Wymeldowanie lokatora przez właściciela – czy to możliwe?

Meldunek w polskim prawie – czy jest obowiązkowy?

Choć pojęcie „obowiązku meldunkowego” może brzmieć jak coś z poprzedniej epoki, to wbrew pozorom wcale tym nie jest. Wręcz przeciwnie, bo wystarczy zajrzeć do przepisów ustawy o ewidencji ludności, żeby zobaczyć, że w Polsce nadal obowiązkowe jest zarówno zameldowanie się w miejscu stałego lub czasowego pobytu, jak i wymeldowanie z niego, a nawet zgłoszenie wyjazdu i powrotu do kraju z zagranicy (dotyczy wyjazdów na stałe lub dłuższych niż 6 miesięcy).

Obowiązek meldunkowy, który dotyczy zarówno obywateli polskich, jak i cudzoziemców mieszkających w Polsce (art. 40 ustawy), jest zatem nadal obowiązujący, choć ma on charakter jedynie administracyjny. Oznacza to, że meldunek jest formalnym potwierdzeniem adresu (miasto/miejscowość, ulica, numer domu i lokalu), pod którym przebywa dana osoba, ale nie nadaje jej żadnych praw w związku z zamieszkaniem.

Wyłącznie ewidencyjna funkcja meldunku, a także brak kar za jego niedopełnienie sprawiają, że mimo obowiązujących przepisów, w praktyce wiele osób go nie przestrzega. A choć ostatnio mówiło się o przywróceniu sankcji w tym zakresie, póki co się na to nie zanosi. Warto jednak przypomnieć, czym dokładnie meldunek jest, a także kiedy i jak dopełnić tego obowiązku.

Jakie są rodzaje meldunku?

Ustawa o ewidencji ludności wspomina w art. 25 o dwóch rodzajach meldunku. Czym się one różnią?

1. Zameldowanie na pobyt stały oznacza „zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania”.
2. Zameldowanie na pobyt czasowy oznacza „przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem”.

Decydującą kwestią dla rozróżnienia rodzaju pobytu i meldunku jest zamiar danej osoby. Zamieszkanie w określonym miejscu na stałe i traktowanie go jako domu sprawia, że należy się tam zameldować na pobyt stały. Z kolei przebywanie w innym miejscu tymczasowo (ale dłużej niż przez 3 miesiące) z zamiarem jego opuszczenia po jakimś czasie, rodzi obowiązek zameldowania na pobyt czasowy. W teorii powinni go zatem przestrzegać m.in. studenci czy delegowani pracownicy.

Kiedy trzeba się zameldować i wymeldować?

Obowiązku zameldowania w stałym lub czasowym miejscu pobytu należy dokonać w ciągu 30 dni od przybycia do tego miejsca. Wymeldowanie powinno być z kolei dokonane najpóźniej w dniu wyprowadzki z miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy (jeśli wyprowadzasz się wcześniej, niż przewidywał deklarowany czas pobytu, w przeciwnym razie nie trzeba się wymeldowywać). Wymeldować można się także przy okazji zameldowania w nowym miejscu.

Co istotne, obowiązku zameldowania należy dopełnić osobiście, a w imieniu niepełnoletnich dzieci mogą to zrobić ich rodzice lub opiekunowie. W przypadku wymeldowania wniosek w tej sprawie może natomiast złożyć również właściciel lokalu, w którym zameldowani są lokatorzy – odbywa się to jednak na ściśle określonych zasadach, o których będzie mowa w dalszej części artykułu.

Zameldowanie i wymeldowanie – jak to załatwić?

Skoro już wiesz, kiedy trzeba się zameldować i wymeldować, a także, że jest to obowiązkowe, pojawia się pytanie – jak to zrobić? Na szczęście dziś nie stanowi to żadnego problemu, bo choć nadal można oczywiście osobiście udać się do urzędu gminy, w której mieszkasz, żeby złożyć tam papierowy wniosek, o wiele łatwiej i szybciej będzie załatwić formalności przez internet. Poniżej przedstawiamy pokrótce, jak można się zameldować i wymeldować online.

Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy online

Zameldowanie się online jest możliwe przez stronę: www.gov.pl/web/gov/zamelduj-sie-na-pobyt-staly-lub-czasowy-dluzszy-niz-3-miesiace. Bez udziału urzędnika w danym lokalu może się zameldować osobiście lub przez pełnomocnika każdy, kto jest jego właścicielem, ma do niego inny tytuł prawny (np. umowę najmu) lub widnieje w księdze wieczystej lokalu. Do meldunku będą potrzebne:

• profil zaufany lub e-dowód (jeśli masz w nim certyfikat podpisu osobistego),
• numer księgi wieczystej lokalu (jeśli jesteś właścicielem lub masz inny tytuł prawny do mieszkania),
• dokument potwierdzający prawo do lokalu (np. umowę najmu, orzeczenie sądu itp.),
• oświadczenie właściciela potwierdzające Twoje prawo do pobytu w lokalu (jeśli nie jesteś właścicielem i nie masz innego tytułu prawnego do mieszkania).

Jeśli dane wpisane w formularzu będą zgodne z księgą wieczystą, zostaniesz zameldowany automatycznie. W przeciwnym razie musisz dołączyć odpowiednie dokumenty (np. umowę najmu), a urzędnik zamelduje Cię po otrzymaniu zgłoszenia.

Usługa jest bezpłatna, za wyjątkiem ustanowienia pełnomocnictwa (17 zł) i wydania zaświadczenia o pobycie czasowym w razie braku automatycznego meldunku (17 zł).

Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego online

Wymeldowanie online przebiega analogicznie do zameldowania. Zrobisz to na stronie: www.gov.pl/web/gov/wymelduj-sie-z-pobytu-stalego za pomocą profilu zaufanego lub e-dowodu. Pamiętaj, że po wymeldowaniu się nie otrzymasz zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, a jedynie informację o wymeldowaniu od razu po podpisaniu i wysłaniu formularza.

W ten sam sposób możesz również wymeldować się z miejsca pobytu czasowego, jeśli opuszczasz je wcześniej, niż planowałeś. Zrobisz to na stronie: www.gov.pl/web/gov/wymelduj-sie-z-pobytu-czasowego. Obydwie usługi są bezpłatne.

Wymeldowanie przez osobę trzecią – czy to zgodne z prawem?

Przejdźmy teraz do nieco bardziej skomplikowanej sytuacji, o której wspomnieliśmy już wcześniej, czyli wymeldowaniu przez osobę trzecią. Do takich okoliczności dochodzi najczęściej w przypadku zakończonej umowy najmu, gdy lokator, który wcześniej zameldował się w mieszkaniu na pobyt stały lub czasowy, nie dopełnił formalności i nie wymeldował się stamtąd po jego opuszczeniu. Co robić w takiej sytuacji?

Najprostszym rozwiązaniem będzie po prostu skontaktować się z byłym najemcą i poprosić go o wymeldowanie. Gdyby jednak zdarzyło się, że taka osoba z jakiegoś powodu odmówi, prawo będzie stać po stronie właściciela lokalu, który może samodzielnie złożyć wniosek o wymeldowanie lokatora nawet bez jego zgody. Mówi o tym cytowana już ustawa o ewidencji ludności.

Jak więc widać, właściciel mieszkania (lub inna osoba dysponująca do niego tytułem prawnym) ma narzędzia, aby wymeldować byłego lokatora, który nie przebywa już w należącym do niego lokum. Niestety, załatwienie takiej sprawy w sposób niepolubowny będzie dość czasochłonne, bo urząd będzie musiał ustalić, czy dana osoba rzeczywiście dobrowolnie i ostatecznie opuściła dane miejsce, a nie zrobiła tego np. tylko czasowo. W tym celu organ może m.in.:

• wysłuchać obydwu stron,
• przesłuchać świadków (np. sąsiadów),
• dokonać oględzin lokalu.

Wniosek o wymeldowanie lokatora – jak złożyć?

Jeżeli zostaną spełnione wszystkie przesłanki wymeldowania lokatora z pobyt stałego lub czasowego w mieszkaniu, tj. opuścił on lokum na stałe i nie zamierza do niego powracać, właściciel lokalu może go samodzielnie wymeldować. Powinien w tym celu złożyć do urzędu gminy pisemny wniosek, w którym zawrze:

• dane właściciela lokalu i osoby tam zameldowanej,
• numer PESEL i datę urodzenia,
• adres dotychczasowego miejsca pobytu lokatora,
• dane kontaktowe i zgodę na ich przekazanie do rejestru danych kontaktowych,
• opis okoliczności, w jakich lokator opuścił wskazany we wniosku adres.

Ponadto do wniosku należy dołączyć dokumenty, które potwierdzają prawo właściciela lub innej osoby do lokalu (np. umowę najmu, wypis z księgi wieczystej, nakaz eksmisji itp.) oraz potwierdzenie opłaty skarbowej za wydanie decyzji. Oczywiście jeśli któraś ze stron postępowania nie zgadza się z decyzją urzędu, może się od niej odwołać.

Meldunek a ubezpieczenie mieszkania – co z polisą?

Z wymeldowaniem lokatora, który był zameldowany na pobyt stały lub czasowy w wynajętym mieszkaniu, wiąże się jeszcze jedna potencjalnie problematyczna kwestia. Chodzi o ubezpieczenie wynajmowanego mieszkania, które może kupić zarówno wynajmujący, jak i najemca. Taka polisa, w zależności od tego, kto ją kupuje, będzie mieć zupełnie inny zakres ochrony:

• właściciel mieszkania ubezpiecza głównie jego mury i stałe elementy, a OC wynajmującego czy ochrona mienia ruchomego będą stanowić tylko dodatek,
• lokator ubezpiecza z kolei głównie należące do siebie mienie ruchome oraz własną odpowiedzialność cywilną w ramach OC najemcy.

Załóżmy więc, że lokator zameldowany na stałe w wynajętym lokum objętym ubezpieczeniem mieszkania przez właściciela, wyprowadza się wraz z zakończeniem umowy najmu. Czy jego wymeldowanie zmienia coś w kwestii ubezpieczenia? Nie, ponieważ polisa mieszkaniowa nie jest związana z osobą w niej zameldowaną. Dla ubezpieczyciela nie ma żadnego znaczenia, kto zamieszkuje lokum, a ochrona obowiązuje po prostu do końca umowy.

Podobnie jest w przypadku polisy kupionej przez najemcę, bo i w tej sytuacji ubezpieczyciel nie pyta o zameldowanie ubezpieczonego, a jedynie o jego prawo do lokalu. Jeśli ten po wyprowadzce zechce zachować swoją polisę w nowym lokum, wystarczy że powiadomi o tym ubezpieczyciela i ewentualnie dopasuje zakres ochrony do nowego miejsca.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zameldowanie i wymeldowanie z wynajmowanego mieszkania