Pojazd nienormatywny – co to jest i jakie zezwolenia są potrzebne do przejazdu?

Pojazd nienormatywny – co to jest?

Transport niektórych maszyn budowlanych, wojskowych czy elementów konstrukcyjnych wymaga wykorzystania pojazdów o nietypowym rozmiarach. Na pewno miałeś okazję zobaczyć lub usłyszeć informację o trudnościach w ruchu drogowym w związku z przewozem olbrzymiej maszyny do wiercenia tuneli metra czy gotowej części konstrukcyjnej mostu. 

Podane powyżej przykłady to właśnie jest przewóz nienormatywny, a do jego przeprowadzenia używa się specjalnych pojazdów. W art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym znajdziemy definicję wielu pojęć, w tym definicję pojazdu nienormatywnego. Co to takiego?

Powyższa definicja odnosi się do dopuszczalnych wymiarów i masy całkowitej. Ich pełną listę można znaleźć w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

W rozporządzeniu wskazano m.in., że:

• zespół złożony z pojazdu silnikowego i przyczepy nie może mieć więcej niż 18,75 m długości,
• wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (nie dotyczy np. motocykli, których górna wysokość to 2,5 m),
• szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (są wyjątki),
• maksymalna DMC wynosi 44 tony dla pojazdów uczestniczących w transporcie modalnym i z odpowiednia liczbą osi.

Przejazd nienormatywny – konieczne warunki

Ruch pojazdu nienormatywnego związany jest z określonymi warunkami. Nie można go  doraźnie zorganizować i wyjechać na trasę w każdej chwili. Jak wskazują przepisy, przejazd taki związany jest z:

• uzyskaniem zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego – jest 5 kategorii zezwoleń, które wydawane są na drodze decyzji administracyjnej (na przejazd nienormatywnego pojazdu Sił Zbrojnych RP zezwolenie wydaje właściwy organ wojskowy),
• przestrzeganiem warunków przejazdu – określone są one w zezwoleniu i zależą m.in. od kategorii zezwolenia,
• pilotowaniem przejazdu – jego warunki określa ustawa Prawo o ruchu drogowym,
• zachowaniem szczególnej ostrożności – dotyczy kierującego pojazdem nienormatywnym.

Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego – obecnie 5 rodzajów

Przepisy prawa wskazują na 5 kategorii zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, które zależą od jego wielkości.

Kategoria I

• Pojazd nienormatywny o długości, wysokości, naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie są większe od dopuszczalnych.
• Szerokość pojazdu nie przekracza 3,5 metra.
• Dotyczy przejazdu choćby ciągników rolniczych i pojazdów wolnobieżnych.
• Zezwolenie wydawane na przejazd drogami publicznymi (bez autostrad i dróg ekspresowych) na 12 miesięcy.
• Wniosek można złożyć w starostwie powiatowym oraz urzędzie miasta na prawach powiatu (właściwy do siedziby lub miejsca rozpoczęcia przejazdu).
• Koszt wniosku – 100 zł.

Kategoria II

• Pojazd nienormatywny o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większej niż dopuszczalna, ale o szerokości do 3,2 metra, długości nie większej niż 15 m (pojedynczy) lub 23 m (zespół pojazdów) oraz wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
• Zezwolenie wydawane na przejazd drogami publicznymi na miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
• Sprawę związaną z wnioskiem można załatwić w: starostwie powiatowym (właściwy do siedziby lub miejsca rozpoczęcia przejazd)  lub urzędzie celno-skarbowym przy wjeździe na terytorium Polski (właściwy dla miejsca przekroczenia granicy).
• Koszt w zależności od okresu ważności: 200 zł, 400 zł, 1200 zł lub 2000 zł.

Kategoria III

• Pojazd nienormatywny o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większej niż dopuszczalna, o szerokości do 3,4 m, długości nie większej niż 15 m (pojedynczy), 23 m (zespół pojazdów) lub 30 m (zespół pojazdów o skrętnych osiach) oraz wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
• Zezwolenie wydawane na przejazd drogami krajowymi na miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
• Sprawę związaną z wnioskiem można załatwić w: Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad lub urzędzie celno-skarbowym przy wjeździe na terytorium Polski (właściwy dla miejsca przekroczenia granicy).
• Koszt w zależności od okresu ważności: 500 zł, 1000 zł, 2000 zł lub 3000 zł.

Kategoria IV

• Pojazd nienormatywny o szerokości nie większej niż 3,4 m (drogi jednojezdniowe), 4 m (drogi dwujezdniowe klasy A i S), o długości nie nieprzekraczającej 15 m (pojedynczy), 23 m (zespół pojazdów) lub 30 m (zespół pojazdów o skrętnych osiach).
• Wysokość pojazdu to maksymalnie 4,3 m, a rzeczywista masa całkowita to 60 ton (nacisk na osie nie większy od dopuszczalnych).
• Zezwolenie wydawane na przejazd drogami publicznymi na miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
• Sprawę związaną z wnioskiem można załatwić w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.
• Koszt w zależności od okresu ważności: 800 zł, 1600 zł, 3200 zł lub 4800 zł.

Kategoria V

• Dotyczy przejazdów pojazdami o wymiarach i rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV i nacisku osi przekraczającym ten dopuszczalny.
• Zezwolenie wydawane na jednokrotny lub wielokrotny przejazd wyznaczoną trasą (wskazuje się ją w zezwoleniu).
• Wniosek można złożyć w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad lub urzędzie miasta na prawach powiatu,
• Koszt zezwolenia to 500 zł w przypadku przejazdu jednokrotnego pojazdu, którego wymiary przekraczają wskazane w kategorii II i III, ale nacisk osi i masa nie są większe niż dopuszczalne – w pozostałych przypadkach to 1600 zł.
• Opłata za zezwolenie na wielokrotny przejazd zależy od liczby przejazdów i stawki opłaty (obliczana jest na podstawie wzoru).

Zgodnie z przepisami, podczas przejazdu pojazdu nienormatywnego kierowca musi mieć odpowiednie zezwolenie przy sobie.

Pilotowanie pojazdu nienormatywnego – nawet 2 pilotów!

W rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych (Dz. U. poz. 629) znajdziemy szczegółowe zapisy dotyczące pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego. W dokumencie wskazano, że:

• jeden pojazd pilotujący powinien brać udział w przejeździe, gdy pojazd nienormatywny przekracza co najmniej jedną z podanych poniżej wielkości:
  • 23 m długości,
  • 3,20 m szerokości,
  • 4,50 m wysokości,
  • 60 t masy całkowitej.
• dwa pojazdy pilotujące powinny pilotować przejazd, gdy pojazd przekracza jedną z wartości:
  • 30 m długości,
  • 3,60 m szerokości,
  • 4,70 m wysokości,
  • 80 t masy całkowitej.

Pojazdem pilotującym może być pojazd o DMC do 3,5 tony, ale nie dotyczy to motocykli. Musi być on wyposażony w odpowiednie oznakowanie, dwa żółte światła błyskowe, połączenie radiowe z pojazdami pilotowanymi oraz urządzenia nagłaśniające.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o pojazd nienormatywny