjom i sytuacjom, sprawdzając, w jakich okolicznościach i na co dokładnie będzie mógł liczyć właściciel nieruchomości w związku ze znajdującym się na niej słupem energetycznym.

Służebność przesyłu a słup na działce – o co chodzi?

Z obecnością słupów energetycznych na prywatnych terenach nieodzownie wiąże się pojęcie tzw. służebności przesyłu. Co to takiego? Zajrzyjmy do poświęconych temu tematowi przepisów Rozdziału III w Dziale IV Kodeksu cywilnego (art. 305¹ – 305⁴).

Zgodnie z powyższym, służebność przesyłu to jedno z ograniczonych praw rzeczowych, które umożliwia przedsiębiorcom zajmującym się doprowadzaniem płynów, pary, gazu czy energii elektrycznej korzystanie z prywatnych gruntów w celu postawienia na nich służących temu urządzeń. Innymi słowy, służebność przesyłu ogranicza prawo właściciela terenu do pełnego nim dysponowania w zakresie utrzymania infrastruktury (np. słupów energetycznych lub rur wodociągowych).

O ile zatem słup energetyczny na działce może znajdować się tam zgodnie z prawem, kluczowe znaczenie ma ustalenie formalnej legalności służebności przesyłu. W tym celu trzeba zajrzeć do księgi wieczystej danej nieruchomości, gdzie w III dziale znajdują się informacje o obciążeniu ograniczonymi prawami rzeczowymi.

To właśnie od nich należy zacząć, bo jeśli na nieruchomości jest ustanowiona służebność przesyłu, właścicielowi gruntu nie będzie się należeć odszkodowanie za postawiony tam słup energetyczny. Co innego, gdy w księdze wieczystej nie znajdziesz takiej informacji – to może Ci otworzyć drogę do ustanowienia odpłatnej służebności lub uzyskania rekompensaty finansowej za bezumowne korzystanie z Twojego gruntu.

Odszkodowanie za słup na działce – czy masz do tego prawo?

Prawo do uzyskania odszkodowania za słup energetyczny na prywatnej działce pojawia się wtedy, gdy właściciel gruntu dowiedzie, że przedsiębiorca postawił słup nielegalnie. Trzeba jednak pamiętać, że tytuł prawny do takiego działania można uzyskać nie tylko na podstawie ustanowienia służebności przesyłu. Może on wynikać również np. z decyzji administracyjnej uprawnionego organu.

Dlatego przed podjęciem kolejnych kroków, należy zawsze zwrócić się do przedsiębiorcy z wnioskiem o udostępnienie dokumentu dającego mu prawo do korzystania z gruntu. Dopiero bezumowne korzystanie z prywatnej nieruchomości rodzi podstawy do ubiegania się przez jej właściciela o odszkodowanie. W innym wypadku, gdy np. służebność została ustanowiona przez poprzedniego właściciela gruntu lub prawo wynika z decyzji odpowiedniego organu, uzyskanie rekompensaty będzie praktycznie niemożliwe.

Możesz starać się o odszkodowanie za słup energetyczny na działce, jeśli:

• postawiono go bez Twojej zgody,
• w księdze wieczystej nie ma ustanowionej służebności przesyłu,
• w sprawie nie została wydana żadna decyzja administracyjna,
• nie doszło do zasiedzenia służebności przesyłu,
• słup ogranicza możliwość korzystania z działki lub jej zabudowy.

Odszkodowanie za słup na działce – jak się o nie ubiegać?

Gdy już zyskasz pewność, że słup energetyczny na Twojej działce znajduje się tam bezprawnie, co do zasady będzie Ci przysługiwać odszkodowanie. Niestety, uzyskanie takiej wiedzy to ta łatwiejsza część całego procesu. Samo ubieganie się o rekompensatę jest znacznie bardziej skomplikowane i może ciągnąć się nawet latami. Z czym będzie się wiązać?

