Ubezpieczyciel, ubezpieczony, ubezpieczający – co znaczą te pojęcia?

Ubezpieczyciel, czyli firma ubezpieczeniowa

Określenie ubezpieczyciel jest stosunkowo najłatwiejsze do zapamiętania. Oznacza po prostu firmę ubezpieczeniową, która sprzedaje nam ubezpieczenie. W prasie lub internecie ubezpieczyciel wspominany jest również pod postacią skrótu TU, czyli towarzystwo ubezpieczeniowe.

Ubezpieczyciel na podstawie zawartej z nami umowy otacza nas ochroną ubezpieczeniową, czyli w razie sytuacji określonej w umowie wypłaca odszkodowanie lub świadczy różnego rodzaju usługi, np. assistance.

Kto może być ubezpieczycielem?

Ubezpieczyciel to podmiot prowadzący działalność gospodarczą, która polega na świadczeniu usług ubezpieczeniowych. Mogą one dotyczyć różnego rodzaju działalności, więc np. zakresu ubezpieczeń komunikacyjnych, na życie, mieszkaniowych, turystycznych itp. Największe firmy ubezpieczeniowe w Polsce zajmują się zwykle wieloma dziedzinami, ale są też towarzystwa specjalizujące się w jednym zakresie.

A czy każdy może być ubezpieczycielem? Oczywiście nie, bo taka możliwość mogłaby prowadzić do niebezpiecznych nadużyć. Nie ma zatem opcji, żeby osoba fizyczna lub prawna rozpoczęła na własną rękę prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. W Polsce obowiązują przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zgodnie z którymi:

• każde towarzystwo ubezpieczeniowe musi posiadać zezwolenie KNF dające mu prawo wykonywania działalności ubezpieczeniowej na terytorium Polski,
• każdy ubezpieczyciel musi być członkiem Polskiej Izby Ubezpieczeniowej (PIU),
• każdy agent ubezpieczeniowy musi zostać zgłoszony do rejestru.

Najlepszy ubezpieczyciel, czyli jaki?

Mnogość funkcjonujących na polskim rynku firm ubezpieczeniowych sprawia, że klienci szukają wśród nich najlepszych opcji. Jakimi kryteriami powinni się jednak kierować? Czy można w ogóle mówić o czymś takim jak „najlepszy ubezpieczyciel”?

To zależy od wielu czynników. Przykładowo, w przypadku firm oferujących ubezpieczenie OC samochodu nie da się wybrać najlepszej pod względem zakresu ochrony – ten jest bowiem regulowany ustawowo i wszędzie taki sam. Kryterium wyboru może więc być cena polisy, ale także m.in. opinie na temat danego towarzystwa i oceny jego dotychczasowej działalności przez klientów. Z kolei w przypadku ubezpieczeń dodatkowych, wyboru konkretnej firmy można dokonać na podstawie zakresu oferowanej ochrony.

Przed decyzją warto zapoznać się zarówno z propozycjami danego ubezpieczyciela, jak i oceną wystawioną mu przez klientów – można to zrobić np. na podstawie rankingu ubezpieczycieli komunikacyjnych lub innych.

Jaka jest różnica między ubezpieczającym a ubezpieczycielem?

Wiedząc już, kim jest ubezpieczyciel, łatwo odróżnić go od ubezpieczającego, czyli osoby zawierającej i podpisującej z nim umowę ubezpieczenia. Innymi słowy, ubezpieczyciel to firma ubezpieczeniowa, z którą ubezpieczający, czyli klient, podpisuje umowę. Takie rozróżnienie jest oczywiste, trudniej będzie w przypadku wskazania różnicy między ubezpieczającym a ubezpieczonym.

Ubezpieczający a ubezpieczony – różnica

Nie tylko podobne brzmienie obydwu słów sprawia, że klienci firm ubezpieczeniowych często mylą ubezpieczonego i ubezpieczającego.

• Ubezpieczający jest osobą, która zawarła i podpisała umowę ubezpieczenia oraz zobowiązała się do płacenia składek.
• Ubezpieczony jest osobą, która podlega ubezpieczeniu, ale niekoniecznie sama je wykupiła.

Wynika z tego, że ubezpieczony może, ale nie musi być jednocześnie ubezpieczającym i na odwrót – ubezpieczający może, ale nie musi być ubezpieczonym.

Na przykład w PZU ogólna definicja ubezpieczonego to “osoba, na rachunek której została zawarta umowa ubezpieczenia”, a dokładniej:

• w przypadku ubezpieczenia AC, ubezpieczenia opon i ubezpieczenia szyb – właściciel pojazdu,
• w ubezpieczeniu assistance – właściciel pojazdu lub niewskazany imiennie kierowca pojazdu lub pasażer pojazdu,
• w ubezpieczeniu NNW – wskazany lub niewskazany imiennie kierowca lub pasażer pojazdu,
• w ubezpieczeniu Zielona Karta – posiadacz pojazdu lub kierowca,
• w ubezpieczeniu ochrony prawnej – właściciel pojazdu oraz jego osoba bliska pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, użytkownik pojazdu oraz jego osoba bliska.