1. W pierwszej kolejności spróbuj rozwiązać sprawę polubownie. Zwróć się do przedsiębiorcy z żądaniem zapłaty odszkodowania, ale miej przy tym świadomość, że najprawdopodobniej otrzymasz odpowiedź negatywną.
2. Kolejnym krokiem powinny być próby negocjacji z przedsiębiorcą. Ten może Ci zaproponować wypłatę jednorazowego wynagrodzenia, na co nie musisz się godzić, zwłaszcza jeśli oferta będzie niska. Zaproponuj w zamian ustanowienie służebności przesyłu, najlepiej powołując się na przygotowane wcześniej dokumenty.
3. Brak porozumienia z przedsiębiorcą oznacza, że konieczne będzie wejście na drogę sądową. Właściciel nieruchomości może wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu i przyznanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego gruntu. Do pozwu należy dołączyć dowody potwierdzające postawienie słupa bez zgody, a także wyceny czy opinie biegłych. Sąd może również powołać własnego biegłego, który określi wysokość zadośćuczynienia.

Odszkodowanie za słup na działce – jaka kwota się należy?

Wysokość odszkodowania za bezumowne postawienie słupa energetycznego na prywatnej działce jest ustalana przez biegłego rzeczoznawcę na podstawie szeregu czynników. Co ma na nią wpływ?

• Stawka czynszu dzierżawy, jaką uzyskałby właściciel gruntu za zajęty teren (nie mają znaczenia ceny sprzedaży gruntu). Co istotne, pod uwagę brana jest tylko ta część terenu, na której stoi słup, oraz obszar, nad którym przechodzą linie wysokiego napięcia i pas gruntu po obu ich stronach (im wyższe napięcie w linii, tym szerszy pas ochrony). Ewentualnie wliczona może być jeszcze droga prowadząca do słupa używana w celu konserwacji urządzeń.
• Rodzaj gruntu. Kwota odszkodowania będzie wyższa w przypadku działek budowlanych, a niższa przy działkach rolnych.
• Spadek wartości nieruchomości. Jeśli słup i linie wysokiego napięcia przebiegające nad działką obniżają jej atrakcyjność w sprzedaży lub utrudniają możliwość budowy domu.
• Obniżenie komfortu. Słup i linie wysokiego napięcia mogą przyczyniać się do uciążliwości w korzystaniu z gruntu np. poprzez generowanie hałasu czy pola elektromagnetycznego, do tego wpływają na względy estetyczne.

Usunięcie słupa energetycznego z działki – czy to możliwe?

Jak widać, choć procedura ubiegania się o odszkodowanie za słup energetyczny na działce jest dość uciążliwa i zwykle czasochłonna, ostatecznie może okazać się opłacalna. A co jeśli mimo tego nie chcesz jej przechodzić, za to zależy Ci na usunięciu słupa ze swojego terenu? Dochodzenie swoich praw w tym zakresie jest możliwe, ale również wymaga trzymania się określonej procedury.

1. Przede wszystkim musisz oczywiście sprawdzić, czy słup został postawiony na Twoim gruncie bezprawnie. Proces jest taki sam, jak w przypadku ubiegania się o odszkodowanie, zatem trzeba zajrzeć do księgi wieczystej w poszukiwaniu służebności przesyłu, a także sprawdzić, czy przedsiębiorca nie działał na innej podstawie.
2. Jeśli nie ma żadnej umowy, możesz żądać usunięcia słupa energetycznego z działki. Najpierw należy się zwrócić z takim żądaniem do operatora linii wysokiego napięcia, a jeśli ten odmówi, konieczne będzie wejście na drogę sądową.
3. Inną możliwością jest wnioskowanie o przebudowę infrastruktury w taki sposób, by np. było możliwe poprowadzenie kabli pod ziemią lub przesunięcie linii poza granicę Twojej działki.

O ile więc w teorii usunięcie słupa energetycznego z prywatnej działki jest możliwe, o tyle w praktyce trzeba się zastanowić, czy będzie Ci się to opłacać. Procedura jest długa i uciążliwa, może wiązać się z trudnymi negocjacjami i na pewno będzie wymagać pomocy specjalistów. Wszystko to wpłynie oczywiście na koszty, dlatego warto przeanalizować, czy nie lepiej będzie starać się o odszkodowanie i wynagrodzenie w tytułu służebności przesyłu, zwłaszcza jeśli obecność słupa na terenie działki nie jest szczególnie uciążliwa.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o słupy energetyczne na działce