Z kolei mtu24.pl w swoim OWU stosuje dużo prostsze rozróżnienie: ubezpieczający, nazywany tam klientem, jest “osobą fizyczną, zawierającą umowę ubezpieczenia”, a ubezpieczony “osobą fizyczną, na rachunek której klient zawarł umowę ubezpieczenia”.

Prawa ubezpieczającego

Jako ubezpieczający, klient danego towarzystwa ubezpieczeń ma oczywiście różne prawa. Są wśród nich m.in.:

• prawo do odstąpienia od umowy ubezpieczenia zawartej na okres dłuższy niż 6 miesięcy (30 dni od zawarcia umowy w przypadku osób fizycznych, 7 dni w przypadku przedsiębiorców),
• prawo do odstąpienia od umowy ubezpieczenia zawartej na odległość (30 dni),
• prawo do wskazania osoby uposażonej, czyli upoważnionej do otrzymania odszkodowania po śmierci ubezpieczonego.

Odstąpienie od umowy a składka ubezpieczeniowa

Wyobraź sobie, że odstąpiłeś od umowy ubezpieczenia w jednym ze wskazanych powyżej terminów. Co w takim przypadku dzieje się z Twoją składką? Czy pieniądze, które wydałeś na polisę przepadły?

Oczywiście nie. Po odstąpieniu od umowy ubezpieczający lub ubezpieczony mogą domagać się zwrotu składki za okres, w którym ochrona nie obowiązywała. Ubezpieczyciel ma obowiązek ją zwrócić, mogąc jedynie potrącić jej część proporcjonalnie do okresu, w którym świadczył usługi ubezpieczeniowe.

Obowiązki ubezpieczającego

Oprócz praw ubezpieczający ma oczywiście także szereg obowiązków. Co się do nich zalicza?

1. Udzielenie ubezpieczycielowi wszystkich informacji niezbędnych do wyliczenia składki ubezpieczeniowej (m.in. parametry samochodu, dane właściciela, przebieg historii ubezpieczenia).
2. Zgłoszenie ubezpieczycielowi wszystkich zmian okoliczności, które mogą mieć wpływ na wysokość składki (np. używanie samochodu przez młodego kierowcę).
3. Poinformowanie ubezpieczyciela o szkodzie w odpowiednim terminie (są one wskazane w OWU).
4. Udostępnienie pojazdu ubezpieczycielowi do oględzin po szkodzie lub przed zawarciem umowy (w przypadku AC).
5. Poinformowanie ubezpieczyciela o zgubieniu kluczyka lub uszkodzeniu zabezpieczeń antykradzieżowych (w przypadku AC).

Kto może odebrać odszkodowanie?

Wcześniej była już mowa o uposażonym, czyli osobie, która zgodnie z decyzją ubezpieczonego otrzyma odszkodowanie po jego śmierci. Ale to nie jedyny przypadek, gdy prawo do odszkodowania przysługuje innej osobie niż sam ubezpieczony.

Najbardziej jaskrawym przypadkiem jest ubezpieczenie OC samochodu. W jego ramach to bowiem nie ubezpieczony, lecz osoby poszkodowane w wypadku lub kolizji drogowej są uprawnione do otrzymania odszkodowania z OC sprawcy, które wypłaca jego ubezpieczyciel. Natomiast sam sprawca, czyli ubezpieczony, może otrzymać wyłącznie odszkodowanie z dobrowolnego ubezpieczenia, np. AC, o ile je wcześniej wykupił.

Śmierć ubezpieczonego/ubezpieczającego a odszkodowanie

Jeżeli w polisie ubezpieczenia dobrowolnego (np. NNW) nie ma wskazanej osoby uposażonej, nie oznacza to, że odszkodowanie przepadnie w razie śmierci ubezpieczonego. W takim przypadku w grę mogą wchodzić zapisy OWU. Zgodnie z nimi odszkodowanie należy się wówczas w pierwszej kolejności najczęściej:

• małżonkowi/małżonce,
• dzieciom (lub ich zstępnym) w równych częściach,
• rodzicom w równych częściach (lub w całości jednemu w razie śmierci drugiego),
• dziedzicom ustawowym.

Jeżeli ubezpieczyciel nie wskazuje osób uprawnionych do odbioru odszkodowania po śmierci ubezpieczonego, należy kierować się przepisami dotyczącymi dziedziczenia zgodnie z prawem spadkowym w Kodeksie cywilnym.

Informacje o ubezpieczonym i ubezpieczającym – gdzie ich szukać?

Nie masz pewności, jakie prawa przysługują Ci jako ubezpieczonemu lub ubezpieczającemu? Informacji zarówno na ten temat, jak i w kwestii Twoich obowiązków możesz szukać w:

• ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU) dołączonych do polisy lub dostępnych na stronie internetowej ubezpieczyciela,
• ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych,
• Kodeksie cywilnym.

Inne osoby wymieniane w dokumentach OWU

W ogólnych warunkach ubezpieczenia wielu firm ubezpieczeniowych pojawiają się także wzmianki o innych osobach. Warto zapoznać się z dotyczącymi ich definicjami, bo nie zawsze nasze pierwsze skojarzenie z danym słowem okazuje się odpowiadać temu, jak rozumie je ubezpieczyciel.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o ubezpieczyciela, ubezpieczonego i ubezpieczającego